Ode aan mijn Keniaanse nanny

Julie van Erps

Volgens mij bestaat er geen twijfel over: Afrikaanse vrouwen zijn de sterkste vrouwen ter wereld. Als het op kinderen aankomt, beschikken zij over een natuurlijke flair en zorgzaamheid in combinatie met engelengeduld, bodemloze energie en de meest aanstekelijke levenslust. Zij zijn het gewoon om op jonge leeftijd voor broertjes, zusjes, neefjes en nichtjes te zorgen. Zelf vaak nog kind, en toch dragen ze al de verantwoordelijkheid over andere, jongere levens.

Dit in tegenstelling tot wat we in het Westen normaal vinden, waar kinderen kinderen horen te zijn tot minstens 18 jaar (en voor sommigen zelfs nog ouder…). 

Mama Afrika

Afrikaanse moeders houden hun kleintjes heel dicht bij zich. Ze slapen samen tot ze minstens drie jaar oud zijn. Terwijl ik mijn kinderen zo snel mogelijk volle nachten wil laten doorslapen en bij voorkeur in hun eigen kamertjes, zien zij dat heel anders. Het is niet enkel een kwestie van genoeg ruimte in huis hebben, zij geloven in het belang van hechting. Een baby moet zich te allen tijde geliefd en geborgen voelen. En geef toe: het is best lastig om deze zienswijze in twijfel te trekken. 

In Nairobi bestaat er geen kinderopvang zoals we in Nederland of België kennen (ik laat de sluitingen wegens Covid-19 even buiten beschouwing). Voor expats met jonge kinderen is een nanny in Kenia dan ook de normaalste zaak ter wereld. Met mijn twee kleintjes onder de twee jaar kan ik gelukkig op de hulp van Grace en Susie rekenen. Zij zijn de managers van mijn huishouden. Ze zijn mijn heldinnen.

Gelukkig regelde de natuur ook bij mij, na de geboorte van mijn dochtertje Nelly, een moederinstinct waarop ik kon rekenen. Maar toch moet ik toegeven dat ik nooit eerder iets zo angstaanjagend heb gevonden. Nog nooit had ik zo’n klein mensje gezien, laat staan het in mijn armen gehouden en dat terwijl ze een perfect normale baby van 3,2 kilogram was.

“Toen ik het ziekenhuis in Nairobi verliet, was de wereld veranderd in een dreigende plaats vol potentieel gevaar.”

Moederschap
Foto’s: Julie van Erps

Kersverse mama

Eenmaal weer thuis, was ik enorm dankbaar voor de hulp van Grace en Susie. Het huis schoonmaken, wassen, strijken of koken, ik gaf het graag uit handen en maakte me er nooit zorgen over. Echter, met de zorg over een eerstgeborene? Dat lag voor mij toch even anders! Want wie vertrouw je nu echt met je kersverse eerste babietje? Juist. Niemand. Mijn dochter was acht weken toen ik haar voor het eerst even met Grace alleen durfde te laten. Met mijn zoontje kon ik dat al na enkele dagen.

“Het moederhart is gelukkig een spier die kan rekken. Het was een bijzonder proces. Enerzijds moest ik hen leren vertrouwen en anderzijds wakkerden ze soms mijn onzekerheid als nieuwe mama aan.”

Het was raar om instructies te geven aan vrouwen, ouder dan ik, die zelf al kinderen hebben grootgebracht. Wat betreft het welzijn van mijn jonge nest kon ik gewoon niets aan het toeval overlaten. Gelukkig groeide met de tijd mijn zelfvertrouwen

Leven in twee werelden

Ik hou van ons leven hier in Afrika, maar ik mis mijn familie en vrienden in Europa enorm. Nog meer sinds ik mama ben geworden en de vervelende pandemie daar een schepje bovenop heeft gedaan en de afstand tussen Kenia en België weer zo reëel heeft gemaakt. Gelukkig leven we in 2021 en hebben we WhatsApp en FaceTime om contact te houden met geliefden ver weg.

“Maar soms vind ik het moeilijk. Is mijn dagelijkse realiteit en die van familie en vrienden te verschillend om wederzijdse interesse vast te houden.”

Zo is het gewoon lastig, en vaak zelfs onmogelijk, om continue de grappige, spontane momenten op te nemen. De pretlichtjes in de ogen van mijn kinderen vastleggen op een foto is niet hetzelfde als het vastleggen van een prachtige zonsondergang, volle maan of sterrenhemel. Sterker, het is een missie die gedoemd is te mislukken. Toch blijf ik volharden en probeer ik dagelijks enkele foto’s en videootjes te maken, maar ik ben gestopt hen achterna te zitten als een hysterische paparazzo voor die ene golden shot

Gemis van mijn eigen dorp

In het buitenland wonen, betekent een ander leven leiden, maar ook wil je dat je dierbaren weten dat het een leuk leven is. Ondanks dat ik voor dit leven heb gekozen, mag ik er ook over klagen. Ik deel alleen niet ieder moment van twijfel of verdriet, omdat de afstand te groot is en de tijd te kort.  

“In Kenia kent men de mooie uitdrukking “it takes a village to raise a kid‘ en ik besef dit ondertussen maar al te goed.”

Uiteraard neemt de hulp waar ik hier op kan rekenen het gemis van mijn eigen dorp niet weg, maar het maakt het wel mogelijk om hier een aangenaam leven te hebben. Mijn kinderen kunnen enkel voordeel halen uit deze mengelmoes van culturen. De combinatie van Westerse structuur en Afrikaanse warmte is in mijn ogen erg verrijkend. 

Giraffe

Afrikaanse baby-(bijgeloof)weetjes

Grace en Susie staan me bij met hun vele baby-weetjes en soms erg grappig bijgeloof. Wist jij bijvoorbeeld dat als een baby zijn voetjes tot aan zijn mond kan brengen, dit betekent dat hij klaar is voor een broertje of zusje.? Of dat als jij veel last hebt van brandend maagzuur tijdens je zwangerschap, je kinderen veel haar hebben bij de geboorte? En dan zijn er ook nog andere ontroerende en grappige weetjes. Zoals, in plaats van te zeggen dat je baby een lichte slaper is, zeggen dat hij of zij slaapt als een leeuw, met één oog open. En een baby die zich verslikt, moet je beter even op zijn hoofdje blazen. En de leukste is wel deze:

“Heeft een kindje veel ‘berg’ op het hoofdje? Nou, dan hebben de ouders vaak de liefde bedreven tijdens de zwangerschap…”

Er zijn ook opvattingen, die ik wat minder vind. Zoals de overtuiging dat frisse lucht ongezond is voor een baby. Ook worden veel kinderen onnodig warm aangekleed. Of die keer dat ik Susie vroeg het flesje niet te warm te maken, waarop ze vrolijk antwoordde dat ik me geen zorgen hoefde te maken. Mijn zoontje zou het toch niet drinken als het te warm was… 

Structuur en regels of… loslaten?

In Nederland of België drop je je kindje bij een kinderdagverblijf waar bepaalde regels gelden. Er is structuur en opgeleid zorgpersoneel staat klaar. Een groot verschil met de heel persoonlijke relatie die je met een nanny in je eigen huis hebt. Je moet de regels zelf maken en handhaven, wat niet altijd evident is. Althans, mij ontbrak die ervaring nog en bovendien voel je je ook persoonlijk verantwoordelijkheid voor je nanny.

“In België zal geen kinderverzorgster je om een bijdrage vragen voor de begrafenis van haar oom.”  

En dan is er de ontwikkeling van taal. Ons dochtertje Nelly praat Engels met een zwaar Keniaans accent, zo is wata, ‘water’, betekent sita, ‘sit there’, is cola zoveel als ‘color’ en betekent puta hetzelfde als ‘put there’. Ik vind dat heel schattig, maar probeer de puta toch bij te schaven, aangezien haar beste vriendje half Spaans is… 

Mijn Engelstalige man probeert Nelly al enkele weken ‘I love you’ te laten zeggen, zonder enig succes. Gisteren kwam ze naar me toe en zei zo trots als een pauw I love Jesus. Ik nam haar in m’n armen, gaf haar een dikke knuffel en verstopte m’n verbaasde gezicht achter haar kleine lijfje. Als Grace en Susie van Jezus houden, mogen mijn kinderen dat ook. 

Mijn Keniaanse familie

Naast Grace en Susie, zijn er ook nog Godfrey (de tuinman), Nissa en James (onze (nacht)bewakers), Samuel (de chauffeur) en de vele dogwalkers in onze kleine groene straat. Elk klein speciaal moment dat ik niet met mijn eigen familie en vrienden kan delen, deel ik met hen.

Zo hebben we de babykamers klaargemaakt met Godfrey en Nissa en heeft James de luiertafel geschilderd. De babykleertjes heb ik samen met Grace gesorteerd. Het eerste babytandje vieren en de eerste stapjes oefenen? Of de bezorgdheid toen Nelly hard was gevallen en de slapeloze nachten van William omdat hij pijnlijke krampjes had. We deden het allemaal samen met hen. Ze waren en zijn er voor mij, voor ons.

“Ook al krijgen ze betaald, hun enthousiasme en de oprechte liefde die ze voor mijn kinderen voelen, is niet gekocht. Die is onbetaalbaar.”

Zoveel momenten zijn inmiddels voorbij gegaan. Kleine maar ook grote zoals verjaardagen, de kerstdagen en eerste schooldagen. Je eigen familie niet dichterbij je hebben doet dan extra pijn.

Ieder zijn eigen dorp

Een tijd voelde het ook alsof die gebeurtenissen minder waard waren omdat ik het niet met hen kon delen. Je zou het kunnen vergelijken met het aanzetten van de airco bij gebrek aan een frisse zeebries of een kopje oploskoffie in plaats van een Nespresso.

Ik besefte hoe fout deze denkwijze was en hoe het me alleen maar verdrietig, eenzaam en nog meer verknocht aan m’n IPhone maakte. Ook naar mijn kinderen toe was het niet eerlijk. Hoe kon ik hen ooit leren om gelukkig te zijn met het hier en nu, als ik alleen maar voor-, of achteruit keek?

“Mijn Keniaanse familie, kan uiteraard mijn familie en vrienden niet vervangen, maar ik voel diepe dankbaarheid voor alle momenten dat hun hart overloopt van liefde en medeleven voor die kleine spruitjes, die ik in hun land ter wereld bracht, ver van mijn eigen roots.”

Ik vraag me vaak af hoe ze het zelf allemaal bolwerken. Ik bedoel het leven, de ups en downs. Hoe overleven zij? En ik weet dat het antwoord waarschijnlijk simpel is want aan het einde van de dag kunnen zij op hun eigen dorp rekenen. 

Over dit Wereldwijf: Julie van Erps - Kenia

Jambo! Mijn naam is Julie en ik woon sinds drie jaar in Nairobi, Kenia. Ik ben de fiere mama van Nelly en William. Ik schrijf aan mijn eerste roman en ben voor de fun een blog gestart. Voordien woonde ik in Kinshasa, Democratische Republiek van Congo, waar ik mijn man leerde kennen. Ik ben afkomstig uit België en werkte eerder als advocate en legal consultant. Afrika zit erg diep in mijn hart.