De Nederlandse klant ontmoet de Italiaanse verbouwer 

De afgelopen weken zijn wij tot een belangrijke conclusie gekomen: Wij zijn niet alleen een huis aan het verbouwen. Wij zijn bezig aan een culturele cursus Italië. En die cursus is behoorlijk intensief. Wij zijn Nederlanders. Dat betekent dat wij nogal gehecht zijn aan drie dingen: afspraken, planning en weten waar we aan toe zijn.

En dat is waarschijnlijk een beetje onze handicap tijdens deze Italiaanse verbouwing. 

Met de Italiaanse slag

Als een Nederlander zegt: “Maandag om 9 uur.”, dan betekent dat meestal ook maandag om 9 uur. Niet maandagmiddag of dinsdag. Niet ergens deze week. Maar we beginnen inmiddels te begrijpen dat een Italiaanse afspraak soms een iets andere betekenis heeft.

‘Domani’ — morgen — is een prachtig Italiaans woord. Het klinkt heel concreet. Maar in de praktijk blijkt domani soms een soort filosofisch begrip te zijn. Het betekent niet noodzakelijkerwijs morgen. Het betekent meer zoiets als ‘niet vandaag maar er is hoop’. En eerlijk gezegd, daar zit ook iets moois in. 

Italianen lijken veel beter te kunnen omgaan met het idee dat dingen gewoon anders lopen dan gepland. Wij Nederlanders hebben daar wat meer moeite mee. Wij maken een planning en dan maken we een planning van de planning. En vervolgens controleren we of iedereen zich aan de planning houdt. Dat is waarschijnlijk waarom we ook zo goed zijn in Excel.

Een verbouwing met onderbrekingen

Maar dan onze verbouwing… De afgelopen zes weken is er eigenlijk nauwelijks iets gebeurd. Eerst was er vakantie. Toen kwamen mensen niet opdagen. Toen waren er weer andere omstandigheden. En onze engineer, die we juist hadden ingehuurd om ervoor te zorgen dat alles professioneel en georganiseerd zou verlopen, lag helaas een paar weken in het ziekenhuis.

Daar hebben wij natuurlijk alle begrip voor. Daar valt niets over te discussiëren want als iemand ziek is, is iemand ziek. Maar ondertussen stond ons huis daar en we hadden niet verwacht dat dat ook betekende dat het werk stil kwam te liggen. Zij denk ik ook niet. Dan wordt het stil. Heel stil. Zo stil dat we op een gegeven moment verwachtten dat er vanzelf een olijfboom uit de vloer zou groeien. 

En toen begonnen wij ons een beetje zorgen te maken. Elke ochtend hoopten we weer werklui aan te treffen. Maar helaas niemand te zien. Hadden wij het dan verkeerd begrepen? Ze zeiden toch de 10e? Je begint op een gegeven moment aan je zelf te twijfelen en wordt steeds bozer. Ondanks diverse berichtjes naar de enginere, waar wij onze teleurstelling te kennen gaven (ze was inmiddels uit het ziekenhuis), veranderde er niets. Er waren steeds weer excuses waarom men niet gekomen was. Hadden wij ook wel de pech dat het vakantietijd was, maar 6 weken vakantie opnemen leek ons toch wel een beetje te veel. 

Verschil van perspectief

Wat voor ons vervolgens moeilijk te begrijpen is, is dat men verbaasd lijkt wanneer wij teleurgesteld of boos zijn. Er worden allerlei excuses verzonnen en op een gegeven moment begint het er op te lijken dat wij gek zijn en het allemaal niet helemaal goed begrijpen. Ik mis dan dat ze niet ook proberen het van onze kant te bekijken. Per slot hebben wij een huis gekocht. Hebben wij veel geld uitgegeven. We hebben iemand ingehuurd die de voortgang zou bewaken. We hebben afspraken gemaakt en onze planning aangepast. Ook zitten we in het huis van de buren en zijn we al sinds december aan het camperen en verlangen naar onze spullen om ons heen. Zouden we graag op onze eigen wc pot willen zitten etc.

En vervolgens gebeurt er zes weken vrijwel niets. Een Italiaan denkt misschien: “Rustig. Het komt goed.” Een Nederlander denkt: “Ja, maar wanneer?” En daar zit waarschijnlijk de kern van onze cultuurclash. Italië versus Nederland In Italië: “We beginnen binnenkort.” In Nederland: “Welke dag precies?” In Italië: “We komen maandag.” In Nederland: “Hoe laat?” In Italië: “In de ochtend.” In Nederland: “9 uur of half tien?” In Italië: “Vediamo.” In Nederland: “Nee, maar serieus.”

Ik wil echt niet zeggen dat de Italiaanse manier verkeerd is en de Nederlandse manier goed. Er is juist veel dat wij kunnen leren van Italianen. Zij zijn vaak flexibeler en kunnen beter omgaan met onverwachte situaties. Zij lijken minder snel in paniek te raken als een planning verandert. Wij Nederlanders kunnen daar absoluut iets van leren. Maar misschien kan het ook andersom? Wij hopen dat de Italianen kunnen begrijpen dat onze behoefte aan planning en duidelijkheid niet betekent dat wij moeilijk, ongeduldig of ondankbaar zijn.

(Wat meer) Wederwijds begrip 

Als wij vragen: “Wanneer wordt het gedaan?” dan willen we niet het hele Italiaanse systeem veranderen. We willen gewoon graag weten of we onze schoenen nog moeten aantrekken of dat we voorlopig beter slippers kunnen blijven dragen. Als iets niet lukt: zeg het ons. Als iemand ziek is: zeg het ons. En als het vakantie is: zeg het ons. Of als de planning verandert: zeg het ons. Dan kun je het tenminste begrijpen en er rekening mee houden. Niet dat we het dan leuk vinden maar we gaan ‘s morgens niet zitten wachten op iets wat niet komen gaat.

Wat wij moeilijk vinden, is zes weken wachten zonder duidelijkheid. Want voor ons voelt dat niet als la dolce vita. Het voelt meer als la vita senza lavori, het leven zonder werkzaamheden. Maar voor ons betekent het stress en niet lekker slapen. Wat wij nu geleerd hebben is dat boos worden niet werkt. Dus we proberen het nu over een andere boeg te gooien en kijken of we elkaar halverwege ergens tegemoet kunnen komen. Wij gaan proberen wat meer Italiaans te worden: meer geduld, minder stress, iets meer vediamo.

En hopelijk kunnen de mensen op de werkvloer een klein beetje Nederlands worden: afspraak = afspraak, planning = planning en maandag = maandag. We vragen echt niet om een Nederlandse verbouwing in Italië. We willen juist een Italiaanse verbouwing. Met Italiaans vakmanschap en Italiaanse passie. Want het staat buiten kijf dat als de mannen er zijn, ze hard werken en kennis van zaken hebben. Maar misschien kan het in het vervolg met een klein beetje Nederlandse planning erbij. Want uiteindelijk willen wij hopelijk helemaal hetzelfde als zij: een mooi huis, goed werk en een fijne samenwerking.  

Domani komt alles goed

Maar wat voor iedereen vooral belangrijk is, is dat deze verbouwing ooit klaar is. Wanneer? Dat durven we inmiddels niet meer te vragen, in ieder geval voor 28 september want dat staat in het contract. Dus zeggen we gewoon: domani en wie zien wel wie er op komt dagen. We gaan er ons in ieder geval niet meer druk om maken en onze planning erop aanpassen.