Alles wat stil ligt, gaat achteruit

door gepubliceerd op 1 juli 2020Tags: , , ,

Een paar jaar terug liep ik met mijn vriend Jan van Amsterdam naar Weesp. Je ziet dan op het gegeven moment het eiland Pampus liggen en Jan wist me te vertellen dat het vroeger een zandbank was, waar de schepen voor moesten wachten, voordat ze verder konden varen naar (of van) Amsterdam. Daar komt die beroemde uitdrukking dus vandaan.

Inmiddels is het een eilandje en niet zo heel lang geleden lagen er ook weer heel wat Nederlandse historische schepen voor Pampus. Dit keer niet om te wachten op vloed om verder te varen, maar om aandacht te vragen voor de gevolgen van Corona voor deze historische schippers en schepen, die laten we eerlijk zijn, toch eigenlijk niet weg te denken zijn uit het Hollandse landschap.

Ik interviewde Gaby Koomen, de schipper van de Nieuwe-Maen, een klipper uit 1891. Ik kwam met haar in gesprek toen ik bij een oud studiegenoot op Facebook zag hoe de Nederlandse historische vloot voor pampus lag.

Het bloed kruipt waar het niet gaan kan

‘Ik ben eigenlijk per ongeluk schipper geworden. Ik gaf les in zwemmen en zwemmend redden. Ik werkte voor de reddingsbrigade maar ik merkte dat ik daar een beetje op uitgekeken was. Hoewel ik niks wist van varen, besloot ik toch als bemanningslid te solliciteren toen ik een vacature zag en ik werd aangenomen. Dat is nu 20 jaar geleden en ik heb nooit meer iets anders gedaan.’

‘Misschien is het ook een beetje het bloed kruipt waar het niet gaan kan…Ik ben geadopteerd en mijn familie heeft niets met varen. Maar ik heb contact met mijn natuurlijke zusje, en zij woont ook op een schip! Het lijkt erop dat we afstammen van een oude Aziatische piratenfamilie, dus misschien moest het gewoon zo zijn.’

Gaby schat in dat ongeveer 20% van de schippers van de historische schepen vrouw is, dat aantal blijft al lange tijd redelijk stabiel. Er komen natuurlijk ook geen nieuwe schepen bij, dus je moet maar net als Gaby geluk hebben dat er een schip te koop komt.

Een normale dag

‘In een normaal seizoen vaar ik vanaf maart tot ongeveer november. Ik vaar met vriendengroepen, familie, verenigingen en soms met schoolklassen, dat is dan met meerdere schepen tegelijk. Bij mij aan boord moet iedereen meehelpen om te varen. Er is ook bemanning aan boord, dat zijn mensen in opleiding, maar de gasten helpen ook mee.

Het varen met deze groepen is ontzettend leuk om te doen. Ik doe zo min mogelijk dus je ziet al snel dat mensen moeten samenwerken en hoe de groepsprocessen lopen. Verder is het heerlijk om zo duurzaam bezig te zijn en dicht bij de natuur te zijn.

Af en toe vaar ik voor goede doelen, dan heb ik ernstig zieke mensen aan boord die graag (nog eens) willen zeilen. Dat zijn ook bijzondere momenten.

Vorig seizoen heb ik maar twee weken niet gevaren, die tijd besteed ik aan het onderhoud van het schip. Er is altijd wel iets te doen. Gelukkig zijn er ook vrijwilligers die daar bij helpen.’

Dit seizoen loopt voor Gaby net als veel andere ondernemers anders dan ze verwacht had. Uiteraard mag ook zij als ondernemer gebruik maken van de Corona regelingen, maar daar komen nog heel wat kosten bovenop. Zo is de Nieuwe-Maen allrisk verzekerd, het onderhoud moet wat er ook gebeurt gedaan worden en de certificaten om te mogen varen moeten regelmatig vernieuwd worden. Als ik vraag naar wat voor certificaten schieten termen als ´tuigage´ (de lijnen), ´vlakken´ (de buiten- en onderkant) en ´rondhouten´ (de mast en de giek) over Skype. Gelukkig begrijp ik ´brandveiligheid´ en ´gas´ wel in één keer.

Varen in coronatijd

‘We mogen nu helemaal niet varen, terwijl de kosten hard doorlopen. Als een certificaat vervalt, is het lastig om dat opnieuw te krijgen. Het schip wordt dan beoordeeld als een nieuwbouwschip, terwijl een historisch schip gewoon anders in elkaar zit. Door voor Pampus te liggen vragen we aandacht voor deze problemen. We willen graag een noodfonds. Een aantal havens hebben de liggelden voor de vaste schepen al gehalveerd of zelfs voor dit jaar helemaal kwijt gescholden. Dat is heel fijn. De verzekering kwam met een stil-lig regeling. Daardoor is de verzekering nu goedkoper, maar kunnen we helemaal niet meer varen. Er moet een duurzamere oplossing komen, die voor iedereen werkt. Dat is eigenlijk de enige manier om de schepen te behouden.’

‘Onze historische schepen zijn mooi om te zien. Een haven met veel oudere schepen erin, dat vinden mensen gewoon leuk. Maar de schepen hebben ook nog altijd een praktische functie. Zelf leid ik mensen op, dat zijn jongens en meiden die leren voor de binnenvaart. Op zo’n ouder schip leer je echt nog het vak, en dat is onmisbaar op de drukke Nederlandse wateren. Als het te moeilijk wordt om de Corona crisis te overleven, gaat er een hoop vakkennis verloren, dat is zonde.’

Alles wat stil ligt, gaat achteruit

En als we bijna ophangen zegt Gaby: ‘Alles wat stil ligt, gaat achteruit.’ Zij doelt op hoe belangrijk het is om onderhoud te blijven doen, maar ik denk dat het een gevoel is, wat we allemaal wel delen in deze gekke lockdown tijden. 

Over dit Wereldwijf: Floor Veer - Colombia

Floor Veer - Colombia
Hola! Ik ben Floor Veer en woon sinds 2011 in Colombia. Samen met mijn man heb ik een exportbedrijf van biologisch fruit. Daarnaast ben ik lokale vertegenwoordiger voor PUM. Colombia is een heel mooi, maar vaak ook spannend land, met behoorlijk wat corruptie en inkomensongelijkheid. Welke impact dat heeft op vrouwen en meisjes, zet ik graag voor de Wereldwijven op papier!