Wereld Dierendag: welk dier staat symbool waar de Wereldwijven wonen? 

Bijna ieder land (of streek) heeft wel een dier, plant of insect waar het bekend om staat. Sommige landen hebben het ook als symbool in de vlag of op bankbiljetten staan. Costa Rica bijvoorbeeld heeft prachtige bankbiljetten met bijzondere dieren. Omdat het vandaag Wereld Dierendag is, leek het ons leuk onze eigen wereldwijven te vragen hoe het bij hen zit. 

Welk dier staat symbool voor het land waar jij woont? En waarom? Ze reageerden enthousiast met mooi of minder fraai nieuws. Want helaas ja, heel veel dieren zijn met uitsterven bedreigd.

Wereld Dierendag: Hoe het begon met Franciscus 

Maar waarom vieren we Wereld Dierendag op 4 oktober? Die datum komt niet zomaar uit de lucht vallen. Het is namelijk de sterfdag van Franciscus van Assisi, de heilige die zich tijdens zijn leven niet alleen om de allerarmsten bekommerde maar ook om dieren. Hij hield van alle dieren en er wordt gezegd dat hij graag met hen praatte… 

Initiatiefneemster voor ons huidige Wereld Dierendag was de Tsjechische Ilse Winter en uiteindelijk werd de dag tijdens een congres in Wenen officieel in 1929 waar organisaties bijeenkwamen die voor de rechten van dieren streden. In het bijzonder voor dieren die met uitsterven werden bedreigd. De dag is echt wereldwijd, hoewel in sommige landen er meer aandacht voor is dan in andere.

Ooit gehoord van de ‘Singapore Special’? 

Terug naar onze wereldwijven. Welke beestjes zijn met recht het symbool voor het land waar zij wonen? We reizen eerst helemaal naar Nieuw Zeeland waar wereldwijf Kitty woont: “Dat is natuurlijk de kiwi omdat die nergens anders ter wereld voorkomt! De vogel, niet de vrucht wel te verstaan. Leuk weetje: Nieuw Zeeland is afgesplitst van Gondwanaland voordat er überhaupt zoogdieren rondliepen op aarde. Dus de enige diersoorten hier oorspronkelijk zijn vogels!”

Van Nieuw Zeeland gaan we richting Singapore waar Karien de volgende leuke feitjes heeft: “Het officiële dier dat het symbool is van Singapore is de Merlion, een dier uit de mythologie. Het is een kruising tussen een leeuw en een zeemeermin. Maar voor mij persoonlijk is het enige echte dier dat typisch voor Singapore is de ‘Singapore Special’, een lokaal hondenras. Het zijn straathonden, dus vaak niet helemaal ‘raszuiver’ maar toch met duidelijk te herkennen kernmerken. Wij hebben er één geadopteerd vorig jaar. Gracie is al wat ouder, mega lief, en zoals veel ‘Singapore specials’ een beetje verlegen met andere honden maar graag onder de mensen.”

Wereld Dierendag – van chimpansee tot Alpenkoe

Met een tussenstop belanden we op het Afrikaanse continent: Sierra Leone. Wereldwijf Patricia vertelt: “De chimpansee, die helaas ook zwaar bedreigd is omdat er nog steeds op gejaagd wordt en waarbij de volwassen dieren worden gegeten en de jonge dieren als huisdier worden gehouden 😢. De overheid heeft, om bewustwording (en toerisme?) te promoten, een afbeelding van de chimpansee in de paspoorten gezet. Hierop is veel weerstand gekomen, omdat men bang is voor rascistische associaties… Er is ook een positieve noot: de organisatie, Tacugama, zet zich in om de chimpansees te beschermen, op te vangen en te rehabiliteren (voor zover mogelijk).”

Door naar hartje Europa, Zwitserland, waar Ing ons weet te vertellen dat er niet één maar liefst vier dieren om de eerste plek strijden. Wellicht wint toch de Alpenkoe… Ing: “De koe heeft een belangrijke plaats in het leven van de Zwitsers en zij staat symbool voor kracht, arbeid en mededogen. Deze tijd van het jaar komen de koeien weer terug uit de Alpen waar zij de hele zomer hebben mogen grazen. Die zogenaamde Alpabzug is een feestelijke gebeurtenis. Voor die gelegenheid worden koeien prachtig opgedoft met o.a. bloementooien op hun kop en een grote zware bel om de nek. De koe is historisch, economisch maar ook in sentimentele zin erg belangrijk in Zwitserland.”

Ing: “Verder zijn de steenbok, de marmot en de Sint Bernardshond ook belangrijk als symbool. Die laatste spreekt de meeste mensen tot de verbeelding als robuste reddingshond.” Wereldwijf Laurien woonachtig in het kanton Ticino, beaamt het enthousiast, maar vult aan dat men in Ticino fervente jagers zijn: “Iedereen heeft wel een jager in de familie of vriendenkring. In de bossen en bergen zien wij everzwijnen, herten, reeën, gemsbokken, vossen, en de marmotten die altijd zo leuk fluiten bij gevaar (van een hond).”

Krachtig machtige dieren symbool voor de VS

Dan maken we de oversteek naar het noordelijk Amerikaanse continent. Nationaal symbool voor de VS? “Natuurlijk de bald eagle, oftewel de Amerikaanse zeearend”, vertelt Saskia. “Sinds 1782 symbool voor het land dat als icoon prijkt op menig vlaggenmast en overheidsgebouw. Deze prachtige vogel heeft nog niet zo heel lang geleden op de lijst van zeer bedreigde diersoorten gestaan. Inmiddels beschermd bij wet, slaat de ‘bald eagle’ in steeds meer staten de krachtige vleugels weer uit!”

Saskia: “Andere wildlife iconen zijn natuurlijk de bison & grizzly. Maar ook wolf en cougar (alias ‘mountain lion’, alias poema) mogen niet ontbreken. Mariel die net als Saskia in Californië woont, springt daar graag op in: “Ja, de grizzly is absoluut het symbool van California. Het dier staat ook afgebeeld op de State flag en officiële documenten als bijvoorbeeld je rijbewijs. Waarom de grizzly? Het is het grootste roofdier in de staat. En door het enorme verlies in aantal, is 2024 uitgeroepen tot ‘Year of the California Grizzly Bear’ door de California state senate.”

Wereld Dierendag en de schuwe verenpracht in Midden Amerika en Caraïben 

Inga woont in Guatemala waar de quetzal de eer is toegedicht van nationale vogel. Zo moeilijk als het bedreigde groene vogeltje is te spotten in de natuur, zo vaak is het te vinden in het dagelijks openbare leven. Eh? Inga: “In Guatemala betalen we ermee, Quetzales, de nationale munteenheid. Verder valt het op in het nationale wapen en één van de hoogste onderscheidingen die door de regering van Guatemala wordt toegekend: de Orde van de Quetzal. Ook in plaatsnamen (Quetzaltenango) en namen van cocktails (Quetzalteca) is ‘ie terug te vinden. Deze vogel werd door de precolumbiaanse beschavingen van Meso-Amerika als goddelijk beschouwd en geassocieerd met Quetzalcoatl, de ‘gevederde slang’.”

Inga: “Het behoud van de soort en zijn leefgebied is een prioriteit, aangezien de vogel een bedreigde diersoort is. De afname van de populatie wordt toegeschreven aan het versnelde verlies van de hooggelegen nevelwouden… De quetzal leeft alleen in dit hele specifieke en beperkte habitat. Als beschermingsmaatregel werd de Quetzal-biotoop opgericht, een beschermd gebied dat het leefgebied van de symboolvogel in stand houdt.”

Ook in het Caribisch eiland de Dominicaanse Republiek is het nationale dier een vogel. Wendy: “de palm tapuit, die alleen voorkomt in Haïti en de Dominicaanse Republiek. De vogel heeft een unieke evolutionaire status, is een drukteschopper (en ruziemaker!) en vindt zijn voedsel voornamelijk in vruchten en bloemen aan de bomen waardoor hij nauwelijks op de grond komt. Een andere coole endemische bewoner is de neushoorn leguaan, iguana rinoceronte. Gave prehistorische beesten om te zien!”

Tot slot het pronkstuk voor het mooie Dominica waar wereldwijf Marieke alweer lange tijd woont maar nog nooit een glimp van heeft opgevangen: de Sisserou papegaai, of Keizeramazone. Marieke: “Die komt alleen hier voor en er zijn nu nog slechts 50 exemplaren. Men probeert dat aantal uit te breiden. Het diertje is prachtig paars en groen van kleur en siert onze vlag en is daarmee de nationale vogel van Dominica.”

Wereld Dierendag! We zien het vooral als een fijne dag met een extra knuffel of iets lekkers voor onze huisdieren, maar er zijn heel veel meer dieren die veel harder onze aandacht verdienen. Ver weg in exotische landen, maar ook dichtbij huis. Van schattige biggetjes en plofkip in de supermarkt tot het trieste lot van de vele Spaanse stieren….