“I know that I don’t know nothing.”

Melanie Steggink

Een derde van mijn leven heb ik mogen doorbrengen in wat voor mij als kind mijn droom continent was. Afrika, op het goddelijke eiland Zanzibar. Mijn beeld van Afrika dat ik als kind had, kwam voort uit een boek in de kast van mijn ouders. Prachtige landschappen, de mooiste zonsondergangen, eindeloze natuur, witte stranden, de big five en Afrikaanse stammen. Later in mijn pubertijd veranderde dat door live AID. Ethiopië, arme uitgemergelde kindjes met vliegen rondom hun hoofd, aids, nutteloze stammen oorlogen met dood en verderf.

Hoe snel neem je de beelden als uitgangspunt voor je wereldbeeld, met volledig gebrek aan het hele verhaal en werkelijke ontmoetingen. Je hebt het niet eens door hoe je geconditioneerd wordt door beelden, als ze maar vaak genoeg herhaald worden. Ik las ergens dat je 66 keer iets moet herhalen om een nieuwe gewoonte te creëren. Kun je nagaan hoe geconditioneerd we zijn door al die voorgeschotelde eenzijdige beelden? Pas toen ik eindelijk zelf de wereld mocht gaan ontdekken, kwam ik er al snel achter hoe bevoorrecht mijn eigen leven is geweest.

#Equalityforhumanity

In elk land heb ik me welkom gevoeld en honderden verhalen gehoord van kracht en hoop achter die ongelofelijke verdeeldheid en achterstelling. In Australië zag ik de Aboriginals in de steden aan de onderkant van de maatschappij. Werkeloos en kampend met alcohol verslaving, niet mee kunnen komen met de snelle kapitalistisch maatschappij. Een maatschappij die op geen enkele wijze paste in hun eigen traditionele levenswijzen.

In Guatemala zag ik hetzelfde. De Indigenas achtergesteld, vermoord, vaak levend in armoede. Ik zal de beelden van mijn tijd, werkend op een school midden op de vuilnisbelt in Zona 7 nooit weer vergeten. Het was een cultuur van armoede, waarin het voorstellingsvermogen en de hoop op een beter leven was vervlogen en werd ingeruild voor lijm en andere goedkope verdovende middelen. Gewoon om de hopeloosheid maar niet te hoeven voelen. Door groot gebrek aan persvrijheid en educatie verkozen de Guatemalteken Portillo die op zijn beurt Rios Montt ( dictator in ’84) tot parlementsvoorzitter benoemde. Deze Montt is pas in 2013 verantwoordelijk gehouden voor de Guatelmateekse/ Maya genocide. Hij had zeventigduizend doden en vermisten op zijn geweten.

Op mijn reis in Israël met mijn goede vriend Lior zag ik op de Golan Heights afgezette mijnenvelden, kapot geschoten huizen, bewapende buschauffeurs en geloofde ik mijn ogen niet toen ik rondliep op een wapenfestival. Het was een groot feest rondom de nieuwste wapens en nieuwste tanks tegen het kwaad, de bezetting, de Palestijnen. Nationalisme werd met de paplepel ingegoten want iedereen moet het leger in. Mijn vriend Lior wilde niet in het leger en meewerken aan de oorlog maar er was voor deserteurs geen plaats. Hij moest wel of zou zijn familie kwijtraken. Ga er maar aanstaan.

In 2001 was ik in Ierland toen het vredesproces weer door IRA in het gedrang kwam omdat deze al zijn wapens nog niet had ingeleverd.

De Sociale ongelijkheid in Bolivia waarmee ik direct geconfronteerd werd bij aankomst in la Paz. La Paz ligt op 3600 meter hoogte. De armen wonen boven letterlijk in de kou en de rijken in de dalen waar het klimaat subtropisch is.

In Nicaragua trof ik destijds boosheid. Ongeveer 30 jaar naar dato na de Sandinistische revolutie, kwam een volksleger massaal in opstand tegen onderdrukking. Het was ‘de tijd van de prachtige waanzin’ volgens schrijver Eduardo Galeano. Maar de revolutie heeft niet mogen baten. Na een oorlog tegen opstandelingen, drie neoliberale regeringen en verschillende verwoestende orkanen was Nicaragua begin 2000 het op een na armste land van Latijns Amerika.

Mijn bevoorrechte positie

Elf jaar lang heb ik mogen leven op mijn paradijseiland Zanzibar. En ook toen ik daar als dertiger mijn avontuur begon, was ik mij maar al te bewust van mijn bevoorrechte positie als rijke Nederlander. Niet dat we veel geld hadden maar we hadden wel een goede opleiding en er was een beetje spaargeld om iets te beginnen. Genoeg in ieder geval om Bellevue Guesthouse in de lucht te krijgen en de eerste kiteschool op het eiland te starten.

#Equalityforhumanity
Foto: Melanie Steggink

Ik heb mij in de eerste jaren het snot voor de ogen gejankt van frustratie dat ik me niet kon vrij kon uiten als vrouw en me telkens moest inhouden in de samenwerking met de lokale mannelijke werkers. Of als ik weer eens een man moest meenemen om mij uit een situatie te kletsen en hij zich moest verontschuldigen voor mijn gedrag. Want mijn mening uiten? Dat was not done als vrouw! Ik herinner me de frustratie van mij als eigenaar over de volgzaamheid van het personeel. Dat ik ze moest leren mij geen madame te noemen en dat het hebben van eigen input, het uitspreken van je mening prima was.

Ik kreeg het steeds maar beter

De maatschappij in Zanzibar is erop gericht dat jij ten dienste bent van een groep, je community, je gezin. Er was dus weinig ruimte voor persoonlijke ontplooiing en daarmee vaak ook weinig ambitie om je persoonlijke dromen na te jagen of hard op te zeggen hoe je over zaken denkt. Daarnaast is ambitie vaak ook niet nuttig want hoe meer je verdient, hoe meer je moet inleveren. Niet alleen aan je ouders maar ook aan ooms, tantes en nog veel meer extended family.

Een Zanzibari vriend van me was een succesvolle autohandelaar. Hij verstopte zich tijdens het Suikerfeest omdat er minstens 50 familieleden aan zijn deur stonden om geld aan hem te vragen.

Ik heb mij boos gemaakt over het onrecht van vrouwen die voor ons werkten. Van niet mogen scheiden, tot mishandeling, onderdrukking en ander groot en klein onrecht. Ik heb mij schuldig gevoeld over het feit dat ik als buitenlander in Zanzibar het steeds maar beter kreeg. Ik zag bovendien niet dat de Zanzibari ook goed mochten meeprofiteren van het alsmaar groeiende toerisme…

Mijn sociale onderneming Jenga

Ik besloot een sociale onderneming te starten: Jenga was geboren. Een platform voor lokale ondernemers om hun producten voor een eerlijke prijs te verkopen.

Ik moest leren om mij over te geven aan de cultuur waarin ik zelf besloot te wonen als bevoorrecht vrij mens. Ik heb ook geleerd dat de westerse maatschappij nog ongelofelijk veel kan leren van Afrika. Dat de kracht, creativiteit, waarden en kwaliteiten die ik daar heb gezien soms in het westen al jammer genoeg verloren zijn. Intuïtie, dankbaarheid, bescheidenheid, groepscultuur, dichtbij de natuur versus, intellect, wetenschap, individualisme.

Omdat we het hele verhaal en alle verhalen nooit volledig kunnen begrijpen kunnen we misschien Socrates als uitgangspunt nemen:

I KNOW THAT I DON’T KNOW NOTHING……

Met dit in je achterhoofd kan je nieuwsgierig zijn, vragen stellen, altijd de dialoog aangaan en openhouden met elk mens die je in je leven treft. Zo zul je altijd jezelf kunnen herkennen in een ander. En dat is liefde!

WIL JE IN DEZE LASTIGE TIJD IETS DOEN VOOR DE BEVOLKING VAN ZANZIBAR, HELP ONS DAN VIA SMILESFORZANZIBAR

Melanie Steggink - Zanzibar / Nederland
Mambo, habari, Ik ben Melanie en ik woon sinds 2007 in Zanzibar. Gestart met de eerste kiteschool op het eiland en een guesthouse van destijds 4 kamers. In maart ga ik parttime terug naar Nederland met mijn zoontjes van zes en vier jaar.