Bedrijf van een Wereldwijf – GUZO, een (h)eerlijk kopje koffie uit Ethiopië 

Het avontuur van Baukje van der Wal begint in 2010. Niet dat Friesland te klein is, maar de wereld zoveel groter. En de groeiende behoefte om haar talenten voor anderen in te zetten. Samen met haar man besluiten ze Friesland in te ruilen voor een jaar Afrika om in verschillende landen en projecten te werken. Time to give back. 

Dat zaadje werd overigens een jaar eerder geplant in Oeganda als Baukje en haar man gevraagd wordt hier een project te leiden, niet wetende dat het jaren later zal uitgroeien tot een sociale onderneming in Ethiopië: GUZO fairshare coffee. Oftewel: eerlijke koffie

Ambitie - GUZO koffie
Foto’s – Hoofdfoto artikel: Reint Bergman/Droomgever || overige foto’s: Joas Deinum

Afrika vergeet je niet

Na Oeganda keren ze terug naar Friesland en pakken de draad weer op…. Maar het gaat kriebelen en allebei realiseren ze zich dat er meer is dan een carrière Nederland. Baukje wil impact maken voor anderen en het liefdesvirus van Afrika is onder hun huid gekropen. In 2010 vertrekken Baukje en Gerard voor een jaar naar Afrika. Niet alleen om in verschillende landen en projecten te werken, maar ook om uit te zoeken welk land én aanpak het beste bij hen past en zij hun talenten in kunnen zetten.

De reis brengt jullie naar Ethiopië; jullie besluiten hier te blijven en starten een onderneming. Waarom Ethiopië?

Ethiopië is een fascinerend land van grote contrasten: een oude cultuur, extreme armoede maar ook veel potentie. We kwamen er in aanraking en gesprek met eigenaren van een zuivelfabriek. Hun probleem was vooral het tekort aan goede verpakkingen voor de zuivelproducten voor de lokale markt. Dat interesseerde ons direct. Hoe groot was die lokale afzetmarkt en zou die groot genoeg zijn voor een potentieel product. En zo ja, welke impact konden wij hier dan mee maken? Al snel bleek dat er zeker een markt voor was met groeipotentie voor de toekomst. Lang verhaal kort: we deden onderzoek naar machines, liepen stage, schreven ons businessplan, vonden investeerders, vertrokken naar Ethiopië en startten Crown Packaging and Plastics.

Ambitie - GUZO koffie

Het verpakkingsbedrijf loopt goed. Toch gaat het weer kriebelen. Leg eens uit? 

Ondanks dat we zagen dat Crown Packaging and Plastics lokaal impact had, bleef het thema ‘onrecht’ ons bezighouden. Wat betekent het? Wat is eerlijk, rechtvaardig? En waar gaat het mis? Waarom is de ethiopische bevolking zo vaak de dupe? Die vraag begon steeds meer te schuren.

Jullie nemen een nieuwe stap en startten GUZO koffie in 2021. De koffiemarkt lijkt ons geen makkelijke markt. Met enerzijds de grote Europese koffiemerken als Nescafé, Illy en Lavazzo. En anderzijds de grote koffieketens zoals Starbucks. Nooit getwijfeld?

Ethiopië is niet alleen het land waar koffie is uitgevonden, maar waar ook werelds beste koffie wordt geproduceerd. En voor ons de belangrijkste drijfveer: ons talent inzetten voor anderen. Koffie is een heerlijk product, maar de koffiemarkt allesbehalve. 

Hoe kon het bijvoorbeeld dat een land dat tot een van de grootste koffieproducerende ter wereld is, maar zo weinigen zijn die daarvan profiteren? Waar gaat dat in de keten mis? We ontdekten dat dat komt omdat de bonen net geplukt verkocht worden en naar het buitenland verdwijnen: de groene bonen. Sterker: het echte geld wordt buiten Ethiopië verdiend als de bonen eenmaal geëxporteerd zijn: met het branden en verpakken van de bonen. Een proces dat in het westen gebeurt door grote machines.

Met GUZO willen we de wereld een stukje rechtvaardiger maken. Door de hele productieketen tot aan het verpakken toe in Ethiopië uit te voeren. En met verpakken hadden we inmiddels al jarenlange ervaring in Ethiopië. 

In 2019 zijn jullie teruggegaan naar Nederland, en toch starten jullie in Ethiopië GUZO. Hoe doe jij dat als moeder en ondernemer? Die twee combineren in één land is al ingewikkeld, laat staan twee… 

Doordat we zo lang in Ethiopië hebben gewoond, en er al een heel stabiel team staat, is het niet nodig om continu heen en weer te vliegen. De branderij wordt goed gerund en op afstand kunnen we goed contact houden. Het is voor ons nu vooral zaak de boel hier in NL flink op te schalen. Daarom is het goed dat we nu  in Nederland wonen. Afgelopen kerst zijn we als gezin weer een maand in Ethiopië geweest. Met name om er weer even te ‘zijn’. Om contact met collega’s te hebben en er weer even thuis te zijn. Werk en privé, Ethiopië en Nederland, alles is bij ons verweven.  

Sinds september is GUZO op de Nederlandse markt en levert aan bedrijven. Is dat een bewuste keuze?

We focussen ons met name op de zakelijke markt, om een iets snellere start te  hebben. Er zijn veel bedrijven en organisaties op zoek naar duurzame en eerlijke producten. Hier passen wij goed tussen. Daarnaast wordt er in bedrijven veel koffie gedronken. Natuurlijk hebben we de webshop ook open voor particulieren. We merken alleen dat de introductie van een nieuw koffiemerk veel lastiger is, omdat we minder ruimte krijgen om in deze markt ons verhaal te vertellen. 

Op den duur zullen we ons ook meer op de particuliere markt gaan focussen en is de horeca nog een hele interessante tak. Stap voor stap. 

Heb je de ambitie om bijvoorbeeld ook koffie uit andere grote koffielanden in het GUZO assortiment op te nemen en dus, om ook daar lokaal impact te maken? 

Voor nu focussen we ons alleen op Ethiopië. Het aanbod van koffie (meer dan 6000(!) soorten arabicabonen) is groot genoeg en daarnaast de nood van veel Ethiopiërs hoog. We kennen onze weg daar en geloven dat wij juist daar een verschil mogen maken.

Alle Europese landen kennen wel hun eigen bakje koffie en de wijze van bereiden uiteenlopend: filter, espresso met percolator of machine, persen,…. Wie zijn denk jij de grootste koffiesnobs in Europa? 

De koffiecultuur in elk land is fascinerend. Hoe zuidelijker je in Europa komt, hoe passievoller de koffiecultuur lijkt te zijn. Waar ze in noord Europa (Scandinavië) nog veel filterkoffie drinken, zijn er in zuid Europa (met name Italië) al veel meer pistolmachines te vinden. Natuurlijk is er ook veel verschil tussen platteland en stedelijk gebied. De koffiecultuur in Lissabon vond ik fascinerend. In de ochtend voor je naar het werk gaat éven een espresso drinken bij de koffiebar om de hoek. Staande aan de bar, zoet broodje er bij en door naar het werk.  

Wat is mooi aan wonen en werken in Nederland?

Dat het praktisch en goed geregeld is. Dat geeft mij ook gelijk weer een gevoel van ‘saaiheid’, maar met name net na onze terugkomst vond ik het comfort en de voorspelbaarheid wel aangenaam. 

En wat aan wonen en werken in een land als Ethiopië?

Vrijheid is het eerste wat in mij opkomt. Zélf je bedrijf, zélf je gezin vormgeven zonder dat anderen er wat van vinden of zich ermee bemoeien. Daar ga ik, en wij, wel goed op. Buiten de gebaande wegen ondernemen en leven.

Meer weten? GUZO@work!

Over dit Wereldwijf: Saskia van Alphen - VS

Hi! Ik ben Saskia en woon sinds kort in San Diego, Californië na jaren in Chicago en Engeland te hebben gewoond. Ik ben fulltime moeder, schrijfster, dichteres en fotografe. Een kinderboekenserie vordert gestaag. Voor De Wereldwijven blog ik over ‘emancipatie’ dat in een ontwikkeld land als de VS nog een lange weg heeft te gaan: seksualiteit, ras, sociaal-, en culturele achtergrond, armoede en geloof.