De ‘trailing spouse’ en het belang van zelfzorg

Pop the champagne! Je partner heeft een belangrijke job in het buitenland gescoord en nu gaan jullie emigreren. De andere kant van die medaille? Als partner, de zogenaamde trailing spouse, moet jij een stap terug doen wat betreft jouw carrière of persoonlijke doelen. En hoewel in het buitenland wonen op dat vlak ook veel kansen biedt, voelt het voor veel partners toch alsof ze zichzelf opofferen. 

De expatpsychologen van Psycholoog op Afstand (POA) zien dat veel trailing spouses in de praktijk struggelen met gevoelens van frustratie, isolatie en identiteitsverlies. Hoe zij een expat met dergelijke klachten helpen? “Door zo iemand de focus weer te laten verleggen naar zichzelf en de mooie kanten van de emigratie belichten – de dingen waar je wel van kan genieten,” aldus POA-psycholoog Stella van Schaik. Zelfzorg, dus.

Wat is een ‘trailing spouse’?

Verhuis je vanwege het werk van je partner met hem of haar mee naar het buitenland? Dan mag je jezelf officieel een trailing spouse noemen.[1] Volgens de statistieken is meer dan 80 procent van de trailing spouses vrouw.[2] Slechts 35 procent van hen slaagt erin in het nieuwe land betaald werk te vinden. 

“Ik leerde al snel dat je carrière als trailing spouse altijd op de tweede plaats komt, naast die van de hoofdkostwinnaar – als je al het geluk hebt te mógen werken in het land waar je naartoe geëmigreerd bent.”[3] – trailing spouse Chloé

Het kan overigens ook gaan om een verhuizing binnen Nederland, maar eentje naar het buitenland is doorgaans mentaal uitdagender. Zo uitdagend zelfs, dat de bijbehorende set aan mentale klachten óók een officiële naam heeft: het trailing spouse-syndroom (TSS).[4] Yup, trailing spouses zijn officieel een risicogroep als het aankomt op psychische problemen zoals angst en depressie. 

Wat is het ‘trailing spouse’-syndroom?

Een officiële, klinische diagnose is het niet, maar bij Psycholoog op Afstand herkennen ze het maar al te goed: de symptomen van het opgeven van je eigen carrière om die van je partner te supporten. Trailing spouses hebben vaak last van een verlies aan identiteit, een gevoel van isolatie, een lage eigenwaarde en depressieve klachten.

“Mijn carrière lag volledig op z’n gat en ik begon wrok te voelen. Ik voelde me afhankelijk van mijn partner. Ik had geen eigen inkomen en besefte dat ik geen idee meer had wie ik eigenlijk was. Ik was niet meer die avontuurlijke, optimistische vrouw die jaren geleden naar Parijs was verhuisd.”[5] – Chloé

De symptomen

• Je raakt gefrustreerd en voelt misschien wel rancune richting je partner. Het is heel normaal als je af en toe het gevoel bekruipt dat jij je ambities hebt opgegeven voor je partner en daardoor misschien wel een glansrijke carrière misloopt. Zeker als het je niet meteen lukt een baan op jouw niveau te vinden – met dito salaris.[6] “Ik ben hier voor jóú!” hoor je jezelf tijdens een ruzie ineens roepen.
• Het zit je niet lekker dat je afhankelijk bent van je partner. Omdat jij niet meer financieel bijdraagt aan de huishoudpot, bekruipt je misschien het gevoel ‘tweede viool’ te spelen, of minderwaardig te zijn. En aanhaken bij de werkborrels van je partner is in eerste instantie leuk, maar ben je nu ook qua sociale contacten aan hem of haar overgeleverd?
• Je voelt je alleen. Je partner is lekker aan het werk en maakt zodoende van alles mee. Jij niet. Jij zit thuis, in een onbekende omgeving, zonder je vrienden, familie en kennissen (die jouw struggles bovendien vaak niet begrijpen, want ben je niet een super gaaf avontuur aangegaan!?). En door de taalbarrière en de culturele verschillen is een praatje met je buurvrouw maken ook niet zo vanzelfsprekend als in Nederland.[7] 
• Je bent onzeker en bevindt je een beetje in een identiteitscrisis. Als werk altijd een belangrijk onderdeel van je identiteit is geweest, kan het gebrek aan carrière flink impact hebben op je eigenwaarde. Tel daarbij op dat het op zichzelf al moeilijk genoeg is om je aan de lokale cultuur aan te passen zonder jezelf volledig te verliezen en je hebt een mooie cocktail voor een heuse identiteitscrisis te pakken.[8]

“Vaak zien we bovendien dat er, omdat het dagelijkse leven ‘wegvalt’, ineens veel tijd en ruimte is voor dingen waar iemand in Nederland al tegenaan liep. Zonder afleiding van je werk, je netwerk en je veilige omgeving komen alle dingen van vroeger, onzekerheden die je al had of twijfels over je relatie of jezelf ineens – bam – onder een vergrootglas te liggen.” – Stella van Schaik, psycholoog bij Psycholoog op Afstand

De focus op jou in plaats van op je partner

De hele emigratie draaide grotendeels om je partner en zijn of haar nieuwe baan. Maar de oplossing voor TSS is de focus weer verleggen naar jezelf. Zelfzorg is (we know, makkelijker gezegd dan gedaan) de dingen doen die je fysieke, emotionele en mentale gezondheid ten goede komen. Wat die dingen zijn? Dat is voor iedereen verschillend. Psycholoog op Afstand geeft enkele algemene tips om daarachter te komen.

• Stel grenzen – Initieel is het verleidelijk al je tijd en energie te steken in het ondersteunen van je partner (en eventueel je gezin). Maar emigreren is ook voor jou een uitdaging – ook als je niet werkt. Zorg daarom dat je genoeg tijd vrijmaakt voor jezelf. Geef duidelijk aan wanneer je niet beschikbaar bent en plan actief activiteiten voor jezelf in. 
• Creer een dagelijkse routine – Identificeer de activiteiten die voor jou als ‘zelfzorg’ kwalificeren: dingen waar je energie van krijgt en waar je je goed door voelt. Gooi al die zelfzorgactiviteiten op een hoop en maak er een vaste routine van. Dat geeft structuur en stabiliteit. Begin je dag bijvoorbeeld met schrijven in een dagboek, yoga of stretchen, of een wandeling in de buurt.
• Find your tribe – Connectie en verbinding is een belangrijke menselijke behoefte waar je in je eentje in het buitenland ineens behoorlijk gebrek aan kan hebben. Sluit je daarom aan bij een sportvereniging, een expatgroep (bijvoorbeeld via Meetup) of een vrijwilligersorganisatie om gelijkgestemden te vinden en het gevoel te hebben ergens bij te horen. Wie weet levert het je interessante contacten of (bonuspunten!) waardevolle vriendschappen op.
• Leer de taal – Zo voor de hand liggend, maar zo effectief: de taal leren vergroot je onafhankelijkheid, helpt je meer thuis te voelen en biedt ook nog eens kansen andere expats te ontmoeten. En spreekt je partner op het werk alleen maar Engels en heeft hij of zij geen tijd om de taal te leren? Dan is dit meteen een mogelijkheid voor jou om een skill te verwerven waarmee jij op jouw manier aan jullie buitenlandavontuur bijdraagt. Jij kan tenminste straks wél moeiteloos een local om het leukste koffietentje vragen.
• Ontwikkel nieuwe vaardigheden – Misschien sta je op de carrièreladder even stil, maar je kan wel van deze tijd gebruikmaken om je in je vakgebied of op persoonlijk vlak te ontwikkelen. Begin een studie, probeer een nieuwe hobby uit of volg online cursussen om nieuwe vaardigheden te leren. Via netwerkevenementen, webinars of online platforms is het bovendien eenvoudiger dan ooit om binnen je vakgebied up to date to blijven. Zo heb je niet het gevoel ‘stil te staan’.
• Overweeg te gaan freelancen of ondernemen – Locatieonafhankelijk werken wordt steeds normaler gevonden. Ga eens na of je online aan de slag zou kunnen of een eigen onderneming zou kunnen beginnen. Wie weet kan je vanuit het buitenland gewoon voor Nederlandse opdrachtgevers aan de slag.

Trailing spouse? Doe het samen

Maar het succes van jullie emigratie en jouw geluk in je rol als trailing spouse is natuurlijk niet alleen jouw verantwoordelijkheid. It takes two to tango! Dit is waar de relatietherapeuten van Psycholoog op Afstand hun waarde bewijzen. Een relatietherapeut kan jullie goed helpen met:

• Communicatie: online relatiecoaching is als een check-in met je partner. Wat verwachten jullie van elkaar? Welke behoeften hebben jullie? Een relatietherapeut stelt de juiste vragen om ervoor te zorgen dat geen van beiden zich binnen de relatie ongezien voelt.
• Rolverdeling: een nieuw leven betekent een nieuwe rolverdeling qua huishoudelijke taken, eventuele zorg voor de kids en verantwoordelijkheden qua uitgaven en budgetteren. In therapie wordt die nieuwe rolverdeling bewust vormgegeven en wordt ervoor gezorgd dat jij, als trailing spouse, ook aandacht kan besteden aan je persoonlijke doelen.
• Wederzijdse ondersteuning: hoe kan jij je partner ondersteunen met zijn of haar nieuwe job? En hoe kan hij of zij jou motiveren je eigen ambities na te jagen? Een relatietherapeut besteedt aandacht aan dit soort vragen en laat jullie de antwoorden ook in de praktijk implementeren.

Trailing spouse – Zelfzorg is geen luxe, maar noodzaak

Het leven van een trailing spouse is in veel opzichten uniek, maar het hoeft absoluut geen zelfopoffering te betekenen. Door jezelf niet uit het oog te verliezen, je eigen ambities te blijven volgen en daarin de steun van je partner te vinden, kan ook jij in het buitenland thriven in plaats van alleen surviven. Zelfzorg is daarbij geen luxe, maar noodzaak.

Maak vandaag nog eenvoudig online een afspraak voor een kosteloos en vrijblijvend kennismakingsgesprek met Psycholoog op Afstand: hét team van online psychologen die zich hebben gespecialiseerd in expatproblematiek zoals die van de trailing spouse. Bij Psycholoog op Afstand zit je goed voor zowel individuele therapie als relatietherapie, die je vanaf je eigen bank volgt, in welke tijdzone je je ook bevindt – en dat zonder wachtlijst!

Zelf ervaringen als trailing spouse? Deel ze in de reacties.

Bronnen

1. [1] De term werd voor het eerst gebruikt in: M. Bralove. (1981). ‘Problems of Two-Career Families Start Forcing Businesses to Adapt’. Wall Street Journal.
2. [2] A. Barley. (11 november 2024). ‘The Trailing Spouse Syndrome. Expat Wives and Mental Health Woes’. The Dawn Rehab, via: thedawnrehab.com.
3. [3] Vrij vertaald uit: C. Braithwaite. (15 oktober 2020). ‘The Trailing Spouse. What Happens When You Give Up Your Career to Support Someone Else’s’. Medium, via: medium.com.
4. [4] Barley (2024). 
5. [5] Vrij vertaald uit: Braithwaite (2020). 
6. [6] K. Hutzley. (z.d.). ‘How to Avoid & Overcome Trailing Spouse Syndrome’. International Citizens, via: internationalcitizens.com.
7. [7] Barley (2024).
8. [8] H. Johnsen. (21 april 2024). ‘The Missing Piece. Struggles of Trailing Spouses’. The Good Expat Life, via: thegoodexpatlife.com.