Cultuurverschillen in de liefde: meerwaarde of obstakel?

Gastschrijfster

We kunnen er niks aan doen, want de evolutie heeft het zo bepaald: je voortplanten met een partner die genetisch van je verschilt verhoogt de overlevingskansen van je kroost. Het is dus volkomen begrijpelijk als jij in het buitenland hoteldebotel verliefd bent geworden op die sensuele Braziliaanse, gepassioneerde Italiaan of gastvrije Indiase. Het zijn de verschillen tussen jou en die ander die zo interessant en aantrekkelijk zijn.[1]

Maar zoals de relatietherapeuten van Psycholoog op Afstand, online platform voor (relatie)therapie voor Nederlanders en Belgen in het buitenland, kunnen beamen: diezelfde cultuurverschillen zorgen op termijn vaak juist voor ergernissen

Relatie - Cultuurverschillen

Aantrekkingskracht van ‘anders’

Diepgewortelde opvattingen over ‘hoe het hoort’ zorgen er bijvoorbeeld voor dat je partner het slecht trekt als jij alleen met vrienden op stap gaat, terwijl jij op jouw beurt niet begrijpt waarom de hele schoonfamilie echt élke zondag moet komen eten.

“Ik vind het vreemd dat Nederlanders een afspraak maken voor ze bij elkaar op bezoek komen. [Hier] is het heel normaal dat je van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat onaangekondigd mensen over de vloer krijgt.” [2] – Lila (uit de Filipijnen)

Cultuur bepaalt je perspectief op de wereld

Onbegrip, onenigheid en ruzies kunnen uiteindelijk in serieuze relatieproblemen resulteren. Zonde, want cultuurverschillen binnen een relatie zijn ook iets heel moois! Hoe ga je met de obstakels om en zorg je ervoor dat jullie verschillende culturen juist een meerwaarde voor jullie relatie blijven?

Iedereen groeit op met bepaalde normen en waarden die binnen het gezin of de cultuur als ‘normaal’ worden beschouwd. Die normen en waarden krijg je als kind van je ouders en directe omgeving aangeleerd, maar distilleer je ook uit alles wat je om je heen ziet gebeuren. En ook in je volwassen leven blijft je cultuur zich vormen. Blijf jij je hele leven in het boerengehucht waar je vandaan komt wonen, dan krijg je alleen het ‘normaal’ van de lokale cultuur mee en is dat ook jouw enige ‘waarheid’ – het perspectief van waaruit je de rest van de wereld benadert.[3] Maar reis je veel of kom je in je omgeving veel met andere culturen in aanraking, dan is de kans groot dat de manier waarop jij de wereld ziet ook verandert.

Elk koppel heeft cultuurverschillen

In feite heeft elk koppel te maken met cultuurverschillen. Ieder gezin is immers anders, met eigen regels, gewoonten, en communicatie- en omgangsvormen. Ook twee Nederlanders in Nederland zullen in een relatie met die verschillen te maken krijgen, aldus relatietherapeut Mirella: “Groei jij op in gezin blauw, dan zul jij blauw zien, blauw doen en blauw als ‘normaal’ beschouwen. Als je partner opgroeit in gezin oranje, dan doet je partner oranje, kijkt oranje en ziet oranje als ‘normaal.”[4]

Relatie - Cultuurverschillen

Intercultureel daten is extra uitdagend

“Maar,” zo geeft Mirella aan, “er is wel een extra uitdaging voor relaties tussen personen met verschillende nationaliteiten en rassen. Die koppels brengen veel meer verschillen in hun relatie.”[5] Jouw relatie in het buitenland met die interessante lokale man of vrouw is dus eerder te omschrijven als een relatie tussen persoon blauw met groen-gele stippen en een paars randje, en persoon oranje met rood-roze strepen en een metallic finish. Om een voorbeeld te noemen: in Nederland zijn we het over het algemeen toch allemaal wel met elkaar eens dat we om ongeveer half zeven avondeten. Maar date jij een Spanjaard, dan beginnen de problemen daar al.

Verschillen in open-mindedness

En dan is er ook nog het verschil in open-mindedness. Want als die Spanjaard van jou nooit verder is gekomen dan zijn eigen finca in de campo, dan kan je misschien niet van hem verwachten dat hij zich makkelijk in jouw cultuur kan inleven. Hij kent immers niets anders dan zijn eigen cultuur. Dat gebrek aan open-mindedness kan je hem niet kwalijk nemen, maar is wel lastig voor jou als expat met een veel bredere horizon. Jij hebt ongetwijfeld al aspecten van andere culturen overgenomen, en zo niet, dan ben je je in elk geval bewust van het bestáán van die verschillen in the first place.[6]

Je kennis van andere culturen bepaalt dus ook in hoeverre je je open kan stellen voor cultuurverschillen – of die simpelweg kan accepteren voor wat ze zijn.

Relatieproblemen door cultuurverschillen

In de verliefdheidsfase is alles wat ‘anders’ is nog interessant en spannend, maar zodra we in de hechtingsfase van de relatie terechtkomen, is ‘interessant’ en ‘spannend’ ineens niet meer zo gewenst. We willen ons op ons gemak voelen en we willen dat de ander onze behoeften begrijpt. Dan kunnen cultuurverschillen ineens bedreigend aanvoelen en voor problemen gaan zorgen.[7] Bij Psycholoog op Afstand kloppen interculturele stellen vaak met problemen op één van de volgende gebieden aan:

  • rolverdeling tussen man en vrouw
  • omgang met familie 
  • religie en levensovertuigingen
  • voedingsgewoonten
  • intimiteit en seks
  • humor

En dan zijn er ook nog simpelweg de verschillen in persoonlijkheid. Zo zijn veel stereotypen toch best een beetje op de waarheid gebaseerd: veel Nederlanders zijn inderdaad onafhankelijk en individualistisch, veel Spanjaarden zijn inderdaad vurig en snel jaloers, veel Aziaten zijn inderdaad onderdanig en hardwerkend. Cultuur bepaalt voor een deel je karaktertrekken – wie dat inziet, begrijpt zijn of haar partner ook veel beter.

Voordelen van cultuurverschillen 

Maar ondanks de uitdagende kanten, biedt een relatie met iemand uit een andere cultuur ook een hoop moois. Om de relatie te laten slagen, ben je immers verplicht een meer open-minded houding aan te nemen. Je zal je nieuwsgierig op moeten stellen richting de ander, vraagtekens moeten zetten bij je eigen overtuigingen, en bereid zijn te leren, te groeien en je horizon te verbreden.[8] Er zijn wat dat betreft weinig dingen beter voor persoonlijke groei en zelfontwikkeling dan een relatie met iemand uit een andere cultuur!

Oh, en het is goed voor de evolutie, dus – mocht je kids overwegen.

Relatie

Vijf tips voor een gezonde, interculturele relatie

Dus, hoe zorg je ervoor dat er geen duivel tussen jullie op het kussen slaapt? De relatietherapeuten van Psycholoog op Afstand geven tips.

  1. Toon interesse en wees open-minded – Eigenlijk is dit in elke relatie belangrijk, maar: beschouw niks als vanzelfsprekend en blijf nieuwsgierig naar je partner.[9] In het geval van interculturele relaties gaat deze nieuwsgierigheid ook over culturele normen en waarden. Waarom is je partner zoals hij of zij is? Doe research naar de cultuur van je partner en stel er vragen over. En als dit voor je partners identiteit een belangrijke factor is: voer ook eens een goed gesprek over de geschiedenis van het land waar je partner vandaan komt, of de bevolkingsgroep waartoe hij of zij behoort. Zelfs de geschiedenislessen die we op school hebben gekregen verschillen enorm van land tot land.[10]
  2. Zie je partner al een uniek individu – Die stereotypen mogen dan vaak waar zijn, probeer je partner niet in een hokje te stoppen. Laat je aannames en vooroordelen over de cultuur van je partner zoveel mogelijk los en zie hem of haar als een uniek individu.[11] Ga alleen af op je persoonlijke ervaringen met je partner en de overtuigingen en meningen die hij of zij daadwerkelijk heeft uitgesproken – niet op de overtuigingen of meningen die jij denkt dat je partner wel zal hebben. 
  3. Benadruk jullie overeenkomsten – Jezelf in de ander herkennen is altijd iets moois, maar misschien nog wel mooier als je partner en jij op andere vlakken juist zo van elkaar verschillen. Vier die overeenkomsten en gebruik ze als de basis om samen een soort ‘eigen’ cultuur te ontwikkelen. Als jij bijvoorbeeld het liefst om half zeven eet en je partner om half tien, maar jullie zijn het er wel over eens dat een pizza op de bank met een goede film een heerlijke weekendbesteding is, creëer dan de nieuwe traditie van pizza en een film om acht uur. Eigen rituelen kunnen jullie helpen meer te verbinden.[12]
  4. Geef duidelijk aan wat je belangrijk vindt – Sommige van jouw behoeften en grenzen zijn voor jou misschien heel vanzelfsprekend, maar voor je partner niet. Ga er daarom niet zomaar van uit dat je partner het wel begrijpt, maar spreek het duidelijk uit. Probeer er ook achter te komen wat je partner belangrijk vindt. Open het gesprek met vragen als: “Wat zou jij ervan vinden als…/Wat zou jij doen als…/Hoe zou jij reageren als…”[13]
  5. Neem je partner mee naar jouw land van herkomst – Jij hebt je voor je buitenlandavontuur al ondergedompeld in het land en de cultuur van je partner; laat je partner andersom hetzelfde doen. Veel van jouw normen en waarden, karaktereigenschappen of – ronduit – eigenaardigheden vallen voor je partner misschien helemaal op z’n plek door een bezoek te brengen aan Nederland of België. Los van het kennismaken met jouw familie is dit ook de uitgelezen kans om je partner mee te nemen naar speciale gelegenheden of culturele vieringen.[14]

Relatietherapie bij cultuurverschillen

Zijn de cultuurverschillen toch tussen jullie in komen te staan, of – beter – willen jullie voorkomen dat dat gebeurt? Psycholoog op Afstand richt zich op laagdrempelige, toegankelijke, online (relatie)therapie voor Nederlanders en Belgen in het buitenland. Bij het platform zijn gediplomeerde en ervaren (gz-)psychologen aangesloten, die vaak meerdere talen spreken en zelf ook in het buitenland wonen (of dat hebben gedaan). Daardoor weten ze precies waar we het hier over hebben. In online therapie leer je…

  • …de verschillen tussen jullie met nieuwsgierigheid en respect te onderzoeken
  • …je visie te vergroten en een meer open houding aan te nemen
  • …te voorkomen dat aannames of vooroordelen een goed gesprek in de weg staan
  • …afstand te nemen en met een helicopterview naar de twee culturen te kijken (in plaats van te verzanden in emotionele discussies)
  • …de overeenkomsten tussen jullie te identificeren en een eigen ‘cultuur’ te creëren

Bronnen

  • [1] Anoniem (A). (z.d.). ‘Open communicatie!’; Anoniem (B). (z.d.). ‘Samenkomen door communicatie, nieuwsgierigheid, balans’; Jolanda. (z.d.). ‘Vraagtekens blijven zetten’. Tips bij culturele verschillen (forum). Via: relatietherapeuten.net.
  • [2] Eft. (2022, 21 november). ‘Andere cultuur maar dezelfde liefde’. Via: eft.nl.
  • [3] L. Sarkissian. (2022, 13 juni). ‘Culturele verschillen tijdens het daten’. Via: wesocialmen.com.
  • [4] Mirella (A). (z.d.). ‘Onderwijs elkaar in de veel bredere geschiedenis van je volk’. Tips bij culturele verschillen (forum). Via: relatietherapeuten.net.
  • [5] Idem.
  • [6] L. Sarkissian. (2022, 13 juni). ‘Culturele verschillen tijdens het daten’. Via: wesocialmen.com.
  • [7] Anoniem (A). (z.d.). ‘Open communicatie!’; Anoniem (B). (z.d.). ‘Samenkomen door communicatie, nieuwsgierigheid, balans’; Monique. (z.d.). ‘Blijf bereid om te aanvaarden en te “werken”’. Tips bij culturele verschillen (forum). Via: relatietherapeuten.net.
  • [8] Niood (2023, februari). ‘Liefde over de grenzen heen: navigeren door culturele verschillen in relaties.’ Via: niood.com.
  • [9] Monique. (z.d.). ‘Blijf bereid om te aanvaarden en te “werken”’. Tips bij culturele verschillen (forum). Via: relatietherapeuten.net.
  • [10] Mirella (A). (z.d.). ‘Onderwijs elkaar in de veel bredere geschiedenis van je volk’. Tips bij culturele verschillen (forum). Via: relatietherapeuten.net.
  • [11] Eft. (2022, 21 november). ‘Andere cultuur maar dezelfde liefde’. Via: eft.nl.
  • [12] Mirella (B). (z.d.). ‘Ontwikkel jullie eigen cultuur en eigen rituelen’. Tips bij culturele verschillen (forum). Via: relatietherapeuten.net.
  • [13] L. Sarkissian. (2022, 13 juni). ‘Culturele verschillen tijdens het daten’. Via: wesocialmen.com.
  • [14] Niood (2023, februari). ‘Liefde over de grenzen heen: navigeren door culturele verschillen in relaties.’ Via: niood.com

Over dit Wereldwijf: Gastschrijver

De Wereldwijven nodigen ook gastschrijvers en gastfilmers uit om zo nu en dan hun inspirerende verhalen te delen. Deze verhalen of videos gaan over onderwerpen die nauw aansluiten bij onze zoektocht naar authenticiteit, echtheid, diepgang en verbinding. Lees mee en laat je inspireren.