Bedrijf van een wereldwijf: Noortje: ‘Van boon tot reep. ‘Vrouwelijke’ chocola!

Noortje is adviseur ontwikkelingssamenwerking. Sociaal ondernemer. Mede-oprichter Rokbar en woont in Bamako, Mali.

Wie is Noortje en hoe kom je in Bamako terecht?

Mijn roots liggen in West-Friesland, een klein dorp midden in de weilanden vol met koeien in de zomer. Een typisch Hollands landschap, waar ik al snel droomde van de rest van de wereld. Ik ging studeren in Wageningen en nu ben ik onderzoekster en adviseur in gendergelijkheid voor het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT). Verder ben ik moeder van twee kinderen, 5 en 7 jaar en natuurlijk onderneemster!

Samen met mijn man zijn we in september 2018 naar Bamako verhuisd voor ons werk. Ik voor KIT en hij voor Wereld Waternet. Mensen kennen Mali misschien vanwege de militaire missie, maar Nederland doet hier ook veel op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. De Sahel-regio is belangrijk voor Nederland, onder andere vanwege de vele migranten die richting Europa komen. Mali is een land in conflict, dus het was geen gemakkelijke beslissing om te verhuizen ondanks dat het niet onze eerste buitenland-ervaring was. We hadden al een paar jaar in Vietnam gewerkt en gewoond. Maar dat was zonder kinderen en verhuizen met kinderen verandert veel. Toch had ik oren naar dit avontuur. De cacao-industrie is mijn expertise, ik doe veel onderzoek en advieswerk voor KIT in deze sector en Mali ligt dichtbij cacao producerende landen als Ivoorkust, Ghana, Sierra Leone en Liberia.

Wat deed je precies en wat doe je nu?

In mijn werk voor KIT focus ik mij op gendergelijkheid in de wereld en ad- viseer ik organisaties hoe een positieve impact te creëren, door rekening te houden met diversiteit van mensen. Mannen ervaren armoede bijvoorbeeld vaker anders dan vrouwen. Vrouwen komen op hun beurt ook weer andere uitdagingen tegen dan mannen. In het kader van verduurzaming heb ik samen met mijn collega Anna Laven onderzocht hoe het zit met de verdiensten van mannen en vrouwen in de cacao sector, de uitdagingen die mannen en vrouwen ervaren en hoe in te spelen op de verschillende behoeften.

Wat bleek? Vrouwen doen meer dan de helft van het werk in de cacaoproductie, als je hun ondersteunende taken meerekent. Gemiddeld ontvangen ze echter slechts 10% van de winst. Behalve die onevenwichtige verdeling van inkomen, hebben boerinnen in de cacao-industrie minder toegang tot land, minder mogelijkheden hun bonen te verkopen, kunnen ze vaak niet lid worden van belangenorganisaties en hebben ze minder kans op goede banen in de productie, transport en- of export van de chocolade. Daar wilden Anna en ik verandering in brengen. Er moest toch een manier zijn om deze vrouwen een gelijk aandeel te geven?

Een chocolademerk voor vrouwen empowerment?

Inderdaad. Tijdens een dienstreis naar Ghana bedachten we het idee om een chocolademerk te gaan beginnen dat volledig door vrouwen geproduceerd wordt, van boon tot reep. We wilden een verschil maken voor boerinnen en zagen een cacaobedrijf, vóór en dóór vrouwen, als een mo- gelijkheid. Vijf jaar later na die dienstreis hebben we, vlak voordat ik met man en kinderen naar Mali zou verhuizen, ons plan gerealiseerd in Peru: Rokbar naar de gelijknamige chocolade. Biologische, hoog kwalitatieve en overheerlijke chocola, 100% gemaakt door Peruaanse vrouwen. Wij verkopen die chocolade nu in Nederland. Ik ben vanuit Bamako aan het kijken wat de opties zijn hoe we Rokbar ook hier kunnen opzetten met de productie van chocolade in Mali en met cacaobonen uit het buurland Ivoorkust.

Wat is je levensmotto?

Kansen komen niet voor niets. Pak ze en volg je hart. Blijf trouw aan je idealen en zorg voor anderen.

Wat dacht je omgeving toen jullie Rokbar startten? Stuitte je op weerstand of niet?

Er bleken best wat sceptische meningen te zijn en dan met name dat veel mensen niet snapten waarom we een volledig door vrouwen geleid be- drijf wilden starten. We kregen (en krijgen nog) vragen als, ‘zijn vrouwen zoveel beter? Is dit nu een slim concept?’ Maar ook, en dat is geen grap, ‘mogen mannen jullie chocolade wel eten?’ Beetje flauw en soms word ik daar dus wel mismoedig van maar aan de andere kant helpt het ook om een goed, duidelijk verhaal neer te zetten. Ons concept heeft niets te maken met wie nu beter is, maar wel dat er nog veel ongelijkheid is, voor- al hoe werk verdeeld en beloond wordt. Gendergelijkheid is nog steeds geen vanzelfsprekendheid. Ik zeg nu: vrouwen zijn niet beter dan mannen, maar verdienen gelijke kansen en waardering. Vrouwen zijn nog vaak onzichtbaar in de hele keten en dat willen we met Rokbar veranderen. En natuurlijk is onze chocolade voor iedereen.

Wie inspireert je?

Iedereen die een eigen bedrijf begint vanuit een ideaal, inspireert mij. Het is zoveel makkelijker om mee te gaan in de mainstream van de business as usual, want dat is ‘nou eenmaal hoe het gaat’. Ik geloof daar niet in. Ik denk echt dat het goed is om die mainstream af en toe een duwtje te geven, zodat er wat kleine golfjes van verandering komen. Klein of groot, verandering moet toch ergens beginnen. Gelukkig zijn er heel veel mensen die ook zo denken.

Wat was een hoogtepunt en hoe heb je dat gerealiseerd?

De dag dat we onze eerste repen chocolade konden ophalen op Schiphol. We leerden overigens dat het bedrijventerrein van Schiphol een serieus doolhof is, waar wij met onze Volkswagen camper stevig verdwaalden. Uiteindelijk kwamen we aan bij een grote garage, met een kleine deur waar Robinson op stond (het importbedrijf waar onze chocolade opgeslagen lag) en een deurbel. Robinson, wat dagelijks honderdduizenden goede- ren importeert, was niet onder de indruk van onze 5000 chocoladerepen. Wel was de directeur nieuwsgierig naar die twee vrouwen van Rokbar. Tijdens een kop koffie (wat niet iedereen aangeboden krijgt ) vertelden we ons verhaal. En dat we nog veel meer chocolade wilden importeren. Uiteindelijk konden we, na een lang en vooral administratief importproces, onze buit in ontvangst nemen: 25 dozen met chocolade, in totaal 200 repen van 70 gram per stuk. Dat lijkt niet veel maar we kregen het amper de bus in die bijna door de as zakte. Thuis werd ons tuinhuis, pakhuis. De levering was precies op tijd voor een belangrijk evenement: het Chocoa Festival in Amsterdam. Hier gaven we onze eerste Rokbar presentatie in Nederland. Kers op de taart tijdens het festival was de overhandiging van de allereerste reep Rokbar aan koningin Maxima. Dat was echt super gaaf.

Zonder hoogtepunten, ook geen dieptepunten; wat is de grootste horde die je hebt moeten overwinnen?

De zomer van 2018 in Nederland, die was heel erg warm. Veel te warm voor chocolade, die nog steeds in het tuinhuis stond. We hadden geen idee waar we de dozen dan wel konden zetten en uiteindelijk hebben we ze toch tot twee keer toe verhuisd met grote schade als gevolg. Van de 5000 repen, zijn er minstens 500 te warm geworden waardoor de chocolade is uitgeslagen. Nog prima voor consumptie maar niet meer voor de verkoop als reep. We zijn nu aan het bedenken hoe we deze repen alsnog kunnen gebruiken voor mooie chocoladeprojecten.

Wil je dit interview verder lezen? En meer lezen over al die initiatieven en ondernemingen van de wereldwijven die de wereld een beetje mooier maken? Bestel dan HIER het boek Bedrijf van een wereldwijf – 35 portretten van ondernemende Nederlandse vrouwen wereldwijd

Over dit Wereldwijf: De Wereldwijven

De Wereldwijven
De Wereldwijven vertellen verhalen die inspireren, verbinden en in beweging brengen voor een tolerante, duurzame en gender-gelijke wereld.