Susanne vertelt over de Rohingya crisis in Myanmar

door gepubliceerd op 27 maart 2018Tags: , , , ,

Susanne woont in Myanmar, het vroegere Birma. Er is de afgelopen tijd nogal wat te doen geweest over het land. De Rohingya crisis is dagelijks in het nieuws en nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi, de state counselor van Myanmar, reageert volgens het Westen onvoldoende op de verschrikkelijke gebeurtenissen en schrijnende verhalen

Susanne kan er niet zelf over schrijven omdat dat gevaarlijk kan zijn. Het is helaas met de persvrijheid in Myanmar op dit moment niet goed gesteld. Onlangs zijn er twee Reuter’s journalisten opgepakt en vastgezet omdat ze over de Rakhine crisis (zo wordt de crisis in Myanmar genoemd, red.) berichten. Ondanks vele internationale protesten zijn deze twee jonge Myanmar journalisten nog steeds niet op vrije voeten.

Maar erover vertellen, dat kan ze wel.

Buiten beeld

Op straat en in het dagelijks leven in Myanmar merk je niet zoveel van deze humanitaire crisis. Het is eigenlijk niet zichtbaar. Susanne woont in Yangon, ver van de Rakhine provincie waar het Rohingya drama zich vooral afspeelt. Maar voor haar werk reist Susanne wel regelmatig naar de hoofdstad van Rakhine, Sittwe. Daar zit ze dan op kantoor of in het hotel en daar wordt ze ook geacht te blijven. Als buitenlander mag je namelijk niet naar Moslim-gebieden reizen maar ook haar Myanmar collega’s moeten vaak eindeloos lang wachten op een reistoestemming. De Rohingya crisis blijft op die manier eigenlijk voor de lokale bevolking buiten beeld. 

Een Nederlands manifest

Bij het Nederlandse bedrijf MDF, waar Susanne in Myanmar voor werkt, hebben ze het er zeker over. Er is een statement opgesteld waarin het geweld in Rakhine sterk wordt veroordeeld. 

‘We strongly oppose and condemn all armed violence in Rakhine state. We deeply sympathize and empathize with the people and communities affected. We are shocked by the loss of lives and livelihoods and the human suffering in recent months. We urge the government and armed forces of Myanmar to protect the safety, dignity and basic human rights of all people living on its land regardless their ethnicity, religion and nationality and that they uphold international standards of human rights and humanitarian law without exception….’

Wat vinden de Birmezen er zelf van?

Susanne heeft ook Myanmar collega’s die meer gematigd en empathisch zijn ten aanzien van de Rohingya maar ook zij zijn van mening dat er geen crisis is. Voor Susanne is dat nogal ‘shocking’ om te merken als je praat met goed opgeleide mensen van wie je zou verwachten dat ze genuanceerder zouden kunnen denken.

‘Wij als buitenlanders horen en geloven de verhalen van de vrouwen die hun man voor hun ogen hebben zien doodgeschoten worden, en van kinderen die tijdens de vlucht zijn kwijtgeraakt. Van families van wie huis en haard zijn platgebrand, die letterlijk alles hebben verloren. Het is een ernstige humanitaire crisis, dat geloof ik meteen. Aan de andere kant erken ik ook dat het heel moeilijk is om de juiste informatie hier te krijgen.’

 Het nieuws komt niet, mondjesmaat of ‘fake’ binnen

Als voorbeeld noemt Susanne het nieuws over de groepsverkrachtingen die door het leger plaats hebben gevonden. Terwijl de hele Westerse wereld zich afvraagt hoe dat op zo’n grote schaal in een Boeddhistisch land kan gebeuren, hoort niemand in Myanmar er wat van. Er zijn een wel aantal incidenten gerapporteerd in de kranten over een aantal verkrachtingen door soldaten. Maar zeker niet over groepsverkrachtingen op grote schaal.

‘En als je het mensen hier zou vragen, zullen ze zeggen dat de verhalen verzonnen zijn omdat de soldaten  Rohingya vrouwen vies vinden en er niets van moeten hebben. Zeker geen sex. Het woord Rohingya kan haast niet gebruikt worden. Het gaat hier over de “Rakhine crisis. Het ligt supergevoelig allemaal. Duidelijk is wel dat bijna alle Birmezen racistische neigingen tegenover moslims hebben. De sociale media spelen daar nu een grote rol in.’

Systematische discriminatie

Over systematisch uithongeren, leest Susanne eigenlijk ook niets in de kranten in Myanmar. Wel weet ze dat er systematisch gediscrimineerd is.  Met name op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg. Susanne weet bijvoorbeeld zeker dat Rohingya kinderen nauwelijks naar school mogen. Tenzij ze hun naam en identiteit veranderen. En in feite wordt al het nieuws van alle buitenlandse media systematisch ontkend en niet geloofd door de bevolking van Myanmar.

‘Een Birmees zou zeggen dat het leger zichzelf verdedigt en het niet anders kan. Westerse media en de United Nations noemen het genocide en etnische zuivering. Ik zeg dat er buitenproportioneel geweld gebruikt, Rohingya jarenlang systematisch zijn gediscrimineerd en van alle mensenrechten ontdaan. En dit werd goedgekeurd door de Myanmar overheid.’

Het beeld van het Boeddhisme is over het algemeen dat het een vreedzame religie is maar elke religie heeft extremisten, zo ook in Myanmar. De nationalistische monniken, die zijn volgens Susanne van het ergste soort.

‘Dat lijkt een tegenstelling maar een monnik met een Kalashnikov heb ik nog niet gezien, maar haatzaaiende monniken zijn er zeker.’

De rol van Facebook

Social media lijkt ook een grote rol te spelen in de Rakhine crisis en de beeldvorming rond Rohingya in Myanmar. Ongelooflijk als je je beseft dat een paar jaar geleden Myanmar nog volledig afgesloten was van de rest van de wereld. Internet bestond helemaal niet. De Verenigde Naties hebben inmiddels Facebook voor het verspreiden van berichten aangesproken op hun verantwoordelijkheid.

‘En nu is er internet, in de vorm van Facebook…. Facebook is hier eigenlijk ‘het internet. Al het nieuws komt dus van Facebook, inclusief alle ‘fake’ berichten en foto’s die veelal gefotoshopt zijn. Daar is men zich hier helemaal niet van bewust. Het idee dat Facebook nieuws filtert en dat we dus allemaal in een Facebook ‘bubble’ leven, is compleet nieuw voor Birmezen.’

Susanne en haar bedrijf geven juist daar workshops over. Ze laten zien hoe je berichten kunt fact-checken en hoe je kunt nagaan of foto’s ge-edit zijn. Dat blijken enorme eye-openers voor de Birmezen te zijn. Maar dan nog. Men wantrouwt de internationale media meer dan Facebook.

En als het om Aung San Suu Kyi gaat?

‘Aung San Suu Kyi heeft, ondanks massale steun van het volk, niet heel veel te zeggen aangezien de militairen nog steeds 25% van het parlement in handen hebben. Ze zit in een bijzonder moeilijke, precaire positie waarin ze zowel het volks, als de militairen, als de Boeddhisten en de international gemeenschap tevreden moet zien te houden. Ze is niet zo vredelievend en ruimdenkend als we dachten of hoopten. Sinds haar aanstelling is de politieke en economische situatie helemaal niet verbeterd en het vredesproces is het raam uit.’

De militaire macht geeft niemand toestemming om te reizen of rapportages te maken. Als er al een delegatie van diplomaten wordt uitgenodigd, dan krijgen ze een nep-beeld van Myanmar te zien, in scène gezet door de overheid. Het is dus ook voor het Westen ongelooflijk ingewikkeld om een compleet en zo objectief mogelijk beeld te krijgen van de situatie van de Rohingya in Myanmar. Voor de Rohingya, en in het bijzonder vrouwen en kinderen, blijft echter de situatie ondertussen wel onverminderd slecht. Het overgrote deel verblijft nu in te krappe vluchtelingenkampen in Bangladesh onder zeer onprettige en onmenselijke omstandigheden.

 

Over dit Wereldwijf: Ingeborg van t Pad Bosch - VS

Hi! Ik ben Ingeborg en woon sinds 2010 met mijn gezin in New York. Ik schreef tot nu toe voor online platforms en tijdschriften, publiceerde de bundel #Familie Jansen Goes New York en mijn debuutroman #Kroniek van een erfenis. Voor De Wereldwijven schrijf ik over vrouwen in de USA waar ongelijkheid, onrecht en seksisme maar ook vrouwelijke strijdkracht en energie dagelijkse kost zijn!