De schaduwkant van het expatleven, 8 uitdagingen

Bijna een schrikbarende twintig procent van de Nederlands krijgt ooit te maken met een depressie. Onder Nederlanders die in het buitenland wonen ligt dit percentage naar verwachting nog hoger. Het expatleven lonkt, eindelijk écht je droom leven. Altijd zon in plaats van die Nederlandse buien, werken aan zee met je voeten in het zachte zand, genieten van de meest kleurrijke culturen. Toch kent deze manier van leven ook een andere kant.

Eenzaamheid, schuldgevoelens, heimwee en depressie zijn veelvoorkomende problemen onder Nederlanders in het buitenland. Op tijd psychologische hulp zoeken is hierbij van groot belang. Als jij je als Wereldwijf in het buitenland soms somber of zelfs depressief voelt, ben je zeker niet de enige. Dat kan waarschijnlijk soms wel zo lijken of voelen, mede omdat er vaak een taboe op depressie rust. Zelf vind je het vast niet altijd fijn om over deze, soms te heftige, gevoelens te praten en voor de mensen in je omgeving is het lastig om het gesprek over depressie te starten.

Expatblues of down in lockdown?

Misschien hebben ze wel iets gezien wat er helemaal niet is, kwetsen ze jou door erover te beginnen of maken ze iets los wat ze zelf ook liever mijden. Dat sombere en depressieve gevoelens onder expats en digital nomads vaker voorkomen dan je misschien zou verwachten, blijkt ook uit de verschillende termen die hiervoor bestaan, zoals de expat-blues, migratiesomberheid en reisdepressie. 

2020 bracht natuurlijk ook een extra uitdaging voor iedereen, de lockdown door het Coronavirus. Door de lockdown kan bij expats het gevoel van eenzaamheid worden versterkt of worden eventuele relatieproblemen versterkt doordat je ineens 24/7 op elkaars lip zit. Het is moeilijker om een vliegtuig naar huis te pakken, er kan angst ontstaan om zelf ziek te worden of angst voor ziekte bij naasten en er zijn minder mogelijkheden om de bezienswaardigheden in je nieuwe land te ontdekken en nieuwe mensen te leren kennen. Kortom: veel extra stressoren, en juist deze stressoren kunnen ervoor zorgen dat sluimerende klachten meer op de voorgrond komen te staan.

Psycholoog op afstand
Foto’s: Psycholoog op Afstand

De acht meest voorkomende uitdagingen onder expats

Omdat Nederlanders die in het buitenland gaan wonen voor een soortgelijk avontuur kiezen, zijn er een aantal veelvoorkomende, concrete uitdagingen op te noemen. We zetten er acht voor je op een rijtje. Waarbij we wel graag de disclaimer toevoegen dat somberheid of depressie er ook gewoon kan zijn, zonder duidelijke of logisch herleidbare reden. Er is namelijk nooit een reden nodig voor hoe jij je voelt. 

1- Heimwee

Je kunt jezelf niet opsplitsen. Als je naar het buitenland vertrekt, betekent dit automatisch dat je dingen zult gaan missen in Nederland. De bruiloft van een kennis, de zwangerschap van je vriendin, het ziekbed van een familielid. Even heen en weer vliegen is er niet altijd bij. Dit kost tijd, terwijl je misschien gewoon moet werken en bovendien is een retourtje een duur grapje. Op dit soort momenten zijn de mensen waar je van houdt bij elkaar en zit jij alleen in een ander land. Dan kan Nederland enorm ver weg voelen en kun je een sterk verlangen naar huis ontwikkelen. Dit noemen we heimwee, afkomstig van de Duitse woorden Heim (thuis) en Weh (pijn). Heimwee kan zich ook uiten in lichamelijke pijnklachten zoals hoofdpijn, maagklachten en benauwdheid. 

2- Te veel prikkels 

Veel Nederlanders in het buitenland ervaren een gebrek aan energie. De lange reis naar een nieuwe plek, het creëren van een nieuw thuis, nieuwe mensen leren kennen en werken in combinatie met het ontdekken van een nieuw land zorgt voor overprikkeling. Het is niet zo gek dat dit af en toe zwaar valt en resulteert in vermoeidheidsklachten of een burn-out. 

3- Schuldgevoelens 

”Waarom voel ik me zo, terwijl ik eigenlijk ontzettend blij en dankbaar zou moeten zijn dat ik de kans had mijn leven zo om te gooien.” Veel expats hebben het gevoel dat ze hun somberheid of depressie niet kunnen en mogen delen, omdat mensen die in Nederland zijn achtergebleven nooit zouden begrijpen waarom je niet hartstikke blij en tevreden aan het strand ligt. Misschien begrijp je jouw negatieve gevoelens en gedachten zelf ook wel niet altijd. Schuldgevoelens staan het proces van herstel in de weg en zijn in deze situatie áltijd onterecht. Jij staat in jouw schoenen, niemand anders.

4- Omgekeerde cultuurshock 

Bij een cultuurshock denken we vaak aan televisieprogramma’s als Groeten uit de Rimboe, waar Nederlanders tot huilen toe de gebruiken van primitieve volkeren ervaarden. Nederlanders in het buitenland kunnen ook een omgekeerde cultuurshock doormaken. Een leven opbouwen in een ander land maakt van jou een ander mens, die anders tegen sommige dingen aankijkt. Aan de andere kant blijf je in het buitenland dan weer altijd die ”buitenlander” en kan het blijven aanpassen aan een andere cultuur aanvoelen als een ononderbroken ritje in een achtbaan. 

5- Een nieuwe start

Misschien ben jij wel naar het buitenland vertrokken onder het mom van een nieuwe start. Je laat al je sores achter in Nederland en begint helemaal opnieuw. Al gauw kom je er dan achter dat dit niet zo gemakkelijk is als je had verwacht of had gehoopt. De problemen die je had in Nederland, blijven daar niet achter. Je hebt ze meegenomen in je koffer, het zijn herinneringen die als vanzelf weer tevoorschijn komen.

6- Wie ben ik?

Eveneens onder het mom van een nieuwe start, willen Nederlanders die in het buitenland gaan wonen vaak met een schone lei beginnen. Dit levert existentiële levensvragen op: wie ben ik eigenlijk? Wat maakt mij als persoon? Waar sta ik voor? Veel expats kampen na hun migratie met een identiteitscrisis. 

7- Stapels papierwerk

Waar we op Instagram vooral prachtige foto’s zien van bounty stranden, hippe koffietentjes, gezellige dinertjes en adembenemende uitzichten, zit je als Nederlander in het buitenland ook gewoon regelmatig achter je laptop met stapels papieren om door te nemen en in te vullen om vervolgens in te scannen of op te sturen. Torenhoge verwachtingen kunnen alleen maar tegenvallen, niemand heeft je op Instagram gewaarschuwd over verblijfsvergunningen, het openen van een buitenlandse rekening, het leren van een veel te ingewikkelde nieuwe taal, bureaucratisch papierwerk of het maken van pijnlijke fouten in een nieuwe cultuur.

8- Bij wie kun je terecht?

Bij aankomst in je nieuwe thuisland ken je waarschijnlijk geen tot weinig mensen en het kan soms lastig zijn (vooral in een vreemde taal) om nieuwe contacten te leggen. Je eigen vrienden en familie wonen niet bepaald om de hoek en wellicht heb je zelfs mensen verloren die voorheen heel belangrijk voor je waren, door jouw keuze om naar het buitenland te gaan. Met wie praat je over jouw eenzaamheid? Hoe maak je depressie of zelfs suïcidale gedachten bespreekbaar met mensen die je net kent of met mensen die zich 8.000 kilometer verderop bevinden? 

Psycholoog op afstand

De druppel die de emmer doet overlopen

We kennen allemaal het gezegde: ‘De druppel die de emmer doet overlopen’, toch handelen we er niet altijd naar. Herken jij de bovengenoemde uitdagingen en kamp je zelf ook met expat-blues, reisdepressie of zelfs met suïcidale gedachten? Hoe langer je hier in je eentje mee blijft rondlopen, hoe groter de kans dat deze klachten zich verder blijven ontwikkelen. Een goede oefening om dit te verduidelijken is het vullen van een rugzak met stenen. Voor al je zorgen of problemen stop je één steen in de rugzak. Als je vervolgens een stukje wandelt met deze rugzak merk je hoeveel je eigenlijk meesleept, in alles wat je op een dag doet. Hoe zou het zijn om al je zorgen uit te spreken en alle stenen één voor één uit de rugzak te mogen gooien?

Hulp is dichterbij dan je denkt.

Waar jij je ook ter wereld bevindt, bieden de psychologen van Psycholoog op Afstand therapie, coaching en relatietherapie in de Nederlandse taal (maar ook in het Engels, Spaans, Duits of Frans). De gesprekken vinden op maat plaats via beeldbellen (waaronder Skype, FaceTime of Zoom). Omdat de psychologen zelf ook in het buitenland wonen en werken, begrijpen ze jouw situatie én is er voor elke tijdzone wel een geschikte psycholoog te vinden.

Het team van Psycholoog op Afstand bestaat uit 25 bekwame en gepassioneerde Gz-psychologen en een BIG-geregistreerde psychiater. Er is dus altijd een online psycholoog die bij jouw vraag past. En misschien wel het allerfijnste: je kunt direct terecht, zonder wachttijden. Omdat wij geloven dat elke druppel in jouw emmer of elke steen in jouw rugzak er eentje te veel is. 

Benieuwd of online therapie wel bij jou past? Plan dan hier een kosteloos kennismakingsgesprek.

Zelfmoord

Waar somberheid over kan gaan in depressie, kan depressie weer leiden tot suïcidale gedachten. Op zelfmoord, ook wel suïcidaliteit of zelfdoding genoemd, ligt misschien nog wel een groter taboe dan op depressies. Toch overwegen jaarlijks circa 400.000 Nederlanders om een einde aan hun leven te maken. Door depressieve en suïcidale gevoelens bespreekbaar te maken, kun je even ventileren en toewerken naar een oplossing. Mensen zien alleen in hoe het écht met je gaat, als je hier zelf open over durft te zijn. Denk je aan zelfmoord? Praat erover!

Heb jij direct hulp nodig? Dan kun je contact opnemen met Stichting 113 Zelfmoordpreventie via 0900 0113 (24/7 bereikbaar) en 113.nl. Is de situatie minder urgent en zou je graag in gesprek gaan over je gedachten en gevoelens met een ervaren psycholoog, therapeut of coach, neem dan contact op met Psycholoog op Afstand.

Over dit Wereldwijf: De Wereldwijven

De Wereldwijven vertellen verhalen die inspireren, verbinden en in beweging brengen voor een tolerante, duurzame en gender-gelijke wereld.