Ik vertrek, maar mijn vriendschappen dan?

Je hoort vaak dat de achterblijvers in Nederland de interesse in het leven van hun geëmigreerde vrienden en familie eerder verliezen dan andersom. Waar je normaal misschien spontaan aan kwam waaien, gaat dat nu niet meer op. Je zult tijd moeten maken in je agenda om dat contact te houden. Voornamelijk digitaal…Bovendien zijn de afgelopen twee jaar door de pandemie zeker niet de eenvoudigste geweest om al je contacten warm te houden. Al is het maar omdat het reizen extra moeilijk werd/is.

Herken jij dit? En zo ja, hoe ga je daar dan mee om? En dan spelen er vaak nog eens heel andere emoties als het gaat om familie of vrienden… Heb je bewust vriendschappen laten uitbloeden of houd jij heel bewust ‘leven in de brouwerij’? We legden bovenstaande vragen voor aan onze wereldwijven.

Onder een vergrootglas

Ruth verhuisde midden in de pandemie naar Canada en merkt dat met name de vriendschappen die ‘leefden’ op elkaar fysiek zien (een biertje drinken of een filmpje pakken) nu beginnen weg te vallen. “Het vraagt op afstand net dat beetje meer moeite en ook wel interesse en inlevingsvermogen voor elkaar.” Toch heeft de pandemie ook een voordeel, vindt ze:

“Iedereen heeft op een andere manier vriendschap moeten inrichten en veel vaker is dat ook online. Dat is niet alleen een verandering richting ons, maar ook met alle andere relaties in het algemeen. Voordat we emigreerden, onderhielden we contact met elkaar online.”

“Wel merk ik dat ik, ook door de dingen die er bij ons naast het emigreren de afgelopen maanden zijn voorgevallen, liever mijn aandacht en energie besteed aan de vrienden die meeleven en tijd voor je maken, dan aan hen bij wie je een ‘oh ja, jij bent er ook nog’, of, ‘ik plan je even in’ geworden bent. Overigens is dit niet vanuit rancune hoor, maar omdat ik me realiseer dat ik zelf graag liever vriendschappen heb, waar ruimte en tijd onderdeel van de kwaliteit in de relatie vormen.”

Kwaliteit in plaats van kwantiteit 

Ruth: “een vriendschap moet echt zijn, ook al is het op afstand. Je bent er voor elkaar, ook wanneer de praktische omstandigheden (of dat nou pandemie of emigratie is) iets anders van jou en de vriendschap vragen. Ik ben niet zo goed in bier- en barpraat en haal als persoon meer uit diepgaandere gesprekken. Dat besef heeft mij ook wel geholpen: wat vind ík belangrijk en wíe vind ik daarmee dan belangrijk?”

“De meeste van onze vrienden en familie hebben ook in het buitenland gewoond en die snappen onze levensstijl van regelmatig verhuizen wel”, vertelt Karien. “Ik heb nooit bewust een vriendschap laten doodbloeden, maar met een aantal gebeurt dat soms geleidelijk. En dat is ook niet erg. Bij echte vrienden gaat het om kwaliteit, niet kwantiteit.”

“Mijn beste vriendin van de lagere school woont in Frankrijk en die zag ik laatst in Parijs, samen met vriendinnen uit mijn studententijd. Het was super! Maar soms spreek ik ze een jaar niet. Even goede vrienden…”

Van bubbel naar bubbel 

Toen Saskia met haar gezin van Engeland naar de Verenigde Staten verhuisde en van alles en iedereen afscheid nam, sprong één gesprek er voor haar uit. Een moeder die ze vooral goed van het schoolplein kende zei, “weet je, als jij volgende keer op bezoek komt – over een jaar, drie of vijf jaar – zijn onze levens eigenlijk niet veranderd. Die van jou waarschijnlijk wel.”

Dat is een uitspraak om even echt bij stil te staan…. Is dat namelijk echt zo? Karien zegt ja en nee. “Ik merk sinds ik weer in Nederland ben, hier ook dingen veranderen. Alleen op een andere manier. Mijn beeld van Nederland is dat van 15 jaar terug en de realiteit is heel anders.”

Janneke beaamt dit, “ik heb maar drie jaar in het buitenland gewoond, maar toen ik terugkwam was er zo veel veranderd. Komt ook door de leeftijds-periode want toen ik vertrok, had ik veel single vriendinnen of ze hadden net een relatie. Toen ik terug kwam, hadden de meesten een baby. Ook kwam ik midden in de financiële crisis terug waar ik in Californië echt minder van gemerkt had dus ik schrok echt toen ik terugkwam.”

Sunny vult aan, “het leven van de ‘achterblijvers’ verandert niet of minder. Dit heeft invloed op vriendschappen. Het blijkt lastig te zijn voor veel mensen die zelf nooit in het buitenland hebben gewoond, om zich in te leven. Dat is logisch, maar soms wel jammer.”

“In de voor mij dierbare vriendschappen investeer ik meer dan andersom en dat vind ik niet erg. Dat hoort er voor mij bij. Gelukkig is er ook een andere kant: we maken overal waar we wonen weer nieuwe vriendschappen.”

Kiezen is verliezen 

Inga in Guatemala heeft wel bepaalde vriendschappen laten verwateren. “Omdat ik van die kant eigenlijk ook nooit veel hoorde. En wanneer ik tijdelijk eens terug was in Nederland en we spraken elkaar live dan hadden we elkaar eigenlijk niet zo veel meer te melden. Onze werelden, ervaringen en interesses lagen inmiddels te ver uit elkaar.”

“Wij zijn ook vertrokken met het doel om “nooit” meer terug te keren (om te wonen) naar Nederland, dus ik gebruik mijn energie liever om een sociaal leven op te bouwen waar ik nu leef dan persé te moeten vasthouden aan iets wat voelt als het verleden.”

Inga voegt daaraan toe, “met mijn familie hou ik zeker wel contact en daar doe ik dan ook meer mijn best voor. De meesten zijn inmiddels ook wel een keer hier geweest en kunnen zich nu beter inleven in onze wereld en dat helpt ook wel in de communicatie: ze hebben nu een beter beeld van het land, de cultuur en ons dagelijks leven.”

Julie woont al langer in Afrika, eerst in Congo en nu Kenia, en herkent het verhaal van Inga. “Kiezen is verliezen”, zegt ze. “Na bijna 8 jaar in Afrika zijn er zeker vriendschappen verwaterd. Je kan ook niet in twee werelden blijven leven. Het is soms moeilijk om bepaalde dag-dagelijkse situaties uit te leggen. Reden ook waarom ik met een blog ben begonnen.”

“De media helpt ook niet echt”, gaat Julie verder. “Zo verschijnt er over DRC (Democratische Republiek Congo) enkel negatief nieuws. Afrika wordt al snel gereduceerd tot wilde dieren en corrupte besturen.” Ze beaamt dus wat Inga hierboven al noemt, namelijk dat het helpt als vrienden en familie op bezoek komen om zich beter te kunnen inleven. Helaas is dat momenteel in pandemie-tijden natuurlijk een stuk lastiger geworden.

Meeleven is letterlijk inleven

Saskia: “Ja, het maakt zeker een verschil als mensen je komen opzoeken. Snuffelen aan het land, de stad, de straat waar je woont. Het maakt de gesprekken weer gemakkelijker en het inleven in de lokale situatie – als je het bijvoorbeeld over de school hebt, of weer een opengebroken weg – makkelijker.”

Ruth haakt daar op in. “Ik heb ook ontdekt dat het aan mij is om mijn vrienden en familie op de hoogte te houden van het wel en wee in mijn nieuwe omgeving. Niet alleen op persoonlijk vlak, maar ook in de samenleving waar wij wonen: het nieuws dat in Canada speelt.”

“We hebben hier een pittig jaar gehad met diverse natuurrampen. Daar is in Nederland door de media helemaal niet zoveel verslag van gedaan en dat maakte dat veel van onze vrienden en familie zich onvoldoende beseften hoe stressvol dat is geweest.”

“Het krijgen van begrip voor je leefsituatie zit”, gaat Ruth door, “denk ik ook in hoe je de ander informeert en daarmee ook wat je im- of expliciet misschien van die ander verwacht: begrip, geduld, etc. Als je dat wat je dan van de ander verwacht, niet ontvangt, hoe is dat dan voor jou? Hoe ga je daarmee om? Wat kan je er zelf aan doen? Of scherper gesteld: hoe makkelijk vraag je de ander om ‘aandacht’?”

Tot slot concludeert Julie dat er soms ook gewoon geen wederzijdse interesse meer is en dat “het mij ook nog maar matig kan boeien als vrienden in België over de aankoop van design meubelen kunnen doorbomen. Omgekeerd zijn zij misschien het zoveelste safari verhaal wel beu. Maar, de echte vrienden blijven, de harde kern zal er altijd zijn, no matter how far, daar kan geen tijd of afstand tussenkomen.”

Verschillende vriendschappen

“Weet je, het is een balancing act”, zegt Mariska. “Enerzijds realiseer ik me dat wíj de keuze hebben gemaakt om te vertrekken. Dat legt een zeker zwaartepunt in het initiatief tot het onderhouden van contacten bij ons. Het leven van de achterblijvers verandert minder dan het onze. De nieuwe inzichten die je als vertrekker krijgt, de ervaringen, de avonturen, de uitdagingen… Zeker na langere tijd is het moeilijk voor achterblijvers om dat allemaal te blijven snappen laat staan waarderen. Daarom steek ik wat meer dan gemiddeld tijd in het onderhouden van bepaalde contacten, ook al krijg ik niet altijd dezelfde aandacht, waarde of inhoud terug.”

“Dat is soms even slikken maar wel realistisch. Bovendien vind ik het een fijn idee om bij terugkomst nog vrienden te hebben, ook al zal het tijd kosten die vriendschappen weer op te bouwen. Vriendschap is niet te meten in tijd, afstand of gelijkwaardig contact.”

“Twee soorten vriendschappen blijken voor mij daarom zonder moeite te kunnen blijven bestaan zonder erosie: vrienden uit mijn jeugd en vriendschappen die al gebaseerd waren op het delen van lief en leed.”

Geven en nemen

Mariska vervolgt. “Al die andere vriendschappen die kennelijk oppervlakkiger waren, gebaseerd op een koffie of borrel eens in de zoveel weken, blijken lastiger of niet in stand te houden. En ook dat is niet erg. Onze reis heeft ons ook veranderd en als we straks terug zijn, zullen we een nieuw leven moeten opbouwen op een andere plek. Dat is niet alleen logisch, maar ook verfrissend. Ik weet dat ik niet van iedereen thuis kan verwachten dat ze snappen wat wij allemaal gezien en meegemaakt hebben. Andersom geldt dat immers ook. Ik kon er ook niet persoonlijk zijn voor vrienden die ziek waren, geliefden verloren of met andere tegenslagen te kampen hadden. Kortom, je doet als vertrekker wat extra moeite voor hen, die een blijvend plaatsje in je hart verdienen.”

“Interessant gegeven is dat voor onze kinderen – en dan met name de oudste -“, vertelt Mariska, “haar vriendschappen uit het verleden echte lifelines zijn. Ze geven haar een ‘sanity check’, een gevoel dat er straks thuis ook nog een normaal leven op haar wacht. Zij doet dus heel erg veel moeite betrokken te blijven bij het leven van dat handjevol vrienden. Maar het blijft zoeken naar het juiste evenwicht.”

Een professioneel gesprek

Maar ervaringsdeskundige of niet, soms hakt het verlies van vriendschappen er toch diep in. Merk je dat je echt verdriet hebt? Of word je zelf steeds onzekerder in het aanknopen van bijvoorbeeld nieuwe vriendschappen (uit angst dat deze weer overwaaien)? Kijk dan eens of een professioneel luisterend oor iets voor je is. Waar jij je ook ter wereld bevindt, de psychologen van Psycholoog op Afstand bieden therapie, coaching en relatietherapie in de Nederlandse taal.

Het team van Psycholoog op Afstand bestaat uit 25 bekwame en gepassioneerde Gz-psychologen en een BIG-geregistreerde psychiater. Omdat de psychologen zelf ook in het buitenland wonen en werken, begrijpen ze jouw situatie én is er voor elke tijdzone wel een geschikte psycholoog te vinden. En misschien wel het allerfijnste: je kunt direct terecht, zonder wachttijden.

Benieuwd of online therapie wel bij jou past? Plan dan hier een kosteloos kennismakingsgesprek.

Over dit Wereldwijf: De Wereldwijven

De Wereldwijven vertellen verhalen die inspireren, verbinden en in beweging brengen voor een tolerante, duurzame en gender-gelijke wereld.