360 met de wereldwijven: Hoe gul zijn we eigenlijk?

In de VS lijkt op je CV niet te mogen ontbreken dat je veel vrijwilligerswerk hebt gedaan of gul doneert aan allerlei doelen. Nog mooier als je je eigen foundation optuigt… Het wordt er al op jonge leeftijd ingeramd. Hoewel ik genoeg mensen ken die met hart en ziel de mouwen opstropen zonder dat hun naam genoemd wordt, heb ik wel wat moeite met de openlijke showcase van namen die hier ook heel gewoon is. 

Ik vroeg me af hoe mijn mede-Wereldwijven hier tegenaan kijken. Is geld doneren bij hen heel gangbaar? En zo ja, is dat dan duidelijk zichtbaar of juist anoniem? Gulheid, op welke manieren uit zich dat? Komt het misschien zelfs in bepaalde kringen meer of minder voor? 

Hoe meer $$$ hoe beter…

Carol in San Francisco herkent mijn dilemma. Ze betaalt al flink voor het onderwijs van haar kinderen maar mag nog op tal van andere manieren de school financieel steunen. Ieder jaar geef je een extra bijdrage. De ene ouder doneert $50, maar meer gangbaar is een bedrag boven de $500. Of je strooit rijkelijk met je geld tijdens het jaarlijkse lente-evenement om nog meer geld voor de school op te halen. Verder valt het Carol op hoeveel vrouwen er in een Charity Board zitten. Ze organiseren benefietavonden voor heel mooie initiatieven waar echt veel geld wordt opgehaald. Vaak wordt dan ook rijkelijk met de namen van de donateurs in kwestie gestrooid. De speeltuin of nieuwe bibliotheek worden vernoemd naar de gulste gever. Heel fijn dat al die donaties aftrekbaar zijn van de belasting maar zou het niet nog mooier zijn als iedereen hier gewoon belasting betaalde naar draagkracht?

Of toch hoe minder hoe guller?

Marieke, woont op Dominica, een klein arm eiland in het Caribisch gebied, en vertelt dat veel mensen vrijwilligerswerk doen. Zeker niet persé als toevoeging op hun CV maar gewoon omdat ze willen helpen in hun eigen gemeenschap. Op  het nabijgelegen zustereiland, St. Vincent, is onlangs een vulkaan uitgebarsten en direct kwamen mensen van omringende (ei)landen, in actie. Ook na de verwoestende orkaan Maria in 2017 op Dominica deelde men wat men had. Voedsel, water, het gebruik van een generator om een telefoon op te laden. Armoede remt mensen niet af om te helpen waar men kan.

Money makes the world go round

In Guatemala, ziet Inga eenzelfde gulheid. ‘Het lijkt wel of hoe minder men te besteden heeft, hoe guller men is’. Het wordt allemaal gedragen door de mensen zelf waarbij vooral de eigen gemeenschap, of comunidad, heel belangrijk is. Familie, de kerk, school, het dorp. Men doet er alles aan elkaar te helpen wanneer dat nodig is. Inga is regelmatig verbaast hoeveel mensen bereid zijn dingen belangeloos te doen voor anderen. Vooral wanneer je je bedenkt dat ze zelf ook vaak maar nét genoeg hebben.

‘Wantrouwen jegens de overheid en aanwezige goede doelen is groot’

Inga ziet echter ook een ander gezicht van liefdadigheid dat wel breed uitgemeten wordt in de kranten of social media in Guatemala. De lokale burgemeester die bijvoorbeeld mooie sier maakt met de distributie van voedselpakketten en strak in het pak het eerste pakket aan een oude dame op haar blote voeten overhandigd. Pakketten die vaak dankzij andere organisaties en niet deze lokale bestuurder gedistribueerd worden. Niet gek dus dat men in Guatemala een groot wantrouwen heeft jegens de overheid en aanwezige “goede doelen”.

Imago oppoetsen

Dat oppoetsen van het imago van de rijke elite is iets wat Assia in Zimbabwe ook genoeg ziet. Weeshuizen, ziekenhuisjes, scholen, allemaal krijgen ze af en toe iets wat vervolgens breed wordt uitgemeten in de pers. Het is de realiteit en zal ook niet zomaar veranderen. Wat wel echt in alle lagen van de bevolking terug te vinden is, is de persoonlijke bijdrage voor een begrafenis, vertelt Assia. ‘Iedereen geeft en vervolgens wordt iedereen om de beurt naar voren geroepen en wordt precies verteld hoeveel je hebt bijgedragen. Hoe hoger het bedrag, hoe enthousiaster het applaus.’ Is er dan geen schaamte? Nee, men weet precies wat een ander te makken heeft en met succes mag je pronken. Wat niet wil zeggen dat er geen afgunst is… Maar, begrafenissen duren vaak een aantal dagen en hoe meer bijgedragen is, hoe meer eten en dat is voor iedereen goed.

‘Toen alle blikken mijn kant op keken, begreep ik dat de inhoud van ons envelopje zuinig Hollands was’

Overigens herinnert dit Assia aan een gewoonte in een heel ander land. Roemenië, waar ze als werkgever een bruiloft van een medewerker meemaakte. Waar men in Zimbabwe geld bijdraagt aan een begrafenis, draagt men in Roemenië (rijkelijk) bij aan de bruiloft. En ook dat wordt gedeeld dus toen alle blikken ineens bedenkelijk naar mij keken, begreep ik dat de inhoud van ons envelopje zuinig Hollands was. Als werkgever word je geacht het hoogste bedrag te schenken!

Geven zonder verwachting

Yvonne heeft heel bijzondere ervaringen in Libië waar het echt cultuur is dat men deelt, geeft en helpt zonder enige voorwaarden of verwachtingen. Zo kwam ze eens met lekke band te staan en bleek haar achterdocht volkomen onterecht toen ze een paar uur later geholpen werd met een nieuwe band. Ondertussen werd haar drinken betaald door de manager en wilde men geld voor de nieuwe band. Bovendien had iemand haar een tasje met boodschappen toegestopt. Libië heeft haar veranderd. Nederiger gemaakt. Ze kan heel makkelijk geven, maar ontvangen? Dat vindt ze nog altijd lastiger.

Goede burgers volgens het Jodendom

Aletta Carolina woont in Israël, en binnen het jodendom is er de regel van tzdaka wat betekent dat je als goede burger altijd geeft aan de minder bedeelden. Overal in de stad zie je wel kleine collectebussen waar je je tzadaka in kan doen. Verder zijn er ook verschillende feestdagen waar men weggeeft, zoals tijdens Purim, en grote manden lekkers naar vrienden en familie gebracht worden. Een heel oude traditie is om een kip boven je hoofd rond te laten gaan die al je zondes zou overnemen. Deze is nu vooral vervangen door geld te doneren om op die manier vergeving te krijgen.

Money makes the world go round

En hoe doen we het in Europa?

Is deze vrijgevigheid ook waarneembaar in Europa? ‘Ja’, zegt Bonny die in Oostenrijk woont. ‘Vrijwilligerswerk is hier heel gewoon, maar het is ook prima als je dat niet doet’. Bonny woont in landelijk gebied en ziet dat er héél gul wordt gedoneerd aan allerlei doelen. De lokale vrijwillige brandweer wordt royaal gespekt en donaties van €50 per persoon zijn heel normaal. Ook ziet ze geregeld donaties voor bijzondere zaken zoals het behoud en de reparatie van instrumenten uit de oudheid. Met slechts een paar euro in de collectebus zoals in Nederland kom je niet weg. En zie je graag je huis gezegend voor het nieuwe jaar? Dat kan voor een paar tientjes. Het gaat allemaal even gemoedelijk want een slotje op de collectebus? Niet nodig! Je geld wordt hartelijk ontvangen en verdwijnt in een plastic zakje of envelop.

Hart van Nederland

En Nederland dan? Zijn wij gierig of? Lucinda spreekt dat direct tegen. Zij woont in Apeldoorn en ziet binnen haar kerkgemeente prachtige initiatieven zoals de jaarlijkse inzameling van vakantiegeld! Heb je vakantiegeld over, dan geef je het. Vorig jaar is ruim €100.000 ingezameld dat verdeeld werd onder gezinnen die het geld hard nodig hadden. Een bijzonder zorgsysteem waardoor zij delen met elkaar in de buurt.

‘Charity is gewoon business waar goed aan verdiend wordt’

Karien is na jaren buitenland onlangs teruggekeerd naar Nederland. Zij zag in haar buitenland jaren de meest extravagante charity evenementen waar ze zich eigenlijk nooit comfortabel bij voelde. Ze vertelt, ‘Er is niets mis met een mooi feest, maar het hedonisme stak soms echt schril af tegen het doel’. Ze realiseerde zich met de jaren ook dat deze evenementen een business op zich vormden. Een ‘reisje kopen’ tijdens een veiling, is natuurlijk gewoon zaken doen waar goed aan wordt verdiend onder het mom van een weeshuis in Cambodja.

Money makes the world go round

Community-werk in Nieuw Zeeland

In Nieuw Zeeland is het heel normaal je tijd of geld te geven aan community projecten, weet Kitty. Mensen, instituten en bedrijven zijn betrokken bij de community. Dat kan van alles zijn. Van beach clean-up tot helpen geld in te zamelen voor schooluniformen voor arme gezinnen of achter de kassa staan in de tweedehands winkel. Het zit echt in de cultuur ingebakken dat je je verantwoordelijk opstelt voor je omgeving en anderen. Ieder zichzelf respecterende ondernemer heeft wel een sponsorpakket.

Zo’n vragenronde, laat zien dat uiteindelijk -waar ook ter wereld- geen mens te beroerd is om iets voor een ander te doen. De invulling hoe, verschilt wel. Soms is dit meer gedreven door religie en/of traditie. Soms juist door de maatschappelijke situatie of positie. Maar maakt dit uit voor het uiteindelijk resultaat? Nee toch? Zolang we altijd maar oog houden voor de ander en het beste voor hebben met een ander. Als je daarbij ook echt het hart op de juiste plek hebt, is dat mooi, maar vaak is het resultaat wat echt telt. Dus krijgt die bibliotheek de naam van Piet of Ans? Zolang iedereen er vrij boeken mag lezen of lenen, worden we er allemaal rijker van.

Over dit Wereldwijf: Saskia van Alphen - VS

Hi! Ik ben Saskia en woon sinds kort in San Diego, Californië na jaren in Chicago en Engeland te hebben gewoond. Ik ben fulltime moeder, schrijfster, dichteres en fotografe. Een kinderboekenserie vordert gestaag. Voor De Wereldwijven blog ik over ‘emancipatie’ dat in een ontwikkeld land als de VS nog een lange weg heeft te gaan: seksualiteit, ras, sociaal-, en culturele achtergrond, armoede en geloof.