Kindhuwelijken geen Westers probleem? Vergeet het maar!

Wie kent de organisatie Free a Girl niet? Of heeft nooit beelden gezien van jonge meisjes die een gedwongen huwelijk instappen? We denken dan al snel aan landen als India, Nepal of Afghanistan. Kindbruiden lijken voor veel westerlingen een ver-van-mijn-bed-show.

De wrange realiteit is dat kindhuwelijken ook in de Westerse wereld nog gedoogd of zelfs mogelijk is. 

Californië verbiedt kindhuwelijken: pas de 18e staat!

Wist je dat minderjarigen ook in de Verenigde Staten kunnen trouwen? Tot voor kort zelfs hier in Californië, waar ik woon. Ik was verbijsterd toen ik het ontdekte. Hoe kan het dat dit in de westerse wereld nog steeds mogelijk Is? Op 30 september 2026 zette Californië een belangrijke stap. Gouverneur Gavin Newsom ondertekende wet AB 1267⁠, waarmee de minimumleeftijd voor een huwelijk of geregistreerd partnerschap op 18 jaar wordt vastgesteld, zonder uitzonderingen. De wet gaat in op 1 januari 2027.

Tot die tijd konden minderjarigen in Californië trouwen met toestemming van hun ouders én goedkeuring van een rechter. Er gold zelfs geen wettelijke minimumleeftijd. Californië is daarmee de 18e Amerikaanse staat die kindhuwelijken volledig verbiedt. Delaware en New Jersey gingen in 2018 voorop. Daarna volgden steeds meer staten, waaronder New York, Michigan, Virginia en Oregon.

Mooi nieuws, zou je denken. Maar we zijn er nog lang niet.

In 32 Amerikaanse staten mag het nog steeds

In de overige 32 staten is trouwen onder de 18 jaar nog altijd mogelijk, al verschillen de voorwaarden per staat. De Verenigde Staten kennen geen landelijke minimumleeftijd voor het huwelijk: iedere staat bepaalt zijn eigen regels.

In Mississippi en New Mexico ontbreekt zelfs een wettelijke minimumleeftijd. Elders ligt de ondergrens doorgaans op 16 of 17 jaar. Ook bestaan er uitzonderingen waarmee minderjarigen alsnog kunnen trouwen, bijvoorbeeld met toestemming van hun ouders of een rechter. In sommige staten spelen zwangerschap of een juridische status als zelfstandig minderjarige eveneens een rol.

Waarom is dat zo problematisch? Organisaties als Unchained At Last⁠ en Equality Now⁠ waarschuwen dat een huwelijk minderjarigen in een kwetsbare positie brengt. Ze hebben immers nog niet dezelfde rechten als volwassenen en kunnen daardoor moeilijker uit een onveilige relatie ontsnappen. Denk aan problemen met zelfstandig scheiden, juridische hulp krijgen of onderdak vinden bij huiselijk geweld. Bovendien kan een huwelijk een manier worden om seksueel misbruik van minderjarigen juridisch te verhullen.

Niet alleen meisjes zijn slachtoffer

Meisjes worden veel vaker getroffen door kindhuwelijken dan jongens, maar ook jongens kunnen ermee te maken krijgen. Uit onderzoek van Unchained At Last trouwden, in de Amerikaanse staten waarvoor gegevens beschikbaar waren, gemiddeld 2,03 per 1.000 meisjes en 0,31 per 1.000 jongens als minderjarige. Belangrijk is om op te merken dat minderjarige jongens doorgaans met een partner van ongeveer hun eigen leeftijd trouwen, terwijl minderjarige meisjes relatief vaak een volwassen man huwen.

Hoe groot de gevolgen kunnen zijn, blijkt uit een andere analyse van Unchained At Last. Tussen 2000 en 2021 trouwden in de Verenigde Staten bijna 315.000 minderjarigen, onder wie kinderen van slechts tien jaar oud. Volgens de organisatie waren er ook circa 60.000 huwelijken waarbij de leeftijd of het leeftijdsverschil zo groot was dat de relatie buiten het huwelijk als een zedenmisdrijf zou kunnen worden beschouwd. In het overgrote deel van die laatste gevallen ging het om volwassen mannen en minderjarige meisjes.

En Europa dan? Dat blijkt ook geen vanzelfsprekend verhaal

Ik dacht eerlijk gezegd dat het kindhuwelijk in Europa al veel eerder was afgeschaft, ergens in dezelfde periode waarin vrouwen steeds meer zeggenschap kregen over hun eigen leven. Maar ook hier ligt de werkelijkheid ingewikkelder omdat de Europese Unie geen gezamenlijk familierecht heeft dat alle lidstaten verplicht tot een totaalverbod. Hoewel 18 jaar in veel landen de standaardleeftijd is, bestaan er in sommige landen uitzonderingen voor minderjarigen.

De grote omslag kwam pas in de afgelopen tien à vijftien jaar. Zweden en Nederland behoorden tot de landen die de uitzonderingen ‘vroegtijdig’ afschaften. In Nederland trad in december 2015 een wet om huwelijksdwang tegen te gaan in werking. Daarmee werden kindhuwelijken in Nederland verboden en de regels voor de erkenning van buitenlandse kindhuwelijken aangescherpt. Duitsland en Denemarken volgden in 2017. Ierland en Finland sloten in 2019 de laatste uitzonderingen. In Engeland en Wales werd de minimumleeftijd in 2023 verhoogd naar 18 jaar, zonder uitzonderingen.

Toch is het beeld binnen Europa nog niet overal hetzelfde. In landen als België, Frankrijk, Italië, Oostenrijk, Portugal en Roemenië kunnen onder bepaalde wettelijke voorwaarden nog uitzonderingen gelden voor minderjarigen. De precieze regels verschillen per land en veranderen bovendien geregeld. De European Union Agency for Fundamental Rights⁠ geeft een overzicht van de minimumleeftijden en uitzonderingen die in Europese landen gelden.

Een kind hoort kind te kunnen zijn

Wat mij vooral raakt, is dat een huwelijk voor een minderjarige niet zomaar een romantische verbintenis is. Het kan grote gevolgen hebben voor iemands vrijheid, opleiding, gezondheid, financiële zelfstandigheid en veiligheid. En als je nog niet eens zelfstandig een huurcontract kunt tekenen, hoe gemakkelijk kun je dan uit een huwelijk stappen dat je ongelukkig of zelfs onveilig maakt?

De nieuwe wet in Californië is zeker een belangrijke stap. Tegelijkertijd vind ik het moeilijk te bevatten dat in een land als de Verenigde Staten nog altijd in 32 staten uitzonderingen bestaan. En dat ook in Europa de bescherming niet overal volledig is geregeld.

Dat meisjes onevenredig vaak slachtoffer zijn, maakt het bovendien een kwestie van vrouwenrechten en emancipatie. Maar bescherming tegen kindhuwelijken zou voor ieder kind moeten gelden, ongeacht geslacht, afkomst of woonplaats. Kindhuwelijken zijn dus niet alleen een probleem van ver weg. Ze raken aan een universeel recht: het recht van kinderen om veilig op te groeien, zich te ontwikkelen en zelf over hun toekomst te kunnen beslissen.

Emancipatie is van ons allemaal en begint thuis 

Misschien is dat wel de belangrijkste les: emancipatie is nooit vanzelfsprekend en ook nooit overal af. Juist daarom moeten we blijven kijken naar wat er óók in onze eigen samenleving gebeurt. Want geen enkel kind zou volwassen hoeven te worden voordat het de kans heeft gekregen om gewoon kind te zijn.

Over dit Wereldwijf: Saskia van Alphen - VS

Hi! Ik ben Saskia en woon in San Diego, Californië, na jaren in Chicago en Engeland te hebben gewoond. Ik ben fulltime moeder, schrijfster, fotografe en levensgenieter. Ooit schrijf ik nog eens een kinderboek, maar momenteel zet ik me vol passie in voor dit platform. Voor De Wereldwijven interview ik ondernemende Nederlandse vrouwen en blog ik over ‘emancipatie’ dat in een ontwikkeld land als de VS nog een lange weg heeft te gaan: seksualiteit, ras, sociaal-, en culturele achtergrond, armoede en geloof.