Wat als je te maken hebt met ongewenst gedrag op je werk?

Nynke Broekens is naast haar baan als Human Resource Manager beschikbaar als extern vertrouwenspersoon. Opgegroeid als vriendinnen, is zij dat al jaren voor mij. Maar omdat de vertrouwenspersoon in Nederland in oktober in het nieuws was, ben ik nu vooral nieuwsgierig naar haar professie. Er is namelijk een arbeidswetswijziging bij de tweede kamer ingediend.

Het wetsvoorstel verplicht elke organisatie tot een vertrouwenspersoon, met als doel het terugdringen van ongewenst gedrag op de werkvloer. Dit op basis van het recht dat iedere werknemer heeft op een sociaal veilige werkomgeving. Wat inspireerde Nynke om een opleiding tot vertrouwenspersoon te volgen?

Het belang van de medewerker

Gedurende haar vijftienjarige carrière als HRM-professional in Leeuwarden en omgeving heeft Nynke gemerkt dat vertrouwen en veiligheid op de werkplek heel belangrijk is.

Vertrouwenspersoon
Nynke Broekens

‘In mijn rol als Human Resource Manager heb ik het belang van de organisatie als geheel voor ogen. Ik merkte echter dat ik daarnaast graag medewerkers ondersteun en adviseer die zich niet veilig voelen als het gaat om agressie, pesten, discriminatie of seksuele intimidatie. Maar een HR-medewerker kan geen intern vertrouwenspersoon zijn in de eigen organisatie vanwege mogelijke tegenstrijdige belangen. Momenteel fungeer ik als vertrouwenspersoon voor twee bedrijven in Friesland.’ 

Mensen die Nynke opbellen krijgen in eerste instantie een luisterend oor. ‘Ik heb in mijn opleiding tot vertrouwenspersoon geleerd te luisteren zonder oordeel. Iemand wil zijn verhaal kwijt. Ondertussen vraag ik door. En tot slot formuleer ik: Wat zou je willen? Mijn doel is om de medewerker te helpen weer in verbinding te komen met collega’s, leidinggevenden en zichzelf. En zodoende de problemen helpen op te lossen. Wanneer er sprake is van psychische problematiek verwijs ik door naar professionals.’ 

De rol van een vertrouwenspersoon

Een vertrouwenspersoon staat echt naast iemand en is niet op zoek naar dé waarheid. ‘Iemand wil gehoord worden, om te toetsen: Zie ik het goed? Ik breng in kaart wat een persoon kan doen om de werksituatie prettiger te maken. Door scenario’s te schetsen, kan iemand de te nemen stappen en bijbehorende gevolgen overzien.’

In de praktijk is de vertrouwenspersoon er om gesprekken samen voor te bereiden. ‘Wanneer het nodig is, kan ik meegaan ter ondersteuning.’ Er kan wellicht leed voorkomen worden, wanneer iemand tijdig de weg vindt naar een vertrouwenspersoon. Behalve een eventuele aanpassing van de arbeidswet is het belangrijk dat organisaties sociaal gezond zijn.

‘De vertrouwenspersoon is er voor als je met je rug tegen de muur staat’

Nynke geeft bedrijven graag informatie over ongewenste omgangsvormen en hoe zij daarop in kunnen spelen met betrekking tot hun beleid. ‘Leidinggevenden zouden veel meer open kunnen bespreken. Bijvoorbeeld: Ik ervaar dit. Hoe zie jij dat? Door issues bespreekbaar te maken met het team, kun je het ook door het team zelf laten oplossen.’

Haar ideaalplaatje?

‘Laat organisaties zich meer richten op de verschillen tussen medewerkers, in plaats van iedereen hetzelfde te benaderen. Verdiep je in de mens. Luister naar je medewerkers. Vraag hoe het gaat. Pols of er dingen spelen die medewerkers met je willen delen. Directeur en leidinggevenden, faciliteer dat wat nodig is. Houd balans. Het ik-ik-ik is veel sterker samen: wij!

‘Je onveilig voelen op je werk is ongetwijfeld van invloed op je prestaties. Openheid is voor iedereen het mooiste, want dan komt een manager ertoe om een ieder op zijn talent in te zetten. Vanuit veiligheid en volledig gewaardeerd om wie je bent, werkt men voor de volle 100% mee. Anders staan medewerkers op overleven en lekken ze energie!’

#Metoo 

Zo herinner ik mij zelf een Metoo-situatie die erg veel van mij nam. Mijn gedachten gaan terug naar het moment dat ik als eind twintiger de betreffende leidinggevende aansprak op zijn grensoverschrijdende gedrag. Trillend en onzeker of ik ging overgeven, huilen of flauwvallen stapte ik zijn kamer binnen. ‘Deze keer sluit ik de deur, maar als je niet naar mij luistert, zeg ik het de volgende keer met de deur open.’

In zijn blik viel af te lezen dat hij wist wat ik ging zeggen. ‘Ik hoef geen cadeaus van jou.’ Met dat ik het boek dat hij me even daarvoor had gegeven teruglegde op zijn bureau, zag ik gelatenheid. ‘Ik wil dat je mij met rust laat!’ Zijn enige reactie was een zacht: ‘Oké.’ Nooit heeft hij meer tegen mij aangestaan bij de koffiemachine of over me heen gehangen bij mijn computer.

Nynke: ‘Metoo-kwesties spelen overal. De heersende moraal is nog altijd, Je zult het er wel naar gemaakt hebben. Of, Wij doen dat niet. Deze opvattingen vanuit mannelijke directies geven een psychische knauw, als slachtoffer moet je stevig in je schoenen staan om voor jezelf op te komen. Lukt dit, dan zou de reactie moeten zijn: Wat goed dat je dit durft te zeggen!’’

Dat heb je goed gedaan!

Ik ken Nynke als iemand met een zeer sterk rechtvaardigheidsgevoel. Haar overtuiging is dat je voor jezelf moet opkomen. Ze is complimenteus en moedigt hartstochtelijk aan. Medewerkers bij Wetsus, waar Nynke nu alweer langere tijd werkt, kunnen altijd bij haar hun verhaal kwijt. 

Het is volgens Nynke naïef om als manager te denken dat er niks speelt. ‘Het gebeurt overal; pesten en discriminatie. Zeker wanneer dit structureel gebeurt en iemand zich benadeelt voelt, is het een probleem. De werksituatie voelt dan onveilig voor die persoon en dat is onacceptabel.’

Wil je meer over dit onderwerp lezen, Nynke post met enige regelmaat interessante artikelen op haar LinkedIn.

Over dit Wereldwijf: Marijke Rolf - Nederland

Hoi, mijn naam is Marijke. Sinds 2008 woon ik in Leeuwarden, Culturele Hoofdstad van Europa in 2018. Terug op Friese bodem, vanuit Amsterdam, genieten jeugdliefde Erik en ik van het opgroeien van onze drie jongens. Observaties en herinneringen deel ik op m´n website. Voor De Wereldwijven schrijf ik over vrouwen die mij raken.