Anneke tuiniert in de oceaan rond Fiji: ‘Is het te laat om het koraal te redden?’

Koraalriffen over de hele wereld worden bedreigd. Door klimaatverandering, vervuiling en overbevissing. Volgens verschillende experts zullen de meeste koraalriffen tegen 2050 verdwenen zijn. Zijn deze belangrijke ecosystemen nog te redden? En waarom zou dat nodig zijn?

Fiji is een droombestemming voor velen. De prachtige natuur, de interessante cultuur en de vrolijke, hartelijke mensen vormen de ideale mix voor een geweldige vakantie. Onderdeel van de prachtige natuur zijn de vele schitterende koraalriffen, die het duiken en snorkelen in het warme water tot een onvergetelijke ervaring maken.

Koraal is van levensbelang

Echter, deze prachtige koraalriffen worden ernstig bedreigd. Dat is niet alleen een klap voor het toerisme, waar Fiji in grote mate van afhankelijk is, maar ook voor het voortbestaan van vele kleinere en grotere eilanden in de Pacific. Jaarlijks worden al meerdere eilanden opgegeven, door de stijging van de zeespiegel. Koraalriffen groeien echter mee met de verhoging van het water en kunnen derhalve de kust beschermen. Ook is het koraal een geweldige schuilplaats en broedplaats voor vis. Niet alleen mooi, maar dus van levensbelang!

Gelukkig is er niet alleen slecht nieuws. Er worden veel studies verricht naar de conservatie en het aanplanten van koraal. Ik hoor dat je als vrijwilliger mee kunt werken aan één van de projecten, bij Plantation Island Resort op het eiland Malolo, hier niet ver vandaan. Ik meld me gelijk aan!

Milieu
Foto’s: Anneke van der Heide – Mangrovenplantjes die bedekt waren met zeewier na de beach clean-up

Mijn belevenissen op Plantation Island

Op vrijdag 5 maart vertrek ik naar Plantation Island Resort. Ik vind het geweldig dat dit resort, ondanks dat het vanwege Covid-19 al een jaar gesloten is, het coral farming project laat doorlopen. Ze hebben twee lokale, afgestudeerde marine biologen in dienst. Ze bieden verblijf en maaltijden aan vrijwilligers, die deelnemen aan het project.

De grote inspirator voor dit project is Dr. Austin Bowden-Kerby. Oorspronkelijk afkomstig uit de Verenigde Staten, woont deze zestiger bijna zijn hele leven in Fiji. Hij doet al sinds 1980 onderzoek naar het herstellen en beschermen van koraalrif. Op YouTube kun je een inspirerende TEDX TALK van hem vinden, over dit onderwerp:

Ik heb het geluk dat deze inspirerende man de eerste week van mijn verblijf ook aanwezig is en volop vertelt over het project. Hij is de supervisor van dit project en ook van soortgelijke projecten op andere plaatsen in de Pacific. Beide marine biologen, Keleni en Sarah, zijn continu met dit project bezig. Ze krijgen daarbij hulp van vrijwilligers: jonge afgestudeerde Fijians, maar ook van bijvoorbeeld zeilers, zoals wij. Ik ben twee weken vrijwilliger, samen met twee Amerikaanse dames, een meisje van 13 jaar (dochter van zeilers) en vier jonge, net afgestudeerde Fijians. Als het resort open is, wordt ook veel tijd besteed aan educatie van gasten. Wij krijgen deze week 60 schoolkinderen op bezoek. De kinderen hebben les over het koraalproject, over suiker in de voeding, over het milieu. En ze krijgen lunch (pizza), iets lekkers. De kinderen hebben een geweldige dag!

Superkoralen in nurseries

In de buurt van het resort zijn verschillende riffen. Het bijzondere van deze plek is dat er drie riffen zijn: een groot buitenrif, een binnenrif en een kleiner rif vlakbij het resort. De temperatuur van het zeewater en de samenstelling ervan verschilt bij deze drie riffen. Sarah en Keleni beoordelen de koralen op deze riffen. Gaat het goed met de koralen, groeien ze of gaan ze dood?

Het is welbekend dat koraal doodgaat van hoge(re) temperaturen van zeewater. Op verschillende plekken en daarmee bij verschillende temperaturen hebben we nurseries.  Levend koraal wat gevonden is op plekken waar de rest van het koraal doodging, wordt verder gekweekt en vermenigvuldigd. Deze koralen worden ‘super koralen’ genoemd, omdat ze bestand zijn tegen hogere temperaturen. Ze kunnen daardoor een belangrijk onderdeel vormen van het herstellen en in stand houden van koraalriffen. Als de koralen in de nurseries voldoende gegroeid zijn, worden ze uitgeplant. Koraal heeft ander koraal in de nabijheid nodig, om te kunnen vermenigvuldigen. Het uitplanten van koraal stimuleert dus ook de vorming van nieuw koraal op die plekken.

Milieu
Dr. Austin geeft uitleg aan schoolkinderen over de vernietigende Crown of Thorn zeesterren

Op zoek naar de vernietigende Starfish

Op het rif zoeken we naar Crown of Thornes Starfish, een soort stekelige zeester, die koraal vernietigt. Ze houden zich overdag meestal schuil onder tafelkoraal. Wij sporen ze op en doorboren ze met een stuk betonijzer. Vervolgens nemen we ze mee naar de kant, waar ze gedroogd worden. Het is goed kippenvoer en is een prima organische vervanger van kunstmest.

Als je ze in het water laat, ook als je ze in tweeën hakt, groeien ze gewoon weer aan. In Australië injecteert men ze met een zuur, maar deze optie is beter, vind ik. Ze kunnen lelijk steken. Hier kan ik helaas vanuit eigen ervaring over meepraten. Zwelling, een blauwe plek en pijn, maar gelukkig niet gevaarlijk. Het tegengif zit in het beest zelf: oranje smurrie aan de onderkant. Ik hoor later dat we in deze twee weken gezamenlijk 255 Crown of Thornes Starfish aan land gebracht hebben!

Milieu
Een vishuisje dat de vrijwilligers hebben gemaakt zodat vissen een schuilplaats hebben

We redden Giant clams

Ook kijken we naar omgevallen stukken koraal. Als ze nog levensvatbaar zijn, draaien we ze terug. Of nemen we ze mee naar een van onze nurseries. Daar kunnen ze dan weer verder uitgroeien,  tot ze groot genoeg zijn om uit te planten. Uit onderzoek en ervaring is gebleken, dat een stukje koraal, los van het moederkoraal, vele malen sneller groeit.

We zijn ook altijd op zoek naar Giant Clams, een soort grote oester. De grootste bedreiging van deze dieren is de mens. In Fiji worden ze beschouwd als een delicatesse. Ze worden geoogst voor ze de kans krijgen volwassen te worden en voor nageslacht te zorgen. Gevolg is dat ze met uitsterven bedreigd worden. Als wij een giant clam zien op het rif die we kunnen oogsten zonder het te doden, nemen we het mee. We hebben drie kooien onder water met een slot erop, waarin ze verder kunnen groeien. Ook voor de giant clam, net als voor het koraal, is het belangrijk om dicht bij elkaar te zijn, voor de reproductie. Eitjes en sperma worden in het water losgelaten, dat wordt spawning genoemd. Die kunnen elkaar alleen vinden, als ze in elkaars nabijheid zijn.

Beach clean-ups

Verder doen we nog beach clean-ups, waarbij we mangrovezaden verzamelen, zeewier en afval. De mangrovezaden planten we in plantenbedden. Het zeewier is goede organische mest daarvoor. Als de mangroveplantjes aangeslagen zijn en blaadjes hebben, worden ze uitgeplant op plekken waar de mangrove en/of kust beschadigd is. Mangrove vormt een goede kustbescherming en is de enige plant die in zout water kan groeien.

Daarnaast bouwen we vishuisjes. We verzamelen stenen, die we met cement aan elkaar maken tot een vishuisje. Die plaatsen we in elkaars nabijheid in zand of zeegras, om er vis naar toe te lokken en die een schuilplaats te bieden. Vissen blijven slechts kort op plekken waar weinig beschutting is. Op de top van een vishuisje plaatsen we een mooi koraal. Koraal trekt een klein, plankton etend visje aan, dat het koraal schoon houdt. Die kleine visjes trekken weer grotere vissen aan. Op deze manier stimuleer je de visstand, bouw je nieuw koraal en ben je te ver voor bijvoorbeeld Crown of Thornes Starfish; die komen niet zover buiten het rif.

Ik heb het enorm naar mijn zin. Twee weken dagelijks snorkelen op prachtige plekken en ook nog nuttig werk verrichten, dat is toch geweldig!

Ik ben het Plantation Island Resort erg dankbaar voor deze ervaring. Na afloop word ik door mijn man en een vriend met de zeilboot opgehaald. Moe, maar voldaan ga ik weer terug naar huis. Ik hoop oprecht dat ook andere resorts, in Fiji maar ook elders, soortgelijke initiatieven ontplooien. Goed voor de lokale bevolking, voor de natuur en voor het toerisme!

Over dit Wereldwijf: Anneke van der Heide - Wereld

Anneke van der Heide - Wereld
Bula! Mijn naam is Anneke van der Heide. Ik ben sinds juni 2015, samen met mijn man, op wereldreis op onze zeilboot NOK. Na zo'n 43.000 km varen zijn we nu in Fiji beland. Letterlijk aan de andere kant van de wereld, dus. Ik hoop jullie te kunnen inspireren met verhalen over onze belevenissen onderweg.