Van geheim naar gespreksonderwerp: cosmetische behandelingen uit de taboesfeer

Gastschrijfster

Nog niet zo lang geleden werd een cosmetische behandeling vaak stilgehouden. Wie botox liet zetten of koos voor fillers, vertelde dat liever niet aan collega’s, familieleden of vrienden. Een zichtbaar verschil werd toegeschreven aan goede slaap, een nieuw huidproduct of simpelweg een gunstige foto. Dat beeld verandert snel. Cosmetische behandelingen worden steeds vaker openlijk besproken. Vrouwen (én mannen) delen hun ervaringen met vriendinnen, praten erover op sociale media en nemen elkaar mee naar een consult.

Wat vroeger iets geheimzinnigs had, lijkt voor een groeiende groep onderdeel te worden van hun normale verzorgingsroutine. Die ontwikkeling is niet alleen zichtbaar op Instagram of TikTok. Ook onderzoek laat zien dat het aantal cosmetische behandelingen in Nederland sterk is toegenomen.

Het aantal behandelingen groeit snel

Onderzoek dat is verbonden aan het Erasmus MC laat zien dat het aantal botox behandelingen in Nederland steeg van bijna 250.000 in 2019 naar ruim 550.000 in 2022. In slechts drie jaar tijd is het geschatte aantal behandelingen dus meer dan verdubbeld. Ook fillers werden aanzienlijk populairder. Het aantal fillerbehandelingen nam in dezelfde periode toe van ruim 162.000 naar ongeveer 294.000 per jaar. Samen werden er in 2022 naar schatting meer dan 840.000 behandelingen met botox en fillers uitgevoerd.

Dat betekent niet dat ruim 840.000 verschillende mensen een cosmetische kliniek bezochten. Eén persoon kan meerdere behandelingen per jaar ondergaan of verschillende zones laten behandelen. Toch maken de cijfers duidelijk dat injectables allang geen kleine niche meer zijn.

Ook het aantal aanbieders groeit. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd meldde dat het aantal geregistreerde cosmetische klinieken toenam van 172 in 2021 naar 236 in 2022. Een groter aanbod maakt behandelingen beter zichtbaar en toegankelijker, maar vraagt tegelijkertijd om extra aandacht voor kwaliteit, deskundigheid en veiligheid.

Van drastische verandering naar subtiele behandeling

Een belangrijke reden voor de normalisering is dat het beeld van cosmetische behandelingen is veranderd. Bij cosmetische ingrepen werd vroeger al snel gedacht aan een ingrijpende operatie of een opvallend veranderd gezicht. Tegenwoordig draait het gesprek vaker om kleine, subtiele behandelingen. Denk aan het verzachten van een frons, het herstellen van wat volume in het gezicht of het voorzichtig accentueren van de lippen. Veel vrouwen en mannen willen niet dat anderen direct zien dat zij iets hebben laten doen. Ze willen er vooral uitgerust, fris of meer als zichzelf uitzien.

Dat maakt de stap naar een cosmetische kliniek voor sommigen kleiner. Een behandeling wordt niet altijd meer gezien als een poging om een ander gezicht te krijgen, maar als een persoonlijke keuze binnen een bredere beauty- en verzorgingsroutine.

De vergelijking met huidverzorging, een bezoek aan de kapper of een professionele gezichtsbehandeling wordt dan ook steeds vaker gemaakt. Toch blijft er een belangrijk verschil. Bij injectables wordt een medisch product ingebracht en kunnen bijwerkingen of complicaties optreden. Een cosmetische behandeling vraagt daarom om een andere afweging dan het kopen van een nieuw serum.

Sociale media maken behandelingen zichtbaarder

Sociale media hebben een grote rol gespeeld in het doorbreken van het taboe. Influencers, bekende Nederlanders en gewone gebruikers vertellen openlijk over hun behandelingen. Soms laten zij zelfs het hele proces zien, van het eerste consult tot het uiteindelijke resultaat. Hierdoor wordt een behandeling minder onbekend. We zien hoe een consult verloopt, wat een behandeling inhoudt en hoe iemand er enkele dagen later uitziet. Die openheid kan helpen om onzekerheid weg te nemen en realistische informatie te delen.

Maar sociale media hebben ook een andere kant. Filters, bewerkte beelden en voortdurend zichtbare schoonheidsidealen kunnen het gevoel versterken dat ieder lijntje, asymmetrie of volumeverlies gecorrigeerd moet worden.

Nivel noemt sociale media, influencers en het toenemende belang van schoonheidsidealen als mogelijke factoren achter de groeiende vraag naar cosmetische behandelingen. De keuze voor een behandeling ontstaat dus niet altijd alleen vanuit persoonlijke wens. Ook de omgeving en het beeld dat men dagelijks voorgeschoteld krijgt, kunnen invloed hebben.

Meer openheid betekent niet automatisch meer vrijheid

Dat we opener praten over cosmetische behandelingen kan bevrijdend zijn. Niemand hoeft zich te schamen voor een persoonlijke keuze over het eigen uiterlijk. Wie bewust kiest voor botox of fillers hoeft zich daar niet voor te verantwoorden. Tegelijkertijd betekent normalisering niet automatisch dat iedere keuze volledig vrij is. Wanneer een behandeling overal zichtbaar is en steeds gewoner wordt, kan ook een nieuwe vorm van druk ontstaan.

Wat gebeurt er wanneer een glad voorhoofd de standaard wordt? Of wanneer jongeren preventief met botox beginnen omdat zij bang zijn voor lijnen die er nog nauwelijks zijn? En hoe persoonlijk is een keuze wanneer hetzelfde type lippen, jukbeenderen en kaaklijnen voortdurend wordt beloond op sociale media?

De discussie hoeft daarom niet te gaan over de vraag of cosmetische behandelingen goed of fout zijn. Interessanter is de vraag waarom iemand een behandeling wil en welk gevoel daarachter zit. Wil je iets veranderen omdat je daar al lang over nadenkt? Omdat je uiterlijk niet meer past bij hoe je jezelf voelt? Of ontstaat de wens vooral nadat je jezelf dagenlang hebt vergeleken met gefilterde beelden?

Praten helpt om betere keuzes te maken

Juist doordat het taboe kleiner wordt, ontstaat ruimte voor eerlijkere gesprekken. Niet alleen over mooie resultaten, maar ook over twijfels, kosten, ongemak, teleurstellingen en mogelijke risico’s. Een open gesprek kan helpen om een behandeling realistischer te bekijken. Botox en fillers zijn geen simpele schoonheidsproducten. Het zijn medische behandelingen die moeten worden uitgevoerd door een bevoegde en ervaren behandelaar.

Een goede cosmetische kliniek neemt tijd voor een consult, vraagt naar de reden achter de behandelwens en bespreekt wat wel en niet haalbaar is. Ook mogelijke bijwerkingen, alternatieven en kosten horen vooraf duidelijk te worden uitgelegd. Een deskundige behandelaar durft bovendien nee te zeggen. Bijvoorbeeld wanneer een behandeling niet nodig is, wanneer verwachtingen onrealistisch zijn of wanneer iemand steeds opnieuw kleine onvolkomenheden wil laten corrigeren.

Meer openheid zou daarom niet alleen moeten leiden tot meer behandelingen. Het zou vooral moeten leiden tot beter geïnformeerde keuzes.

Je hoeft niet voor of tegen te zijn

Cosmetische behandelingen roepen vaak uitgesproken reacties op. De ene persoon ziet ze als een normale vorm van zelfzorg, terwijl een ander vindt dat iemand haar of zijn natuurlijke uiterlijk moet accepteren. In werkelijkheid ligt het voor veel mensen ergens tussenin. Je kunt tevreden zijn met jezelf en toch iets willen veranderen. Je kunt kritisch zijn op schoonheidsdruk en tegelijkertijd begrijpen waarom iemand voor een behandeling kiest.

Ook ouder worden hoeft niet gezien te worden als iets dat gerepareerd moet worden. Lijnen, volumeverlies en veranderingen in het gezicht horen bij het leven. Een cosmetische behandeling kan die ontwikkeling tijdelijk verzachten, maar kan haar niet stoppen.

De belangrijkste vraag is daarom niet wat anderen doen. De belangrijkste vraag is of een keuze past bij je eigen wensen, verwachtingen en grenzen.

Van stilte naar een eerlijker gesprek

Botox en fillers zijn in korte tijd veel zichtbaarder en gebruikelijker geworden. De sterke groei van het aantal behandelingen en klinieken laat zien dat steeds meer Nederlanders ermee in aanraking komen. Het verdwijnen van het taboe heeft voordelen. We kunnen ervaringen uitwisselen, vragen stellen en beter onderzoeken wat een behandeling inhoudt. Maar normalisering vraagt ook om kritisch denken. Niet iedere trend hoeft gevolgd te worden en niet iedere onzekerheid hoeft behandeld te worden.

Misschien is dat de volgende stap in het gesprek over cosmetische behandelingen: niet langer fluisteren over wie iets heeft laten doen, maar open praten over waarom we iets willen veranderen, wat we ervan verwachten en wanneer het ook goed genoeg is om niets te doen.

Bronvermelding

  1. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport:
    https://open.overheid.nl/documenten/a7ead49e-c466-4917-af07-13406e482e44/file
  2. Wetenschappelijk onderzoek via PubMed:
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38114081/
  3. Erasmus MC, “Aantal behandelingen met fillers gestegen met 80 procent, botox verdubbeld”:
    https://amazingerasmusmc.nl/algemeen/aantal-behandelingen-met-fillers-gestegen-met-80-procent-botox-verdubbeld/
  4. Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, “Kwaliteit particuliere klinieken in 2022”:
    https://www.igj.nl/actueel/nieuws/2023/11/17/kwaliteit-particuliere-klinieken-in-2022
  5. Nivel, onderzoek naar cosmetische behandelingen en huidtherapie:
    https://www.nivel.nl/sites/default/files/bestanden/1004346.pdf

Over dit Wereldwijf: Gastschrijver

De Wereldwijven nodigen ook gastschrijvers en gastfilmers uit om zo nu en dan hun inspirerende verhalen te delen. Deze verhalen of videos gaan over onderwerpen die nauw aansluiten bij onze zoektocht naar authenticiteit, echtheid, diepgang en verbinding. Lees mee en laat je inspireren.