8 Maart is Internationale Vrouwendag – Van toen naar nu

We kunnen er niet omheen, op 8 maart is het International Women’s Day, of Internationale Vrouwendag. Op die dag vieren we alle emancipatie-successen en creëren we bewustzijn. Wereldwijd zijn er inspirerende evenementen en lopen we (protest)tochten, gekoppeld aan een maatschappelijk thema.

Maar hoe is Internationale Vrouwendag eigenlijk begonnen? Het zal je niet verbazen. Met een vrouw!

Clara Zetkin: van onderwijzers naar activiste 

Clara Zetkin (1857-1933) groeit op in Leipzig, in het conservatieve Saksen van voor de Duitse eenwording. Thuis wordt veel gepraat over de armoedige omstandigheden van arbeiders en maatschappelijke toestanden. Al jong leert Clara van haar moeder dat vrouwen dezelfde rechten als mannen moeten hebben, én dat vrouwen economisch onafhankelijk moeten zijn. Ze is een vurig sociaal-democrate en ondanks de ziekte van haar man en zorg voor de kinderen, blijft ze actief in de socialistische beweging.

Als tijdens de Tweede Internationale in 1889 een resolutie besproken wordt vóór afschaffing van kinder- en vrouwenarbeid, houdt Clara een vurig pleidooi tegen die afschaffing van vrouwenarbeid. Ze is immers voorstander van economische- en sociale gelijkheid voor vrouwen. In 1907 brengt ze socialistische vrouwenbewegingen uit verschillende landen bij elkaar, met als doel om over de grenzen heen dezelfde doelstellingen te verdedigen. In 1910 volgt een tweede conferentie in Kopenhagen waar het stemrecht voor vrouwen en de sociale zorg voor moeder en kind centraal staan. Hier roept ze vrouwen niet alleen op te blijven protesteren tot het stemrecht afgedwongen is, maar ook om jaarlijks een Internationale Vrouwendag te organiseren.

Nederlandse vrouwen-power anno 1900

Ook in Nederland zitten vrouwen niet stil. Zo oppert Aletta Jacobs, pionier in de strijd om algemeen kiesrecht van de Nederlands vrouw, al in 1901 dat het tijd is voor een ‘Internationale Dag voor Vrouwen’. Maar misschien is Neerlands eerste echte feministe Wilhelmina Drucker, die al in 1889 de Vrije Vrouwen Vereeniging opricht. Ze trekt heel Nederland door om vrouwen te mobiliseren en de rechten van vrouwen op de kaart te zetten.

Haar belangrijkste speerpunten zijn de gelijke positie van mannen en vrouwen in het huwelijk, gelijke toegang tot de arbeidsmarkt en de vrije beschikbaarheid van voorbehoedsmiddelen. Ook vindt Wilhelmina dat er geen onderscheid moet zijn tussen wettige en onwettige kinderen (ze is zelf de dochter van een ongetrouwde vrouw en daarmee een ‘onwettig’ kind. Haar vader Louis Drucker is zeer welvarend maar na zijn dood, ontvangen Wilhelmina en haar zus geen cent).

ATRIA, het Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis vertoont aan de vooravond van Internationale Vrouwendag de nieuwe korte documentaire ‘Wilhelmina Drucker: de geboorte van een feministe’. Het is dit jaar namelijk 100 jaar geleden dat zij overleed. Deze speciale vertoning is ook de aftrap van het Wilhelmina Drucker Jaar. Hier lees je daar meer over.

1978: Internationale Vrouwendag wordt een blijvertje 

Tijdens de Koude Oorlog (en een sterk anti-socialisme in het Westen), lijkt Internationale Vrouwendag in Europa en de Verenigde Staten van het toneel te verdwijnen maar dat verandert in de jaren zeventig als de tweede feministische golf losbarst. Vanaf die tijd wordt het weer volop gevierd met bijeenkomsten, conferenties en demonstraties. Vrouwen uit alle landen, gezindten en politieke stromingen nemen deel. 

In 1978 erkennen de VN Internationale Vrouwendag  en wordt het wereldwijd een officiële dag. Maar is de dag anno 2025 nog echt nodig? Ja. Onderwerpen als de Gender Gap en femicide zijn helaas nog altijd regelmatig nieuws. Mind you dat wereldwijd vrouwen een zeer belangrijke rol spelen in de (agrarische) economie maar daar nog altijd niet de economische voordelen van hebben. Wereldwijd nemen vrouwen driekwart van het onbetaalde werk voor hun (onbetaalde) rekening…. Geïnteresseerd in meer feiten en cijfers over de economische onafhankelijkheid van vrouwen? Dan is de website van UNWomen Nederland een interessante ingang.

Internationale Vrouwendag wereldwijd

Hoe we Internationale Vrouwendag vieren verschilt per land. Uitschieter is toch wel Rusland, waar het een officiële vrije dag is en een eerbetoon aan alle vrouwen. Schooljongens geven bijvoorbeeld een cadeau aan hun lerares en een attentie aan de meisjes in hun klas. In China is het sinds 1949 officieel erkend. Werkgevers worden aangemoedigd – hoewel ze niet verplicht zijn – om hun vrouwelijk personeel een halve dag vrij te geven.

In Italië krijgen vrouwen traditioneel een bosje gele mimosa’s, symbool van vrouwelijke kracht. Leuk is dat juist vrouwen elkaar mimosa’s geven als een teken van vrouwelijke solidariteit. In Londen, Engeland, viert men het WOW- (Women of the World) festival. Dit is een driedaags evenement met lezingen, discussies en tentoonstellingen om problemen waarmee vrouwen wereldwijd worden geconfronteerd, aan te pakken.

Waar in Australië ontbijt-discussies worden georganiseerd waarin prominente vrouwen deelnemen aan paneldiscussies op hun vakgebied, zien we in Chili juist veel optochten door de hoofdstad. Mensen dragen groene zakdoeken die steun voor seksuele en reproductieve rechten symboliseren. En geheel volgens Zuid Amerikaanse traditie gaat dat gepaard met veel zang, trommelende beats en fraai uitgedoste kostuums.

Wat ga jij doen tijdens Internationale Vrouwendag?

Sinds 1996 heeft Internationale Vrouwendag ieder jaar een thema. Dit jaar is dat ‘Accelerate Action‘. Het is een wereldwijde oproep om strategieën, middelen en activiteiten te erkennen die een positieve impact hebben op de vooruitgang van vrouwen, en om de implementatie ervan te ondersteunen en te verbeteren

In heel Nederland worden veel evenementen georganiseerd waar je bij kan aanhaken. Hieronder vind je een overzicht van evenementen rondom Internationale Vrouwendag 2025. Misschien is er wel een bijzondere filmvertoning of lezing bij jouw om de hoek!