Expeditie Arctic Circle (10) – Het geluid van de stilte

Wereldwijf Ruth neemt je de komende weken mee op een heel bijzondere reis die ze via de Wereldwijven met jullie zal delen. Ze ging mee op avontuur naar de Arctic Circle met een groep van onderzoekers, kunstenaars, educatoren en innovatoren. En zoals ze het op haar eigen website Nest of Kin mooi verwoord: “Soms mag ik op avontuur; door erover te schrijven leer en analyseer ik wat ik meemaak en hoe ik dat geleerde weer in kan zetten.”

In alweer haar 10e blog staat Ruth stil bij hoe druk het eigenlijk in het Noordpoolgebied is. Druk als in geluid, want wie voor de stilte hierheen reist, komt bedrogen uit…

Geluid van een zeehond

k weet niet hoe ik ooit had kunnen denken dat het stil zou zijn in het Noordpoolgebied. Dat is het niet. Niet buiten in de natuur, en al helemaal niet op een boot met 30 andere kunstenaars, die inmiddels hun zeebenen en hun Arctische speelsheid hebben gevonden. Allicht is het leuk om iets te vertellen over de soundscape van onze dag.

Deze begint vroeg in de ochtend met zeehonden. De eerste keer dat ik hun geluid hoorde, dacht ik dat ik een nachtmerrie had en dat een enge zee-sirene in onze cabin voor me stond te zingen. Ik wist ten eerste niet waar het vandaan kwam en daarbij klinkt de taal van zeehonden oprecht onwerkelijk. Het klinkt een beetje als een fluitje, wat begint op een zeer hoge toon, en vervolgens als een soort glijbaan naar beneden glijdt; soms wel meerdere octaven achter elkaar. Iedere operazanger zou jaloers zijn op het bereik dat deze dieren hebben. Andere zeehonden reageren hierop met soortgelijke arrangementen en al snel kun je hun stemmen als klein close harmony koor door elkaar horen fluiten. Boven water hoor je dit allemaal niet, maar onder water, dus naast onze boot en patrijspoort, zijn ze luid en duidelijk te horen.

Herrie aan dek

Deze zeehondencompositie wordt in de ochtend vaak verstoord door het geluid van een toilet ergens benedendeks. Het geluid van de toiletten aan boord is bijna net zo angstaanjagend als het idee van een enge zee-sirene die voor je zingt. De kracht waarmee de toiletten doorspoelen is zo bruut, dat het me verbaast dat tot nu toe nog niemand van ons per ongeluk in de septic tank van onze boot is gezogen.

Dan volgt een rustiger stuk, namelijk het ontbijt. Tijdens het ontbijt zijn we allemaal nog vrij stil en het geluidsniveau van ons geklets is tamelijk beschaafd. Zodra we echter onze ochtendvergadering hebben gehad, breken meer geluiden door. Het geritsel van parka’s, het gekletter van veiligheidsgordels op reddingsvesten, het gesleep van spullen die nodig zijn voor projecten. Het roepen van namen van degenen die nog niet zijn uitgecheckt op het rooster start een duet met het gegrom van de zodiac buiten naast de boot. Het hijsen van de zeilen of het lichten van het anker wordt begeleid door het geluid van ijs dat van het dek wordt geveegd.

Soundboat

Op één van de dagen heb ik het geluk dat ik het gesnurk en geklets van walrussen aan onze dagelijkse soundscape kan toevoegen. Terwijl ik wat aan het rommelen ben met zeewier dat ik heb gevonden, voel ik een hand op mijn schouder: “Je wilde meer leren over walrussen voor je project? Je kunt nú richting een kolonie en één iemand meenemen. We komen je later daar met de boot ophalen.” Wauw! Ik had deze dieren eerder al in de verte gehoord; ze van dichtbij meemaken is natuurlijk helemaal fantastisch!

Ik draai me snel om naar één van mijn maatjes van de soundboat, die niet ver van me vandaan op de ijsschots staat waar we vandaag aan het werk zijn. Samen lopen we nog sneller naar de zodiac. Met z’n tweeën, vergezeld door één van onze gidsen, varen we langzaam naar een eiland waar een groep grote vriendelijke reuzen zich verzameld heeft. We nemen bewust de tijd om rustig dichterbij te komen; we letten op hun lichaamstaal en signalen, zodat we adequaat kunnen reageren en anticiperen en ze niet storen.

Walrus of labrador?

Ze lijken geen probleem te hebben met onze aanwezigheid, nog steeds een flink eind van het strand waar ze liggen. Eén van hen hangt aan de rand van het water, nog niet aangesloten in de ‘cuddle puddle’ van andere lichtbruine lichamen. Ik observeer de eenzame walrus een tijdje en zie een sterke gelijkenis tussen hem en de labradors die bij mij thuis wonen. De walrus krabt aan zijn verborgen oren op een vergelijkbare manier als de labradors dat doen met hun driehoekige oren na het zwemmen. De walrus rolt gelukzalig op zijn rug in het zand, net als de honden, en geniet ervan met eenzelfde grijns op het gezicht. Zodra de walrus bij de berg met andere walrussen aankomt, doet hij alsof hij dapperder is dan de rest, net zoals de jongste labrador thuis doet alsof ze dapperder is dan haar moeder.

Het voelt als een waar geschenk om hier gewoon te mogen zitten; om te luisteren; om bij deze dieren te zijn. Om te leren over hun interactie met elkaar. Om hun prachtige witte slagtanden en leerachtige huid van dichtbij te kunnen zien.

Na een flinke tijd met de kolonie te hebben doorgebracht en menig gehijg, gesnurk en gescheet te hebben opgenomen met de audiorecorder, zien we de Rembrandt naar ons toe glijden. Het is tijd om ze met rust te laten en terug te keren naar het gehijg, gesnurk en gescheet van onze eigen kunstenaarskolonie. Door het ijs banen we ons een weg terug naar het schip. De golven klotsen tegen de kust, het ijs rinkelt in het water, de vogels krijsen boven ons hoofd. Alles draagt bij aan de dagelijkse collectie van geluiden.

Op volle toeren

Het is opvallend hoe onze eigen menselijke geluiden aan boord luider worden naarmate de dag vordert. Tijdens de lunch is er een enthousiast gebabbel te horen, vanwege spannende activiteiten of levendige discussies. Tijdens het diner bereiken we allemaal het hoogtepunt van onze dag en onze geluidssystemen draaien dan op volle toeren. Het geluid van borden, bekers en bestek drijft het stemgeluid van alle aanwezigen nog verder op.

Maar wat er gebeurt aan het einde van de dag is de klapper van de outro. Bijna elke avond na het diner pakken een aantal van ons een kop thee, om vervolgens samen te dobbelen. Niet eens het gekletter van de rollende dobbelstenen op tafel, maar het diepe, schaterende gelach dat het geluid van de dobbelstenen ondersteunt, is wat de soundscape van onze dag afmaakt. Gelach waarin vreugde en vrijheid weerklinkt. In dat gelach vinden we vriendschap, verbinding en warmte. En hoewel misschien niet iedereen aan boord de vibraties van dit deel van de compositie waardeert, is het een deel dat ik voor geen goud zou willen missen, omdat ik er gewoonweg enorm van geniet en er op dit moment in mijn leven heel dankbaar voor ben.

Dit blog is eerst verschenen op Ruth’s eigen website Nest of Kin waar ze al haar (werk)ervaringen op een plek deelt met de wereld. Wil je meer hierover weten? Lees dan ook het artikel van Ruth over haar eigen bedrijf en website: Nest of Kin.