Reizen in de voetsporen van mijn Indische grootouders

Esmeralda Kraft van Ermel

Skye - Maleisië

25 juli 2020

Al voordat ik wist wat reizen betekende, droomde ik ervan om de wereld over te reizen en te wonen in het buitenland. Vooral in Indonesië waar mijn roots liggen. Toen ik vier jaar was, zei ik al aan iedereen die vroeg wat ik later wilde worden het volgende: ‘Ik word later brandweervrouw, juf, kapster of professor en ik ga in Indonesië of ergens in het buitenland wonen.’

Dat avontuurlijke zat er dus al heel jong in. Reizen geeft mij inspiratie, maakt mij meer bewust van het leven los van de plek waar je woont. En reizen is thuiskomen, ook al is dat meer dan een eeuw geleden…

Avontuur, verrijking en ontwikkeling

Reizen brengt naast inpakstress voor mij heel veel nieuwe ontdekkingen. Het leren kennen en ontdekken van een ander land en een andere cultuur betekent een verrijking van mijzelf en de ontwikkeling van mijn eigen ik. Want als je dacht dat je het allemaal wel wist, kan een andere cultuur dat zelfbeeld flink aan het wankelen brengen. Soms vind ik dingen van een andere cultuur onbegrijpelijk, en dan kan ik al gauw denken dat het niet goed is zoals ze de zaken in die cultuur aanpakken.

In Azië gaat men bijvoorbeeld samen eten om zaken te doen, te overleggen en beslissingen te nemen. In Nederland mag je soms al blij zijn als er voor een vergadering een pot koffie staat en je er een koekje bij krijgt. Wat is de juiste manier? Door mijn reizen heb ik geleerd dat dat afhankelijk is van de manier van praten, de gewoontes, de cultuur dus. Wat voor de ene cultuur beleefd is, is voor de andere cultuur respectloos.

Een reis terug in de geschiedenis

Op zoek naar mijn familie in Indonesië en Singapore

Het mooiste aan reizen vind ik, dat het bijdraagt aan het leren kennen van mijn eigen familie geschiedenis; het ontdekken van mijn roots. Met mijn reizen beantwoord ik de vragen die ik heb. Waar hebben mijn voorouders gewoond en gewerkt? Bestaat dat weeshuis in Semarang nog waar mijn oma heeft gewoond? Is die straat er nog waar mijn betovergrootvader is geboren? Is er weer een winkel op de plek in Den Haag waar mijn overgrootouders een tabakswinkel hadden? Bestaat het pension in Harlingen nog waar mijn vaders familie werd opgevangen toen ze arriveerden uit Indonesië? En kan ik het graf en de stamboom van mijn betovergrootmoeder vinden in het paleis van de Sultan van Yogya?

Ik trek de sporen van mijn voorouders na door te reizen om op die manier mijn eigen geschiedenis beter te leren kennen en daardoor mijzelf.

Inmiddels heb ik al vele reizen gemaakt en veel dingen uit mijn voorouders levens (her)ontdekt. Eén van de hoogtepunten was in 2004. Voor het eerst in mijn leven ging ik naar Singapore. Ik ging er niet heen om de hotspots te bekijken. Alhoewel ik wel in de hop-on-hop-off bus heb gezeten. Heel praktisch, want in zo’n bus krijg je in een dag een mooie volledige eerste indruk van een stad.

In 1898 arriveerden mijn betovergrootouders in Singapore. Zij hebben daar met hun kinderen gewoond tot 1904. In dat jaar overleden ze vlak na elkaar. Mijn betovergrootvader was in zijn laatste functie Assistent Resident van Riau, Sumatra in Indonesië en was ook actief op de koffieplantages. Mijn betovergrootmoeder was een prinses van het Sultanaat van Nias, een eiland voor de kust van West-Sumatra. Toen mijn betovergrootvader met pensioen ging, verhuisden ze naar Singapore.

Een reis terug in de geschiedenis

Het bloed dat door mijn aderen stroomt

In Singapore zocht ik in het nationaal archief naar meer informatie over hen. Daar vond ik hun namen, de aankomstdatum in Singapore, hun geboortedata, hun laatste adres en de oorzaak van overlijden. De letters van de microfilm gingen met zoveel gevoel door mij heen. Onbeschrijflijk en zo onwerkelijk bijzonder.

Daar liep ik dan honderd jaar na hun overlijden in dezelfde straat Serangoon road. Wat nu een India wijk is, was vroeger de wijk waar vele Europeanen woonden. Daar stond ik op de stoep van hun toenmalig huis. Het voelde alsof ik honderd jaar terug in de tijd was. Ik liep daar waar zij dagelijks hadden gelopen. De straatstenen waren misschien wel niet een eeuw oud, maar dat stukje op de aarde was het wel. Ik voelde me vertrouwd en ik was er nog nooit geweest.

Het was een stukje dat bij mij hoorde dat ik daar vond. Zelfs al was het meer dan honderd jaar later.

Zo kwam ik erachter dat ik ben geboren op de dag van overlijden van mijn betovergrootvader, 74 jaar later op 11 maart. Voor mij voelt die datum sindsdien nog specialer. Hoe had ik ooit kunnen bedenken toen ik 4 jaar oud was en zo’n drive voelde om naar het buitenland te gaan, dat ik dit zou vinden? Een gevoel van dankbaarheid vulde mij op dat moment.

Ik ontdekte niet alleen hun gegevens maar vond daar gelijkenis die bij mij hoorde. Een stukje geschiedenis dat mij compleet maakte. Dat klinkt misschien raar, ik heb ze immers nooit gekend behalve uit de verhalen, maar ik voelde mij nog meer verbonden met mijn voorouders wiens bloed door mijn aderen stroomt. Het is een reis die ik voor altijd zal koesteren. Het was de eeuwenoude familieband die weer herleefde.

Ik kwam thuis een eeuw later.

Over dit Wereldwijf: Skye - Maleisië

Skye - Maleisië
Apa kabar? Ik ben Esmeralda Kraft van Ermel een Indisch meisje uit Gouda. Na mijn studie Bestuurskunde ben ik via Midlum, Gouda, Jakarta en Assen in Kuala Lumpur (KL) beland. Sinds 2013 geef ik daar NT2 les aan de lokale bevolking. Daarnaast schrijf ik voor de Nederlandse vereniging Maleisië. Ik houd van de diversiteit die de smeltkroes van culturen in KL mij laat zien en ervaren.