Kwetsbaarheid: Kracht, kwaliteit of zwaktebod

Kwetsbaarheid. Een woord wat zoveel meer is dan waar het mee geassocieerd wordt. Eigenlijk maakt het woord zichzelf zo kwetsbaar. Want waar denk je als eerste aan als je aan kwetsbaarheid denkt? Teer, broos, fragiel, erg gevoelig, breekbaar, wankel, snel stuk … 

Als alleenstaande onafhankelijk vrouw die werkzaam is als militair had ik ook het beeld dat kwetsbaarheid samenhing met teerheid en wankel zijn. Ik wilde graag voldoen aan het plaatje wat bij een zelfstandige vrouw hoort. Kwetsbaarheid hoort thuis bij maar een paar hele goede vrienden en het liefst in je eigen veilige huis, maar zeker niet daarbuiten. Deze manier van denken heeft mij vele jaren geholpen. De deur bleef altijd op een denkbeeldige kier, ik kon vertrekken wanneer ik wilde of mijn ‘muurtje’ optrekken als mij dat het beste uitkwam.

Kwetsbaarheid
Foto: Elles de Bruin

Verbondenheid

Ik kreeg vaak de feedback dat ik overkwam als sterke vrouw. Verbaal sterk en met mijn lengte van 1,85cm altijd aanwezig. Ik moet eerlijk toegeven dat deze kenmerken mij vaak een goed gevoel gaven. Zeker als jong volwassene die de wereld ontdekt. 

Totdat ik een paar jaar geleden deze feedback vaker terugkreeg van collega’s en vrienden. Ze zeiden letterlijk: ‘Soms is het onmogelijk om echt verbinding met jou te maken El.’ Na dit vanuit verschillende hoeken gehoord te hebben nam ik de tijd om er op te reflecteren. Op internet zocht ik op woorden als verbinding en jezelf groter maken dan gewenst. Al snel stuitte ik op het boek van Brené Brown: De moed van Imperfectie. 

Hieruit leerde ik dat je kwetsbaarheid durven en kunnen tonen een kracht en kwaliteit is waarmee je in verbinding komt met anderen. Verbondenheid is de reden voor ons bestaan en geeft ons leven richting en zin. Kunnen we dan niet stellen dat wanneer iemand zijn kwetsbaarheid durft te tonen daar per definitie moed voor nodig is?

Als we ons kwetsbaar voelen kunnen dat negatieve en positieve emoties zijn. Kwetsbaarheid is dus niet goed of slecht. Het is onzekerheden trotseren, risico’s nemen en je emotioneel blootgeven. Kwetsbaarheid vereist grenzen van vertrouwen. Vertrouwen dat stap voor stap opgebouwd wordt. Investeren. Wanneer je ervoor kiest om niet kwetsbaar meer te zijn houdt dat mensen op veilige afstand. Je zorgt dat je altijd een uitweg hebt. Het maakt het onzekere zeker. Het dempt de ervaringen van liefde, geluk, verbondenheid, creativiteit en empathie. 

Mythen over kwetsbaarheid

Om de kijk op kwetsbaarheid te veranderen is er een verandering in gedrag nodig. Onszelf over de kwetsbaarheidsmythen heen zetten: Het is een zwakte. Daar heb ik niets mee. Kwetsbaarheid is alles er maar uitgooien. Alles wel alleen kunnen. Stop! Het is niet die criticus die telt. Jij. Jij als volwaardig mens. Een mens met eigenwaarde, een mens dat kan zeggen ‘genoeg’. Jezelf kunt accepteren wie je bent. Grenzen stellen. Echt voelen en steun bij elkaar zoeken.

Theodore Roosevelt omschreef het in 1910 zo mooi:

‘The poorest way to face life is to face it with a sneer. A cynical habit of thought and speech, a readiness to criticize work which the critic himself never tries to perform, an intellectual aloofness which will not accept contact with life’s realities—all these are marks, not … of superiority but of weakness.’

Hierna sprak hij zijn beroemde woorden:

It is not the critic who counts; not the man who points out how the strong man stumbles, or where the doer of deeds could have done them better. The credit belongs to the man who is actually in the arena, whose face is marred by dust and sweat and blood; who strives valiantly; who errs, who comes short again and again because there is no effort without error and shortcoming.

But who does actually strive to do the deeds; who knows great enthusiasms, the great devotions; who spends himself in a worthy cause; who at the best knows, in the end, the triumph of high achievement, and who at the worst, if he fails, at least fails while daring greatly, so that his place shall never be with those cold and timid souls who neither know victory nor defeat.

Deze man in de arena staat daar volledig kwetsbaar. Hij kiest moed over comfort. Hij doet en blijft niet aan de zijlijn staan om te bekritiseren. De bereidheid om onszelf te laten zien maakt ons elke keer een beetje moediger. Als we ons hele leven blijven wachten totdat we perfect of onaantastbaar zijn voordat we de arena betreden zullen we uiteindelijk relaties en kansen opofferen die nooit meer terugkomen, onze kostbare tijd verdoen, en onze talenten – die unieke bijdrage aan de wereld die alleen wij kunnen leveren de rug toekeren.

Kracht en kwaliteit versus zwakte

En toch blijft het zo ontzettend moeilijk om kwetsbaar te zijn in al zijn kracht en kwaliteit. Het gedrag van mensen om je heen te doen veranderen om kwetsbaarheid niet te zien als zwaktebod. Laten we ervoor kiezen om op een eerlijke en zinvolle manier over het belang van kwetsbaarheid te praten door te kiezen voor:

  • Authenticiteit: laat je angst voor wat anderen vinden los.
  • Je zelfcompassie te vergroten; laat je perfectionisme los.
  • Door meer veerkracht te ontwikkelen; laat zelfverdoving en machteloosheid los.
  • Dankbaarheid en geluk te cultiveren; laat je gevoel van schaarste en angst voor het duister los.
  • Te vertrouwen op je intuïtie en durf te geloven; laat je behoefte aan zekerheid los.
  • Geef je creativiteit de ruimte; laat de neiging jezelf met anderen te vergelijken los.
  • Neem de tijd om te spelen en te ontspannen; laat uitputting als statussymbool en productiviteit als maatstaf voor eigenwaarde los.
  • Breng kalmte en stilte in je leven; laat stress als leefstijl los.
  • Streef naar zinvol werk; laat je onzekerheid en je opvattingen over wat je zou moeten doen los en lach, zing en dans;
  • Laat het idee dat je altijd beheerst moet zijn en ‘normaal’ moet doen los.

Een opgave die makkelijker wegleest dan in de praktijk uit te voeren is. Ik ben er tot op de dag van vandaag nog steeds mee bezig om het onder de knie te krijgen. De kwetsbaarheid toe te laten en onderdeel te maken van je dagelijks leven. Kort gezegd: Jezelf te durven tonen in die arena. Als je jezelf dat niet toestaat dan doe je jezelf te kort. 

Het geloof in jezelf

Vulnerability is not winning or losing. It’s having the courage to show up and be seen when we have no control over the outcome. Vulnerability is not weakness. It’s our greatest measure of courage.

Ik geloof in mijzelf. Het is geen eenvoudige weg, maar wel een heel leerzame. Om mijn moed iedere dag aan te spreken verbeeld ik, tijdens het opstaan, mijzelf als kleine Elles in Wonderland. Op de hakken van mijn moeder die de wijde wereld ging ontdekken. Wankel op de hoge hakken, maar altijd met een glimlach op mijn gezicht. Vol verwondering, zonder schaamte. Wankel, maar vol in verbinding vol moed en kracht. 

Over dit Wereldwijf: Elles de Bruin - Nederland

Elles de Bruin - Nederland
Hoi. In de afgelopen 12 jaar ben ik werkzaam geweest bij de Koninklijke Luchtmacht. Als militair ben ik op plekken in de wereld geweest waar je niet zomaar komt. Daar is ook mijn liefde voor Nederland ontstaan. In mijn verhalen wil ik jullie meenemen langs mijn eigen levenspuzzel en ontwikkeling. “Wie in de wereld ben ik?' Ah, dat is de geweldige puzzel!” - Alice in Wonderland -