Emigreren als koppel: een boost voor je relatie?

Je horizon verbreden: figuurlijk, maar ook behoorlijk letterlijk. Veel stellen die naar het buitenland verhuizen hopen precies dat te doen. Het leven in een nieuw land brengt talloze kansen, mogelijkheden, leermomenten en nieuwe ervaringen met zich mee. Als dat niet een boost voor je relatie is! Maar als je samen met je partner emigreert, ga je alle uitdagingen van de emigratie ook grotendeels samen aan.

En dat is volgens GZ-psycholoog Niek Rosens, oprichter van Psycholoog op Afstand, in itself één van de grootste uitdagingen voor expat-koppels: “Het sociale netwerk van koppels bestaat vaak vooral uit vluchtige contacten. Je bent daardoor erg op elkaar aangewezen en daardoor wordt je wereld eigenlijk juist heel klein.”

Expat-koppels: teveel op elkaars lip?

De psychologen van het onlinetherapieplatform, gespecialiseerd in hulp voor Nederlanders in het buitenland, helpt geëmigreerde koppels een nieuwe balans te vinden. Eentje waarbij je het avontuur samen met je partner aangaat, zonder ongezond veel van de ander afhankelijk te worden.

Natuurlijk, aan het begin is alles nieuw en kennen jullie nog niemand. Logisch dat jullie voortdurend samen zijn en behoorlijk op elkaar leunen voor emotionele support. Dat is juist ook iets heel moois. We noemen die eerste periode na emigratie niet voor niets de ‘honeymoonfase’ (ook als je in je eentje emigreert, trouwens): de fase waarin alles nog rainbows en unicorns is, alsof je op vakantie bent.[1]

Maar die wederzijdse afhankelijkheid neemt wel af zodra jullie je eigen leventjes in het buitenland oppakken, toch? Zo denken veel stellen er van tevoren over, maar dat valt in de praktijk toch tegen. Veel expat-koppels blijven gedurende een lange tijd meer bovenop elkaars lip zitten dan verwacht. En dat doet niet elk stel goed.[2]

Uit het oog, uit het hart

Eén van de meest ingrijpende veranderingen die emigranten vaak niet zien aankomen is het verlies van hun sociale netwerk in Nederland. Natuurlijk zijn er tegenwoordig tal van mogelijkheden om contact te onderhouden, maar de digitale middelen waarmee ons dat zo gemakkelijk wordt gemaakt zijn simpelweg niet hetzelfde als de spontane ontmoetingen of diepgaande face-to-face gesprekken die je in Nederland had. Ook zullen de ‘thuisblijvers’ de problemen waar jullie in het buitenland tegenaan lopen wellicht niet altijd even goed begrijpen. Terugvallen op je oude supportgroep en je voordeel doen met perspectieven van iemand die niet je partner is, is er daarom niet echt meer bij.

Zeker als de taal, de cultuur en de gewoonten en gebruiken in jullie nieuwe land een barrière vormen, leg je bovendien niet snel nieuwe contacten – zeker niet het type contacten met dezelfde diepgang en kwaliteit als die van je jarenlange vriendschappen in Nederland. Veel emigranten proberen in hun nieuwe thuisland daarom contact te leggen met andere expats; daar heb je toch vaak meer mee gemeen. Maar het nadeel daarvan is dat die contacten vaak heel vluchtig zijn. Veel expats verhuizen na een paar jaar weer naar en nieuw land of keren terug naar hun thuisland. Dat komen en gaan maakt het lastig om stabiele relaties op te bouwen. De enige met wie je die stabiele relatie wel hebt? Juist, je partner.

Typische problemen van expat-koppels

Hoewel het fijn is om altijd op je partner te kunnen rekenen, kan het na verloop van tijd ook spanning opleveren. Het is ook nogal een verandering: in Nederland hadden jullie waarschijnlijk ieder een eigen leven, met individuele agenda’s, vriendengroepen, hobby’s en activiteiten. Maar in jullie nieuwe omgeving is dat ineens allemaal weggevallen en spenderen jullie waarschijnlijk veel meer tijd samen.

De psychologen van Psycholoog op Afstand merken dat deze omschakeling voor veel stellen na verloop van tijd problematisch wordt – precies zoals we in de coronatijd ineens ontdekten dat onafgebroken bij elkaar zijn toch minder leuk is dan we dachten – hoeveel we ook van onze partner houden. Zonder een breed sociaal netwerk, waarin je af en toe je gedachten kunt verzetten en met een buitenstaander kunt praten, stapelen irritaties en spanningen tussen jullie zich al snel op. Het gebrek aan een ‘uitlaatklep’ leidt dan tot frustratie en uiteindelijk relatieproblemen.[3]

Symptomen

Henriette Versteijnen, psycholoog en online consulent seksuele gezondheid NVVS bij Psycholoog op Afstand, herkent het aan de volgende symptomen:

• Emotionele afhankelijkheid: je durft niet meer je eigen weg te vinden in het buitenland, maar leunt bij elke uitdaging op je partner. Je kunt je hierdoor ook angstig gaan voelen.[4]
• Verschillen in aanpassing: je partner vindt eerder zijn of haar eigen weg dan jij of andersom, waardoor de ‘achterblijver’ zich onzeker en eenzaam voelt. Gevoelens van heimwee liggen dan op de loer.
• Verslavingen: bovenop elkaars lip zitten leidt soms tot ‘ontsnappingspogingen’ in de vorm van verslavingen – aan alcohol bijvoorbeeld, maar het kan ook social media zijn, of seks, of gamen.

Wat kun je zelf doen?

Natuurlijk is het belangrijk actief te proberen een nieuw sociaal netwerk op te bouwen. Maar wat kan je als stel nog meer doen om wat meer onafhankelijkheid en vrijheid in de relatie terug te brengen?

• Verbind je met de lokale cultuur. “Bezoek lokale feesten, steek moeite in het leren van de taal en bestudeer de geschiedenis van het land waarin je bent gaan wonen,” aldus Henriette van Psycholoog op Afstand. “Hebben jullie kinderen? Probeer dan het contact met lokale gezinnen op te zoeken.”
  
• Zoek eigen hobby’s. Pak weer een hobby van vroeger op, iets wat je niet met je partner deelt. Deed je aan een bepaalde sport? Had je een bepaalde creatieve uitlaatklep? Of is er iets dat je altijd al hebt willen uitproberen? Bonuspunten als het een hobby is waar je het huis voor uit moet.
  
• Neem bewust tijd voor zelfreflectie. Henriette adviseert ook vooral bij jezelf te rade te gaan. “Ga eens na wat autonomie eigenlijk voor jou betekent en hoe je de balans wilt bewaren tussen autonomie binnen je relatie enerzijds en verbinding met je partner anderzijds. Dat kan goed gecombineerd worden met meditatieoefeningen, waardoor je jezelf ook meer leert ‘dragen’.”
  
• Pak regeldingen in het buitenland individueel op. Moet de auto een nieuwe nummerplaat krijgen? Moet er in jullie nieuwe huis een alarm geïnstalleerd worden? Moeten jullie nog bepaalde verzekeringen afsluiten? Neem allebei individueel bepaalde uitdagingen voor jullie rekening en doe niet alles samen. Zo behoud je een gevoel van zelfredzaamheid: ‘Ik kan dit als het moet ook alleen, net zoals in Nederland.’
  
• Blijf contact onderhouden met Nederland. Tja, het is nu eenmaal zo dat emigreren het contact met je vrienden en familie in Nederland verandert of initieel zelfs verslechtert, maar dat betekent niet dat je dit sociale vangnet maar moet afschrijven. “Steek moeite in het vinden van manieren om die contacten te onderhouden, ook al is het anders dan voorheen, en zie daar ook de meerwaarde van in,” zegt Henriette.

Unieke voordelen voor expat-koppels

Gelukkig is er ook een hoop leuk en voordelig aan samen met je partner emigreren. Het loont de moeite daar ook bij stil te staan en er het maximale uit te halen.

Ja, in je eentje leg je vaak sneller contact met de locals en is het vaak makkelijker integreren, maar in de uitdagende momenten sta je er ook alleen voor. Emigreer je met je partner, dan heb je altijd je beste maatje en steun en toeverlaat bij je. Alles om je heen is vreemd en nieuw, maar je partner is de constante factor. Dat geeft rust en kan er zeker in de eerste maanden van je emigratie voor zorgen dat je veel minder last hebt van onzekerheid, eenzaamheid of isolatie.

Alles wat er op jullie afkomt als jullie emigreren gaan jullie samen aan. De nieuwe cultuur, de taalbarrière, een manier van leven die soms enorm afwijkt van hoe je het gewend bent… Al die uitdagingen vragen om nogal wat aanpassingsvermogen, nieuwsgierigheid en persoonlijke groei. En dat doen jullie allemaal samen. Daardoor leren expat-koppels elkaar door en door kennen. Hoe gaan jullie om met stress? Hoe reageren jullie als alles even anders loopt dan gepland? En hoe kunnen jullie elkaar het beste ondersteunen? Op elkaar aangewezen zijn heeft als unieke voordeel dat jullie elkaar nog beter leren begrijpen.

Alles waar jullie samen doorheen gaan, the good and the bad? Het zijn stuk voor stuk herinneringen die jullie met niemand delen. Jullie ontdekken samen een nieuwe omgeving, maken reizen naar onbekende plekken, richten een nieuw, buitenlands huis in, proberen lokale gerechten uit en maken nieuwe vrienden. Die gedeelde ervaringen maken jullie relatie uniek.

De juiste balans tussen ‘samen’ en ‘alleen’

Samen emigreren mag dan z’n ‘relationele risico’s’ hebben, maar met de juiste begeleiding kan het inderdaad een boost voor je relatie zijn. De juiste balans vinden tussen samen het avontuur aangaan en tegelijkertijd sterk in je eigen, individuele schoenen blijven staan? Daar zijn de relatietherapeuten van Psycholoog op Afstand expert in. Psycholoog op Afstand biedt niet alleen wereldwijd relatietherapie, maar is ook als geen ander bekend met de specifieke problemen van expatstellen. Alle psychologen die bij het platform aangesloten zijn hebben namelijk zelf ook in het buitenland gewoond (of doen dat nog steeds). Dat totaalpakket heeft een hele reeks voordelen:

• expat-specifieke hulp voor relatieproblemen die samenhangen met de emigratie
• therapie in het Nederlands, waar jullie ook wonen, met een psycholoog die beschikbaar is in jullie tijdzone
• gekwalificeerde (gz-)psychologen die ruim ervaring hebben met online relatietherapie.
• de perfectie match met een relatietherapeut die goed bij jullie past.

Een kennismakingsgesprek is altijd kosteloos en vrijblijvend, dus plan er vooral één in om erachter te komen hoe Psychloog op Afstand jullie kan helpen die horizon inderdaad te verbreden – samen én individueel.

Bronnen

1. [1] J. van Andel. (6 februari 2017). ‘Emigratie en relatie: sprookje of nachtmerrie’. Nederlanders in het buitenland, via: nihb.nl.
2. [2] B. Vemer. (21 januari 2015). ‘Relatieproblemen bij expats’. Aeffectivity, via: aeffectivity.com.
3. [3] N. Rosens. (3 maart 2021). ‘Relatieproblemen in het buitenland’. Psycholoog op Afstand, via: psycholoogopafstand.nl.
4. [4] Zie ook: S. Claessens. (17 januari 2022). ‘Hoe ga je om met emotionele afhankelijkheid in een relatie?’ Gezondheid.be, via: gezondheid.be.