Expeditie Arctic Circle (9) – Schuifelen met onze gedachten

Wereldwijf Ruth neemt je de komende weken mee op een heel bijzondere reis die ze via de Wereldwijven met jullie zal delen. Ze ging mee op avontuur naar de Arctic Circle met een groep van onderzoekers, kunstenaars, educatoren en innovatoren. En zoals ze het op haar eigen website Nest of Kin mooi verwoord: “Soms mag ik op avontuur; door erover te schrijven leer en analyseer ik wat ik meemaak en hoe ik dat geleerde weer in kan zetten.”

In dit blog neemt Ruth ons mee in haar gedachten en mijmeringen aan boord van het schip: want wat en wie hoopt zij te bereiken met deze expeditie van de Arctic Circle?

Zonnebrand om middernacht

Gisteravond ben ik wat langer opgebleven, om de middernachtzon te zien. Midden in de nacht buiten zitten, ingesmeerd met zonnebrand om mezelf te beschermen tegen de warme zonnestralen, was toch een wat maffe ervaring. De eerste dagen was ik bang dat ik nooit zou wennen aan 24 uur daglicht, maar mijn lichaam heeft zich wederom bewezen en heeft zich prima aangepast.

Door het vele buiten leven, slaap ik als een roos. Ook nu heb ik een goede nacht gemaakt en lig ik al een tijdje wakker. Ik durf echter nog niet op te staan: ons ochtendritueel is nog niet begonnen; mijn kamergenoot heeft zich nog niet geroerd. Onze kamer is bovendien nog in complete donkerte gehuld doordat ons patrijspoortje onze kamer van al het buitenlicht afsluit.

Terwijl ik nog in bed lig te soezen, probeer ik samen te vatten wat de dagen hier in het Noorden me tot nu toe hebben geleerd. Wat ik kan meenemen in mijn werk; wat anderen kan inspireren en informeren over deze bijzondere plek waar ik me bevind.

Een kwetsbare plek

Deze plek, bovenaan onze wereld, wordt vaak omschreven als ruig, ongetemd en alleen geschikt voor diegenen die de meedogenloze kracht van de natuur kunnen weerstaan. Een plek die ooit werd verkend en veroverd door helden met harpoenen, geweren en bergen lef, is nu één van de meest kwetsbare plekken op aarde, vanwege de snel stijgende temperaturen en smeltende ijskappen. Het Noordpoolgebied herbergt weinig levende wezens, maar degenen die hier leven dragen verhalen met zich mee die het verdienen om gezien te worden; verdienen gehoord te worden; verdienen een publiek te hebben dat bereid is getuige te zijn van dit alles.

Hoe kan ik deze verhalen zo goed mogelijk voor het voetlicht brengen? Hoe kan ik op het podium duidelijk maken hoe de snijdende wind aanvoelt? Wat de wolken in de lucht proberen te vertellen? Hoe deel ik het voortdurend druppelen van smeltend ijs, een geluid dat zich als een oorwurm in je oren nestelt en langzaam het gestage ritme wordt van een dreiging die nooit verdwijnt? En hoe vertel ik over het schouwspel van afkalvende gletsjers, waarvan de heftige beelden onder je huid kruipen, en zich krachtig rondom meedogenloos optimisme en naïviteit weven?

Boeiende verhalen die tot actie aanzetten

Sommige dingen in het leven zijn ingewikkeld om te doorgronden; sommige verhalen zijn lastig te beseffen. De reden dat veel mensen in onze wereld onderwerpen als oorlog of klimaatverandering niet bevatten, is omdat ons brein niet is gemaakt om met zulke immense en complexe problemen om te gaan. Het menselijk brein kan de enorme hoeveelheid lijden en verwoesting heel moeilijk vatten. Het ontkennen en bagatelliseren van deze problemen is veel makkelijker: als we het niet zien, het niet erkennen, kunnen we het op afstand houden. Onze eigen kleine acties om deze problemen het hoofd te bieden zullen toch niet genoeg impact maken, is het verhaal dat we onszelf vaak vertellen.

Het literatuuronderzoek dat ik vorig jaar voor mijn PhD deed, leerde me dat een vermanende opgeheven vinger om beter te doen, geen manier is om mensen tot actie aan te zetten. Het leidt alleen maar tot meer angst, tot meer hoofd-in-het-zand-gedrag, en meer weerstand tegen het willen begrijpen van problemen. In plaats daarvan kan het creëren van verwondering, zo leerde ik, anderen uitnodigen om te ontvangen, te overwegen en zich uiteindelijk te relateren tot. Het creëren van verwondering, het aanwakkeren van nieuwsgierigheid en het dichter bij huis brengen van verhalen van ver weg, kan in ons compassie en verbondenheid openen.

Hier schuilt ook de sleutel voor hoe ik verhalen van de Arctic op het podium kan brengen. Door te luisteren naar hen die fluisteren, spreken of schreeuwen – in dit geval de natuur, de andere dieren op deze plek hier bovenaan onze wereld. Door te horen wat er verteld wordt en dit te vertalen. En door de Arctic dichtbij te brengen in een voorstelling. ‘T voor te stellen. Zodat anderen het zich voor kunnen stellen.

Salsa in de Poolnacht

“Gssshhh”. Boven me in bed hoor ik mijn kamergenoot omdraaien. “Goedemorgen, Baby Bird”. “Goedemorgen, Wonderful You”, antwoord ik nog wat schor op de warme groet van mijn kamergenoot. Even genoeg met al het denken. In ieder geval voor nu. Het is tijd om op te staan, om in actie te komen.

Om mijn gedachten over de uitdagingen waar we in onze wereld voor staan in evenwicht te brengen, besluiten één van mijn medereizigers en ik tijdens het ontbijt dat we wat extra beweging nodig hebben. Wonen op een schip van bijna 50 meter is fantastisch, maar onze bewegingsvrijheid is wel wat beperkt en de beweging van onze linker- en rechtervoet kan de verwerking van onze linker- en rechterhersenhelft bevorderen. Met een kleine speaker in de hand, en vergezeld door een paar andere enthousiastelingen, vinden we daarom ’s avonds onze weg naar het dek. Daar leren we onze maatjes, tussen de ijsbergen en op de exotische klanken van Buena Vista Social Club, Cubaanse salsa en reggaeton. De vurige dansstijl en onderlinge aanmoediging warmt ons snel op in de koude avondlucht van het hoge noorden; het laat ons vol passie schuifelen met onze gedachten over de wereld.

In het licht van de poolnacht, kan ik nu al in mijn hart voelen dat het verlaten van deze plek, deze boot en deze mensen, als het straks zover is, me zwaar zal vallen…

Dit blog is eerst verschenen op Ruth’s eigen website Nest of Kin waar ze al haar (werk)ervaringen op een plek deelt met de wereld. Wil je meer hierover weten? Lees dan ook het artikel van Ruth over haar eigen bedrijf en website: Nest of Kin.