Zwarte mannen worden nog altijd als bedreigend gezien

Dit is een platform voor, door en met vrouwen. En dat is goed. Toch gaat dit stuk over mannen. Ik schrijf het als moeder, dochter, tante en nicht. Ik wil het namelijk hebben over de zwarte man. 

De belangrijkste in mijn leven was de zwarte man die mij heeft opgevoed. De man die mij zoveel leerde. Hoe ik voor mezelf moest opkomen, hoe ik ingewikkelde reken- en later wiskundesommen moest oplossen. De man die me op handen droeg, maar ook heel boos kon worden. De man die me leerde debatteren met een lach, de man die zijn ‘meisjes’ de allermooiste vindt. Mijn vader. De zwarte man van wie ik nog steeds zoveel leer, de man die ik bel wanneer ik overstuur of verdrietig ben. Zijn stem maakt mij rustig.

Mijn opa. De zwarte man die we nooit betrapten op slonzigheid. Altijd een heer met zijn hoed, gestreken overhemden en pantalons met een strakke vouw in het midden. De zwarte man die genoot als hij zijn kleinkinderen verwende met lekkers. De man die mij leerde waar alle cijfers die je op school kon krijgen voor stonden. “…en 10 staat voor uitmuntend,” besloot hij altijd. Het was die andere intelligente, bewonderenswaardige zwarte man in mijn leven. Het was dezelfde man die in een deuk lag om Road Runner en samen met oma klaar zat wanneer Superstars of Wrestling op de buis kwam.

Mijn oom. De zwarte man in mijn leven die mij meenam naar de film van het geld dat hij na schooltijd verdiende met zijn bijbaantjes. De man die nooit echt boos op mij kon worden, die me eindeloos optilde en op zijn schouders zette, zodat ik het plafond kon aanraken.

Mijn talloze neven en neefjes. Met wie ik zo kan lachen. Die het voor me opnemen wanneer de sfeer tijdens een drukbezocht concert dreigt om te slaan. Ze maken me trots als ik naar ze kijk. Mooie, lange, statige mannen. 

Zwarte mannen worden nog altijd als bedreiging gezien

Mannen komen voor in allerlei soorten en maten; lief, stoer, macho, grappig, nerd, hippie. Dat maakt ons zo mooi, onze verscheidenheid. Als je een zwarte man bent, geldt dat niet. Het maakt niet uit hoe jouw genen samengesteld zijn, je bent altijd een bedreiging. Toen mijn ouders naar Nederland kwamen, werden zwarte mannen door velen gezien als pooiers, Negers die niet te vertrouwen waren, altijd geil, loerend op de onschuldige Hollandse meisjes.

De zwarte mannen die hier toen arriveerden weten hoe het was om bij voorbaat door de politie gewantrouwd te worden.

Zij leerden hun zonen later altijd door te lopen als er ergens een opstootje was, want voor je het wist werd je zelf geboeid naar het politiebureau afgevoerd.

Net zoals die lieve oom, die netjes naar school ging en altijd lief was voor zijn nichtje. Niet alleen in Amerika praten ouders met hun zwarte zoons om ze voor te bereiden op de confrontaties die zij later met de politie kunnen hebben. “Blijf beleefd. Doe niet bijdehand. Ga niet in discussie. Nee, je mag geen hoodie op. Die sneakers maken je verdacht” Dat gesprek heb ik allang met mijn eigen zoon gevoerd. Want als hij alleen op straat loopt, interesseert het die bevooroordeelde agent niets dat zijn vader wit is.

Hoe kan dat nou? Zijn moeder is toch wit

Ruud Gullit vertelde ooit in een televisieprogramma hoe hij totaal onterecht werd opgepakt. Hoe de agent op het bureau zijn tas leeghaalde en minachtend de inhoud keurde “Zo, zo Negertje kan lezen. Negertje kan schrijven”. Ik herinner me nog dat ik dacht “Hoe kan dat nou, zijn moeder is toch wit?” Ik was nog jong, basisschool denk ik, maar mijn brein was al gevormd. Dat was de manier waarop zwarte mannen behandeld werden.

Mijn moeder las altijd graag de columns van Martin Bril. Ze moest er dikwijls erg om lachen. Mijn zusje knipte ze voor haar uit, zodat mijn moeder ze allemaal kon teruglezen als ze daar zin in had. Tot die ene column waarin Martin de hoop uitsprak dat zijn dochter nooit met zo’n grote Neger thuis zou komen. Mijn moeder huilde zachtjes. Zijn columns las ze daarna nooit meer. Martin hield niet van de man die haar had grootgebracht, de man met wie zij een mooi gezin had gesticht, de kleinzoon die zij later zou krijgen. Bij voorbaat ongeschikt, zonder dat ze hem ooit iets hadden aangedaan.

Zwarte mannen in de VS

We kijken vol afgrijzen naar wat zich voor de zoveelste keer in de Verenigde Staten afspeelt. We wijzen met onze vingers naar the land of the free en concluderen afkeurend dat die vrijheid niet voor iedereen is weggelegd. Het is waar. Als je zwart bent in de VS zijn je kansen door een politiewapen om het leven te komen, voor kleine overtredingen jarenlang in de gevangenis terecht te komen groot. En iedereen vraagt zich af waarom die Amerikanen toch zo racistisch zijn. 

“In welk land, niet-Afrikaans land, worden zwarte mannen niet gewantrouwd en goed behandeld worden zoals elke andere burger? Waar hij niet bij voorbaat wordt gezien als een bedreiging, dom, lui, altijd hitsig?” Een zwarte vriendin stelde die vraag laatst op Facebook. Het bleef oorverdovend stil in de comments onder haar post.

Een gewone jongensdroom, een auto, maar niet als je zwart bent

Zelfs in landen waar zwarte mannen al sinds de kolonisatie deel uitmaken van de bevolking, moet hij genoegen nemen met hooguit een tweede plek. De verdeel- en heerstactiek die de kolonisator eeuwenlang succesvol hanteerde, heeft het idee dat de zwarte man altijd onderaan de ladder hoort te staan diep in het wereldwijde onderbewustzijn van de mensheid genesteld. Ja, zelfs bij mensen die eruitzien als ik, zo diep.

We zagen het tijdens de slavernij toen zwarte mannen in status niet hoger reikten dan een paard, maar wel dezelfde zweep-straffen moest ondergaan als hij niet gehoorzaamde. We zagen het ten tijde van de Jim Crow wetten waar zwarte mannen als bedorven vruchten aan bomen bungelden. We zagen het in Zuid-Afrika waar de Apartheidswetten de vrijheid en de status van de zwarte man niks betekenden. We zagen het na de Tweede Wereldoorlog hoe de zwarte mannen die vochten voor de vrijheid van Europa daarna vergeten werden. Tot op de dag van vandaag worden hun namen nergens genoemd tijdens herdenkingen. Vergeten. We zagen het toen vijf agenten op de nek van Mitch Henriquez zaten, totdat hij stikte. We zien het dagelijks wanneer onze zoons, onze ooms, vaders, neven keer op keer worden aangehouden, omdat ze dankzij keihard werken een mooie auto konden kopen.

Een gewone jongensdroom, een mooie auto. Maar niet als je zwart bent.

Ik ben al die video’s zat. Ik ben boos en gefrustreerd. Maar zolang we niet massaal, zwart èn wit de straat opgaan om die normale jongensdroom voor àlle kinderen op te eisen, kunnen jongens als Ahmaud, George, Trayvon en Tamir nooit in vrijheid leven en mogen zij nooit dromen van zorgeloze ritjes in hun welverdiende mooie auto.

Over dit Wereldwijf: Carol Rock - VS

Carol Rock - VS
Hi! Mijn naam is Carol Rock, ik ben 47 jaar en met mijn gezin (man, twee kinderen) sinds zomer 2020 in San Francisco. Het is de tweede keer dat wij de sprong over de oceaan naar de VS maakten. Hiervoor woonden we vijf jaar in New York. Ik werk als freelance journalist, zowel voor als achter de schermen (o.a. Koffietijd, 5-Uur Live, Met het Oog op Morgen) voor radio en televisie. Ook schreef ik twee jaar lang een wekelijkse column voor LINDA.nl en af en toe lees je ook hier bij De Wereldwijven mijn verhalen.