Als expat-stel op avontuur naar het buitenland? Bereid je juridisch goed voor!

Esther Koene

Esther Koene is jurist en mediator en heeft veel ervaring met koppels die tegen juridische conflicten aanlopen bij een scheiding in het buitenland. In haar praktijk begeleidt ze haar cliënten tijdens één van de meest ingrijpende perioden in hun leven om uiteindelijk verder te kunnen zonder die ander, maar met een veilige toekomst. Voor de Wereldwijven schrijft ze af en toe over specifieke onderwerpen en geeft ze inzicht in de complexe regels van een scheiding vanuit het buitenland.

In dit blog kaart Esther aan hoe je van te voren misschien bepaalde zaken beter op papier kan zetten en je je ook juridisch voorbereidt. Want natuurlijk houden jullie veel van elkaar. En willen jullie allebei dit mooie avontuur in het buitenland. Maar wat als het misgaat en jullie relatie loopt op de klippen?

Samen op avontuur!

Daar zit je dan, de laptop op schoot, als het lang gehoopte bericht binnenkomt: Dear Madam, it’s our pleasure to inform you that you have been selected for the post of Lecturer Pharmaceutical Sciences at our University in the United Arab Emirates. Wow, het is zo ver,! Jullie gaan samen met de kinderen het avontuur tegemoet in …Abu Dhabi!! Je man en jij zeggen allebei je baan in Nederland op en de kids nemen met veel tranen en knuffels afscheid van hun vriendjes, vriendinnetjes, opa’s en oma’s in Nederland. Het vliegtuig stijgt op en jullie vliegen richting de zon! 

Niets staat jullie meer in de weg. Toch is het goed om ook praktisch te blijven, hoe lang je als koppel ook al samen bent. Maar waar kun (of moet) je zoal aan denken, ten aanzien van jullie rechtspositie in het kader van het internationaal familierecht..? Eerlijk gezegd: de wereld is groot, het aantal internationale verdragen en rechtstelsels enorm divers en elke situatie anders. Maar, er zijn zeker aandachtspunten, die wellicht helpen bij de voorbereiding van jullie buitenland avontuur. In dit blog bespreek ik er een paar. 

Trouwen – ja of nee?

Wist je bijvoorbeeld dat op de meeste plekken in de wereld, het Nederlandse huwelijk wordt erkend? Vanzelfsprekend hoor ik je denken 😊. Erkenning wereldwijd voor het Nederlands geregistreerd partnerschap is echter een heel ander verhaal. Dit wordt in heel veel landen – zeker buiten de EU – helemaal niet erkend. Dus wil je juridisch goed voorbereid als stel naar het buitenland verhuizen? Dan is een geregistreerd partnerschap niet praktisch en kun je beter trouwen voordat je vertrekt.

Samenwonen in het buitenland?

Natuurlijk kan dat, maar realiseer je dat samenwonen, ook in Nederland, niets verandert aan je burgerlijke staat en je juridisch dus niet (net als bij het erkende huwelijk wel het geval is) een speciale/specifieke rechtspositie hebt in het buitenland. 

Sterker, in sommige landen is het verboden om (ongehuwd) samen te wonen en kun je zelfs juridisch vervolgd worden als je dat toch doet. Ik ben ooit als legal mediator en gespecialiseerd in het internationaal familierecht, benaderd door een stel. Beiden waren ze woon-en werkzaam in een land in het Midden-Oosten, maar niet getrouwd. Ze wilden graag een kindje samen en vroegen of ze dan (van tevoren) zouden trouwen. Ik heb hen toen verteld dat zij een enorm juridisch risico liepen: dit kindje zou zomaar onverwacht en ongevraagd door de autoriteiten weggehaald kunnen worden omdat de ouders niet gehuwd zijn, en dat ook ongeacht de nationaliteit van de ouders. 

Belangrijk is ook dat niet overal een Nederlands huwelijk van partners met een gelijk geslacht in het buitenland wordt erkend. Mocht je als partners uit elkaar gaan in een land waar dit huwelijk niet erkend is, dan is het risico groot dat je hier niet bij wet kunt scheiden. 

Samenwoners en vader geen gezag over de kinderen?

Sinds 1 januari 2023 heb je in Nederland als vader (als je je kind met toestemming van de moeder hebt erkend) automatisch, samen met de moeder,  juridisch gezag over je kind. Daarmee sluit Nederland -eindelijk- aan bij de situatie in de meeste landen binnen de EU.

Echter: is je kind vóór 1 januari 2023 geboren en verhuis je met je vriend en kind naar het buitenland, dan kan het onduidelijk zijn of je vriend nu wel of niet het gezag heeft over jullie kind in het buitenland. Dat hangt namelijk, in het geval dat hij het gezag in Nederland nog niet had, af van het recht dat in het betreffende land in het buitenland, geldt. 

Verhuisd met de kinderen en jij wilt terug? 

Stel je hebt een mooi leven in het buitenland opgebouwd en je man wordt verliefd op een ander… Jij wilt terug naar Nederland, met de kinderen. Dan heb je, in Nederland en ook in het buitenland (en als je samen het gezag hebt over de kinderen), toestemming nodig van de rechter, als jullie daar samen niet uitkomen. Stel je man zegt: “ik wil in het buitenland blijven en ik wil niet zo ver bij mijn kinderen vandaan wonen.” Dan moet de rechter van het land waar je woont (en NIET de Nederlandse rechter) jou toestemming geven om naar Nederland terug te mogen verhuizen. Het hangt echt af van het rechtstelsel waar je woont (dit is namelijk het toepasselijke recht dat door de betreffende rechter wordt gehanteerd), hoe makkelijk of moeilijk je deze toestemming verkrijgt.     

Inmiddels heeft iedereen gehoord van kinderontvoering. Wanneer je zonder toestemming van de andere ouder (met gezag) naar Nederland terugverhuist, dan maak je je daar schuldig aan. Met alle gevolgen van dien 

Jullie zijn 12 jaar gelden in Nederland getrouwd. Hebben jullie dan een gemeenschap van goederen?

Dat kun je helaas niet zo eenvoudig stellen. Dit hangt ondermeer af van wáár jullie zijn gaan wonen na het huwelijk. Zijn jullie meteen verhuisd naar Parijs? Dan is het Franse recht van toepassing op jullie huwelijk (en dat betekent géén gemeenschap van goederen). Maar heb je vervolgens tien jaar in Zwitserland gewoond? Dan kan het zijn dat vanaf dat moment het Zwitserse recht van toepassing is op jullie huwelijkse vermogen.  

Heb je alles bij het aangaan van jullie huwelijk netjes vast laten leggen in huwelijkse voorwaarden bij de notaris? En laten vastleggen dat jullie een rechtskeuze maken voor het Nederlands recht? Prima, zeker heel goed om dat te doen. Let ook hier wel op dat niet alle Nederlandse akten van huwelijkse voorwaarden, opgemaakt door een Nederlandse notaris, ook erkend worden in het buitenland. Soms (denk aan Angelsaksische landen) wordt de handtekening van twee advocaten als voorwaarde voor erkenning gesteld. 

Wil je er zeker van zijn dat jullie afspraken in de akte ook in bijvoorbeeld Nieuw-Zeeland erkend worden? Dan kun je het beste samen, nadat je bent gearriveerd, een bezoek brengen aan een advocaat die gespecialiseerd is in het internationale familierecht om hem/haar deze vraag voor te leggen. Zo voorkom je onverwachte verrassingen als je bijvoorbeeld uit elkaar gaat. 

Kun je, ook al woon je in het buitenland, als Nederlandse altijd in Nederland scheiden? 

Stel dat jij wilt scheiden. Of je partner wil dat. Of jullie zijn het er samen over eens dat je elkaar niet meer gelukkig maakt. Maar dit willen jullie graag samen regelen in Nederland. Dat voelt vertrouwd, het is in je eigen taal, je kent de Nederlandse cultuur en er is geen gedoe met vertalingen. Dan kun je, mits je partner ook Nederlands is, altijd in Nederland scheiden, ongeacht of je in het buitenland woont

Is je partner niet Nederlands en woon je allebei in het buitenland, dan kun je niet in Nederland scheiden. Ook niet als je dat beiden graag wilt! Zelfs niet als jullie in Nederland zijn getrouwd. Mocht echter één van jullie inmiddels in Nederland wonen, dan kun je weer wel en onder bepaalde voorwaarden, in Nederland scheiden. 

Pew, best ingewikkeld dus dat internationale familierecht. 

(Goed om) Meer weten?

In deze blog heb ik geprobeerd een paar tips te geven voor Nederlandse vrouwen die het avontuur samen met hun gezin in het buitenland aangaan. Wil je nu echt goed beslagen ten ijs van huis vertrekken dan kun je het beste van tevoren contact opnemen met een in het internationaal familierecht gespecialiseerd jurist. Die kan maatwerk leveren in deze toch wel ingewikkelde materie zodat jij juridisch in ieder geval op de hoogte bent. Nieuwsgierig naar eerder verschenen blogs van Esther? Lees ze hier.

Over dit Wereldwijf: Esther Koene - Wereld

Esther Koene is jurist en gespecialiseerd in het (internationaal privaatrecht) Nederlands personen -en familierecht en familie mediaton. Ze is werkzaam bij Expat Mediation dat vestigingen heeft in Brussel en Zuid-Nederland (Hulten en Breda). Voor De Wereldwijven zal ze geregeld een blog aandragen waarin ze dieper ingaat op bepaalde aspecten van een scheiding vanuit het buitenland.