Met een hoofd vol trauma stap je op het vliegtuig

Gastschrijfster

Bij de balie op Schiphol waar je jouw koffer moet inleveren, ben je toch altijd wel even gespannen. Als je koffer nou maar niet zwaarder dan die 25 kilo weegt nu je vanochtend nog zes reserve truien en dat regenpak hebt ingepakt… Je mag doorlopen en haalt opgelucht adem. Geen onnodige extra kosten.

Het is echter niet je koffer die te zwaar is, maar je hoofd. Waar je jouw fysieke omgeving, familie en vrienden achterlaat als je zometeen aan boord van het vliegtuig stapt, neem je jouw gedachten, zorgen en eventuele trauma’s altijd met je mee. Van jezelf kun je niet vluchten.

Trauma

Over en over

Gelukkig maar ook dat je niet van jezelf kunt vluchten. Er zijn zoveel herinneringen die de moeite waard zijn en die je dus nooit zou moeten willen vergeten. Toch blijf je soms last houden van één specifieke herinnering, die je als zó heftig ervaart, dat je het ook wel een trauma kunt noemen. Alles wat je meemaakt, geef je een plekje. Echter, sommige gebeurtenissen zijn zo schokkend, dat het je niet lukt om deze te verwerken. Je beleeft de traumatische ervaring over en over, waardoor deze steeds intenser en levendiger wordt en een heftige lading krijgt in je hoofd.

Mogelijke oorzaken van trauma’s

Als een traumatische ervaring ervoor zorgt dat je je leven niet meer op de rails kan krijgen, dan kan het zijn dat je een Posttraumatische Stressstoornis heb. Kortweg ook wel PTSS genoemd. Voorbeelden van situaties waarbij dit kan optreden zijn:

  • Seksueel misbruik
  • Psychisch misbruik 
  • Verwaarlozing
  • Pesten
  • Lichamelijk misbruik
  • Mishandeling
  • Huisuitzetting
  • Verlies van een naaste, bijvoorbeeld door overlijden
  • Ziekte bij jezelf of bij een naaste
  • Ongeluk
  • Overval
  • Brand
  • Natuurramp
  • Oorlogssituatie
  • Beroepssituatie, bijvoorbeeld als politieman of militair
  • Operatie
  • Verlies van vastigheid, bijvoorbeeld van je baan 

Niet elke schokkende gebeurtenis zorgt direct bij iedereen voor een onverwerkt trauma. De één verwerkt precies dezelfde situatie anders dan de ander. Dit hangt onder andere af van biologische factoren zoals gender en erfelijkheid of de omgeving waarin je bent opgegroeid. Maar ook van jouw sociale vangnet en hoe daadkrachtig je voor de gebeurtenis zelf al in je schoenen stond. Bovendien hebben ook de duur van de schokkende ervaring en het soort gebeurtenis invloed op de verwerking ervan.

Zware mentale bagage

Iedereen zou het verschrikkelijk vinden om continue drie tassen vol met grote, zware stenen te moeten meezeulen. Toch doen we dat onszelf, soms bewust en soms onbewust, wel aan. Natuurlijk heb ik het niet over letterlijke stenen, maar over de traumatische herinneringen die je jouw hele leven al meeneemt en die je in de weg staan om je beste leven te leiden.

“Al lig je op het strand in Suriname of dobber je op een bootje in Thailand, je hoofd zit te vol om alles eruit te halen wat erin zit.”

Trauma’s hebben altijd invloed op je leven. Dat kan in mindere mate of in extreme mate zijn, bewust of onbewust. Het komt vaak voor dat we trauma’s verdringen, omdat we de herinnering te heftig vinden. We kunnen het niet aan en willen het vergeten.

Psycholoog op Afstand

Posttraumatische Stressstoornis

Soms lijkt het verdringen te lukken, maar in de praktijk spelen er op den duur altijd nare klachten op.Dit kan zich uiten in een Posttraumatische Stressstoornis die je kan herkennen aan:

  • Sombere gevoelens, depressie of zelfs suïcidale gedachten.
  • De herinnering kan plots terugkomen, dit noemen we herbelevingen. Plots en onverwacht ben je weer op die plek en hoor, zie, voel en ruik je wat je toen ook deed. Herbelevingen kunnen ook een reactie zijn op een bepaalde trigger. Je loopt in de stad en ruikt de parfum die de dader van jouw misbruik droeg. De schokkende ervaring die je hebt meegemaakt en had verdrongen, is ineens helemaal terug. Vergeten en verdringen is absoluut niet hetzelfde als verwerken.
  • Veel mensen met PTSS ervaren ’s nachts de ergste klachten. Overdag zijn ze bezig en leiden ze zichzelf wel af, maar in de avond lukt het ze niet om in slaap te vallen of hebben ze last van nachtmerries.
  • Piekeren, angstgevoelens en onrust: na een trauma blijven mensen vaak alert op gevaar dat er niet meer is.
  • Plotselinge gedragsverandering.
  • Neiging tot isolatie.
  • Een slecht gevoel over jezelf, zoals schuldgevoelens of schaamte.
  • Lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, trillerig zijn en duizeligheid die verder niet goed te verklaren of te herleiden zijn.
  • Onnodig sneller irritatie voelen in combinatie met onverklaarbare moodswings.
  • Plotselinge relatieproblemen.
  • Neiging tot het vermijden van alles wat met de traumatische ervaring te maken heeft. Bijvoorbeeld niet meer in de bus stappen na het fatale busongeluk van een familielid.

Herken jij boven staande klachten bij jezelf of bij een naaste? Plan een kennismakingsgesprek in bij Psycholoog op Afstand. Je kunt gelijk terecht, zonder wachtlijsten en waar ook ter wereld!

Eén herinnering met een gigantisch effect 

Wat ons brein doet is hartstikke bijzonder. Eerst worden herinneringen gevormd en dan worden de talloze herinneringen die we hebben, verwerkt door ze op te slaan in het hersengebied amygdala. Helaas glipt er soms een traumatische ervaring doorheen, omdat we nog niet klaar zijn om deze te verwerken.

“Ook al is het maar één herinnering op de ontelbare stapel herinneringen die je al in je leven hebt gehad, deze herinnering krijgt de overhand en heeft een groter effect op je leven dan je zou wensen.”

Gelukkig zijn er manieren om met een trauma te kunnen dealen of zelfs om je trauma helemaal te kunnen verwerken. Francine Shapiro heeft eind jaren tachtig een buitengewoon effectieve therapie ontwikkeld: EMDR

Eye Movement Desensitization and Reprocessing

EMDR, volledig Eye Movement Desensitization and Reprocessing, is een therapie die gebruikt wordt voor mensen die last blijven houden van traumatische ervaringen. Tijdens de sessie wordt er aan je gevraagd om aan de vervelende herinnering te denken. De therapeut verzamelt meer informatie over de beelden die je hebt en de gevoelens en de gedachten die daarbij horen, om zo te ontdekken waar het trauma zich precies bevindt. Zodra dit helder is, wordt er weer aan je gevraagd om de herinnering op te halen.

Vervolgens wordt dit gecombineerd met een afleidende stimulus, die het werkgeheugen belast. De therapeut beweegt bijvoorbeeld zijn hand of een lichtje heen en weer en vraagt je zijn hand of het lichtje te volgen. Of je therapeut wil dat je rekensommen oplost, of wisselt geluiden af aan je linker- en rechterkant. Binnen een sessie vinden er altijd meerdere series stimuli plaats. Na elke set wordt even samen stilgestaan bij wat de gedachten in combinatie met de afleiding bij je naar boven brengen. 

Trauma

Leven in plaats van overleven

Door de aandacht die de afleidende sets stimuli (bijvoorbeeld oogbewegingen) vragen van je hersenen, blijft er amper nog ruimte over om aandacht aan je herinnering te geven. De amygdala, (het hersengebied dat jouw herinneringen opslaat, verwerkt en koppelt aan emoties) werkt even niet goed als je werkgeheugen zo belast wordt door de afleidende activiteit. Hierdoor vervagen jouw herinneringen, worden ze minder levendig en verliezen daardoor hun heftige lading. EMDR-therapie bestaat vaak uit veel sessies in korte tijd. Het is een zeer intensieve therapie en vraagt veel van je. Echter, het is wel bewezen dat EMDR heel snel en blijvend werkt, waardoor je na de therapie je leven wel weer kunt oppakken zonder dat ruimte innemende trauma. 

”Na één EMDR sessie ervaren de meeste mensen al een grove afname van hun meest intense emoties”

Een evidence-based oplossing

Het komt voor dat mensen EMDR associëren met iets engs of zweverigs, met een soort hypnose. Toch maken zo ongeveer alle grote GGZ-instellingen wereldwijd gebruik van deze behandelvorm, mede door de bewezen werking en de wetenschappelijke onderbouwing ervan. EMDR-therapie is een van de meest onderzochte en geëvalueerde therapieën op het gebied van psychisch trauma en steeds weer wordt de effectiviteit significant bewezen. 

Online EMDR therapie

Waar het volgen van therapie bij een online psycholoog (mede door de globalisering en het coronavirus) steeds gewoner wordt, kan het volgen van online EMDR-therapie een drempel zijn.

‘Kan je zo’n intensieve en heftige therapie wel geven zonder dat je samen in een kamer zit?’

In een radio-interview bij SBS-Australië vertelde traumaspecialist Iva Pervan van Psycholoog op Afstand waarom EMDR-therapie ook online voor een verbazingwekkend effectief resultaat zorgt. Door de maatregelen rondom het coronavirus moesten veel therapiesessies virtueel gegeven worden. Uit onderzoeken blijkt dat dit voor de uiteindelijke resultaten van de sessies geen verschil heeft gemaakt.

Iva Pervan benadrukt dat het gebruik van video bij het bellen cruciaal is. Dit om oogcontact te maken en de lichaamshouding in de gaten te houden om te zien wat er bij iemand gebeurt. Daarnaast is het heel belangrijk om ook buiten de sessies in contact te blijven (bijvoorbeeld via mailcontact) en controle te houden. Bij reguliere, fysieke therapie werkt dat natuurlijk precies zo. Mensen gaan na de sessie alleen naar huis en moeten zelf bijtijds aangeven als ze nog nazorg nodig hebben na de therapie.

Plan vandaag nog een kosteloos kennismakingsgesprek in met een online psycholoog

Over Psycholoog op Afstand

Het team van Psycholoog op Afstand bestaat uit bekwame en gepassioneerde (Gz-) psychologen en een BIG-geregistreerde psychiater, waarvan vijf psychologen zich hebben gespecialiseerd in EMDR-therapie. Zo is er altijd een online psycholoog die bij jouw vraagstuk past: van lichte tot zwaardere klachten en therapie voor elke leeftijdscategorie.

Bij Psycholoog op Afstand start je altijd eerst met een kennismakingsgesprek, om uitvoerig te kijken naar jouw klachten en de mogelijke oorzaken, om zo de passende therapie te vinden. Dit kan EMDR-therapie zijn, maar ook bijvoorbeeld oplossingsgerichte therapie, positieve psychologie of cognitieve gedragstherapie.

De psychologen van Psycholoog op Afstand hebben zelf ook in het buitenland gewoond als digital nomad of expat, of wonen er zelfs nog steeds. Ze begrijpen dus goed welke obstakels Nederlanders in het buitenland kunnen tegenkomen, bieden therapie aan in verschillende talen en voor elke gewenste tijdzone. 

Twijfel jij of je last hebt van een traumatische ervaring? Die je nog niet hebt kunnen verwerken? Neem dan contact op met de online psychologen van Psycholoog op Afstand voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek, virtueel uiteraard, waar jullie samen kunnen uitzoeken of EMDR-therapie jou zou kunnen helpen om die stenen eens voor goed uit jouw mentale bagage te laten verdwijnen.

Over dit Wereldwijf: Gastschrijver

De Wereldwijven nodigen ook gastschrijvers en gastfilmers uit om zo nu en dan hun inspirerende verhalen te delen. Deze verhalen of videos gaan over onderwerpen die nauw aansluiten bij onze zoektocht naar authenticiteit, echtheid, diepgang en verbinding. Lees mee en laat je inspireren.