Ditjes en Datjes over Moederdag

Moederdag, het bestaat al heel lang. Langer dan wij denken. En de vorm waarin we het vandaag de dag vieren, is een heel andere versie dan hoe het ooit bedoeld was. Wereldwijf Saskia wilde er het fijne van weten. En kwam erachter dat als je het slim aanpakt en van reizen houdt… je bijna iedere maand Moederdag kan vieren! 

Moederdag. Zo oud als…

De viering van moederfiguren dateert al uit het oude Griekenland waar Rhea, de Moeder van de Goden, vereerd werd. Rhea wordt vaak in verband gebracht met de amandelboom, een van de eerste bomen die bloeit en staat voor de vruchtbaarheid van de lente. De legende gaat dat de amandelboom is ontstaan uit een druppel bloed van Rhea en het hartje van de bloesembloem staat symbool voor die druppel bloed.

Feestdagen

Geen ontbijt op bed

Ook in het oude Rome was aandacht voor de belangrijkste moederfiguur: Juno, de echtgenote van de oppergod Jupiter. De godin stond vrouwen bij tijdens de bevalling en op verschillende plekken (tempels) konden mensen Juno aanbidden door een muntje voor het geboren kindje te offeren. De Romeinen vierden deze dag groots op de eerste dag van de maand maart, en vrouwen kregen kleine cadeautjes van hun echtgenoot die tevens bad voor haar gezondheid. En dat was het dan, want verder mocht mamma gewoon de hele dag de klussen doen die ze altijd deed: koken, wassen, tuinieren, de dieren verzorgen, … Dus, zeker geen ontbijt op bed! We kennen allemaal wel de verering ook van Maria, de moeder van Jezus in het katholieke geloof. In de loop der tijd werd die verering ook naar moeders binnen het gezin getrokken. Uiteraard verkiest de kerk nog altijd de eenvoudige verering boven de commerciële, die we vandaag de dag zien. 

Onze moderne Moederdag

Die komt toch echt uit Amerika overgewaaid en wel dankzij de inspanning van Anne Jarvis. Hoewel zij geenszins de huidige commerciële invulling van Moederdag wenste… Anna Jarvis was de dochter van Ann Maria Jarvis en zij aanbad haar moeder, een activiste, die tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog vrouwen opriep om alle gewonde soldaten te verzorgen, ongeacht aan welke zijde deze streden. Na de dood van haar moeder, herdacht Anna haar jaarlijks en ontsproot het idee een nationale dag voor alle moeders in te stellen. Als eerbetoon aan hun harde werk voor familie en de gemeenschap. 

Vastberaden schreef Anna vele invloedrijke prominenten aan om dit idee te ondersteunen. Uiteindelijk wierp het vruchten af: de rijke zakenman en filantroop John Wanamaker wilde met haar samenwerken. Ze zetten een grootse campagne op om moeders te eren met rode en witte anjers. Het idee werd al snel omarmd in maar liefst 45 staten! Waarom anjers? Dit waren de lievelingsbloemen van wijlen moeder Ann Maria Jarvis. Uiteindelijk besloot President Woodrow Wilson in 1914 dat Mother’s Day een nationale dag moest worden, gevierd op iedere tweede zondag in mei.

Feestdagen

‘Anjers waren de lievelingsbloemen van Anne’s moeder. De witte bloem voor overleden moeders, en de rode anjer voor nog levende moeders’

Na deze geweldige overwinning na jaren van inspanningen, volgde voor Anna al snel de deceptie. Ze zag hoe deze herdenkingsdag steeds commerciëler werd waardoor in haar perceptie de betekenis ervan verloren ging. Verbitterd poogde ze het copyright op Moederdag te claimen. Tevergeefs. Waar haar strijd begon met nationale erkenning krijgen, deed ze de rest van haar leven pogingen Moederdag weer af te schaffen. Op 24 november 1948 overleed ze op 84-jarige leeftijd in het armenhuis. Ze had al haar familiekapitaal gespendeerd aan de anti-Moederdag-campagnes.

Vieren we het lekker vroeg of…

Onze huidige Moederdag, zoals gevierd in de meeste landen, hebben we dus te danken aan Anne Jarvis. Echter, de dag waarop we het vieren, verschilt van land tot land. Veel landen in het Midden-Oosten vieren het op 21 maart, de dag van de lente. Men viert het vooral met uitgebreid eten en veel familie. Het is vaak niet alleen Moederdag, maar de viering van de Vrouw. In Engeland en Ierland viert men het ook eerder, meestal maart. Die datum dateert nog van de oude christelijke viering op Halfvasten (de zondag drie weken voor Pasen) maar is inmiddels gegoten in het moderne sausje van, jawel, de bekende kaarten, bloemen en… simnel cake. Een fruitcake met een laagje amandelspijs erop.

Feestdagen
Simnel Cake

De Spanjaarden, Portugezen, Hongaren en Roemenen vieren het de eerste zondag in mei waar Frankrijk, Zweden en Marokko het juist houden op de laatste zondag van mei. Luxemburg houdt vast aan de tweede zondag in juni. In Thailand is de dag gekoppeld aan de geboortedag van koningin Sirikit Kitiyakara, de Koningin-Moeder van Thailand., op 12 augustus.

Juist laat in het jaar?

In sommige landen zoals Argentinië en Malawi, is oktober de maand om moeder te verwennen en in Rusland moeten moeders helemaal lang wachten. Zij krijgen pas bloemen op de laatste zondag van november. Overigens, in Rusland bestaat de dag pas officieel sinds 1998 en werd het door president Boris Jeltsin bij wet goedgekeurd. Wel kende Rusland al veel langer Vrouwendag, dat sinds 1922 traditioneel gevierd wordt op 8 maart en tevens de oorsprong is van Internationale Vrouwendag!  

Onze Belgische buren hebben helemaal een eigen kalender. Waar de rest van België hun mamma’s lekker verwend op die tweede zondag in mei, doet de Antwerpenaar het nog (eens dunnetjes over) op 15 augustus, waarmee het nog altijd verbonden is met Maria-Hemelvaart.

In je moerstaal!

En omdat het soms handig kan zijn, hebben wij hier een aantal vertalingen voor je uitgezocht. Fijne Moederdag! 

Mother’s Day  – Muttertag – Fête des mères – Mors dag – Äitienpäivä (Fins) – Dzień Matki (Pools) – Festa della mamma – Dia das Mães – Día de la Madre – Anyák napja (Hongaars) – Anneler Günü (Turks) – Anyák napja (Hongaars) – День Матери (Russisch) – יום המשפחה (Hebreeuws)  – عيد الأم (Arabisch) – Materinski (Creools) – 母の日(Japans) – 母亲节 (Chinees) – 母親節 (Traditioneel Chinees) – วันแม่แห่งชาติ (Thais). 

Over dit Wereldwijf: Saskia van Alphen - VS

Hi! Ik ben Saskia en woon sinds kort in San Diego, Californië na jaren in Chicago en Engeland te hebben gewoond. Ik ben fulltime moeder, schrijfster, dichteres en fotografe. Een kinderboekenserie vordert gestaag. Voor De Wereldwijven blog ik over ‘emancipatie’ dat in een ontwikkeld land als de VS nog een lange weg heeft te gaan: seksualiteit, ras, sociaal-, en culturele achtergrond, armoede en geloof.