Want je weet het nooit: it can be me or you tomorrow…

Astrid van Genderen Stort - Zwitserland

20 juni 2018

Het is vandaag wereldvluchtelingendag. Op deze dag sta ik stil bij de 68,5 miljoen vluchtelingen en intern ontheemden in de wereld die huis en haard hebben moeten achterlaten, in landen vol oorlog en gevaar. Ik sta stil bij hun kracht, moed en doorzettingsvermogen. En bij de bijdrage die zoveel overal leveren, ondanks alles wat hen overkomen is.

Misschien zijn wij het niet, vandaag, die ontheemd zijn of hulp nodig hebben, maar morgen kunnen wij net zo goed in hetzelfde schuitje zitten.

Wat zou mijn familie gedaan hebben zonder hulp, begrip en een kans op een nieuw leven?  

Ik werk al 23 jaar voor de vluchtelingen organisatie van de Verenigde Naties, de UNHCR. Deze werd in 1951 opgericht om de ontheemden na de Tweede Wereld oorlog te helpen terugkeren naar hun land/huis en het leven weer op te pakken of een nieuw leven op te zetten. Dat waren onze voorouders, of hun generatie. Mijn eigen opa stierf twee weken voor het einde van de oorlog in een Japans concentratie kamp in Indonesië, en ook mijn oma, vader en tante moesten terug naar Nederland, opnieuw beginnen. Mijn vader was dertien jaar toen, het was zwaar, traumatisch en moeilijk maar gelukkig was er hulp om terug te gaan, waren er nog familieleden in Nederland en konden ze langzaam met steun het leven weer oppakken.

Een gigantisch en complex wereldprobleem

Sinds 1951 is UNHCR uitgegroeid van een organisatie met vijftig medewerkers en een overzichtelijk vluchtelingen probleem, tot een organisatie met 15,000 medewerkers. Medewerkers die in meer dan 170 landen werken en deels verantwoordelijk zijn voor de 68,5 miljoen mensen op de vlucht binnen en buiten hun land van oorsprong.

Dat dit gigantisch is, ontkent niemand.

Het is bovendien ook een veel complexer probleem in een wereld die zo xenofobisch is geworden, anti-migrant en anti-vluchteling. In een wereld waar mensen banger en onwillig zijn om hun deuren voor vreemden te openen, uit angst dat ze voor altijd zullen blijven. In een wereld waar extremisme en nationalisme weer hoogtij vieren… 

Niemand kiest voor een vluchtelingenbestaan

In elke crisis waar ik werkte, van Kosovo, tot Iraq, in Libanon en Syrie, noem maar op, leerde ik steeds hetzelfde:

Niemand, echt niemand kiest er voor om de familie op te pakken en alles achter te laten, alleen pure angst en wanhoop drijven je ertoe te vluchten en  veiligheid te zoeken.

Iedereen hoopt zo snel mogelijk weer terug te keren, en soms kan dat, maar soms ook niet en dan blijf je jaren ontheemd, of kan je zelfs nooit meer terug.

De kans om een nieuw leven op te bouwen

Ik werk al 23 jaar bij de UNHCR, omdat ik diep geloof dat we mensen die geen keuze hebben om hun land te ontvluchten, moeten blijven helpen en er alles aan moeten doen om hen te helpen terug te keren. Ik geloof ook dat deze mensen, als ze niet meteen terug kunnen keren, net als jij en ik, de kans moeten krijgen om te leven op een plek waar geen oorlog is. En waar ze een bijdrage mogen kunnen leveren aan onze samenleving. Net als wij, of onze voorouders, moeten zij ook die kans krijgen.

Positieve mensen met doorzettingsvermogen en veerkracht

In die 23 jaar, in 15 verschillende landen en crisissen, ben ik de meest fantastische mensen tegengekomen. Ondanks de tragedies die ze achter lieten, ontmoette ik getalenteerde mensen, dokters, leraren, dansers, boeren, timmermannen. Positieve mensen zoals Nujeen Mustafa een Syrisch meisje met hersenverlamming (cerebral palsy) die in haar rolstoel vanuit Syrië, via Turkije en de Griekse zee naar Duitsland vluchtte. Ze bleef de hele weg positief en werd uiteindelijk tot “Persoon van het jaar” in Duitsland benoemd. Daar studeert ze nu en vecht ze voor de rechten van gehandicapten en anderen. Mensen zonder enig bezit, maar met een doorzettingsvermogen, de veerkracht en de hoop dat ooit alles beter zal worden. Thuis of ergens anders. Hoe vaak heb ik, al koffie drinkend, niet gelachen met mensen die teruggekomen waren van de diepste ellende en toch verder wilden en bij wilden blijven dragen?

Einstein, Malala en Marlene Dietrich

Toen ik in 1995 bij de UNHCR in China begon, was de eerste poster die ik in ons kantoor zag die van Einstein :

‘A bundle of belongings is not the only thing a refugee brings to his new country…Einstein was a refugee.’

En wat zou er met de Dalai Lama zijn gebeurd, Marlene Dietrich, Malala? Allemaal bekende vluchtelingen die hebben kunnen overleven, opbloeien en bij kunnen dragen onder andere met de hulp van anderen.

It can be me or you tomorrow

Op 20 juni, vandaag, denk ik aan die 68,5 miljoen vluchtelingen en ontheemden over de hele wereld, en hoop dat velen van hen op een dag terug kunnen keren naar hun thuis, of ergens een nieuw bestaan kunnen opbouwen.

Maar, ondertussen, hoop ik dat we allen ons kleine steentje bij kunnen dragen om het leven voor hen nu op zijn minst wat makkelijker te maken.

Want je weet het nooit: it can be me or you tomorrow


#WithRefugees : Teken de petitie hier!  – Foto’s: met dank aan © UNHCR

Astrid van Genderen Stort - Zwitserland
Ik ben Astrid van Genderen Stort en woon in Geneve, Zwitserland. Sinds 1995 werk ik voor de VN voor Vluchtelingen, UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees). Ik heb twee super kids en één Italiaanse man. Ik ervaar, hoor, leer en zie zoveel in mijn werk en leven, verhalen die me ontroeren, doen lachen en inspireren en die wil ik graag met anderen delen.