Ramadan als iedereen om je heen moslim is en jij niet

Monique Teggelove

Monique Teggelove - Mali

14 juni 2018

Ramadan, het is elk jaar weer een bijzondere periode in mijn leven in Mali. Niet in de laatste plaats doordat Ibrahim, mijn partner, Moslim is en ik niet. Een maand, waaraan ook ik vol goede moed begin en waarin mijn respect voor Malinese vrouwen nog groter wordt.

Liever werken

Mijn vraag of ze tijdens de Ramadan vrij wilde of wellicht halve dagen wilde werken, overviel mijn secretaresse. Ze wilde er even over nadenken. De start van de vastenmaand naderde met rasse schreden en een antwoord bleef uit. Toen ik het onderwerp nog een keer aansneed, keek ze me met smekende ogen aan: mocht ze alsjeblieft gewoon werken? Ik wilde haar dagen niet onnodig zwaar maken. Zij had dezelfde wens.

Bij het krieken van de dag

Ruim voor de hanen kraaien, rond een uur of drie in de ochtend, hoor ik de buurvrouwen in het donker rondscharrelen met potten en pannen. Het ontbijt moet klaar zijn als de vastende gezinsleden tegen vieren opstaan. Soms word ik even wakker als Ibrahim opstaat voor zijn maaltijd en het ochtendgebed. Slaperig geef ik hem een zoen en wens hem smakelijk eten alvorens mijn ogen weer dicht te doen.

Een gewone werkdag

Als om half acht mijn wekker afloopt, hoor ik op de buurerven nog volop geluid. Ibrahim is in diepe slaap en hetzelfde zal gelden voor de buurmannen. Hun vrouwen daarentegen maken het ontbijt voor de jongste kinderen klaar, die willen maar wat graag met een gevulde maag naar school.
Zo zachtjes mogelijk maak ik in de keuken mijn ontbijt klaar, me afvragend of de geur van gebakken eieren tot de dromen van Ibrahim doordringt. Zelfs als het zo is, zal het hem niet hinderen. Hij kan er prima tegen mij te zien eten en drinken tijdens de Ramadan.

Respect

Mijn secretaresse is uit hetzelfde hout gesneden. Ik had nog spontaan aangeboden niet in haar bijzijn te eten en drinken. De eerste dag maakte ze korte metten met mijn voorstel door thee voor me te zetten en het met een brede lach triomfantelijk op mijn bureau te plaatsen. Einde discussie! Uit respect nuttig ik buiten de deur alleen iets in een restaurant en vermijd ik ons dakterras. Onzin vindt Ibrahim; respect vind ik.

Schoondochters

Inwonende schoondochters krijgen binnen families een flink deel van de werkzaamheden toebedeeld. Een zoon met trouwplannen wordt dan ook geen strobreed in de weg gelegd om nog voor de Ramadan te trouwen; extra handen zijn welkom. Na een hausse aan huwelijken voor de vastenmaand, volgt er steevast een recordaantal scheidingen in de periode erna. Lang niet alle jongedames bleken goede kokkinnen of echtgenotes te zijn.

Uitdagend

Terwijl ik mijn dagen op kantoor doorbreng in de betrekkelijke koelte van de ventilator, werken veel Malinese vrouwen zich thuis een slag in de rondte bij temperaturen van ruim boven de 40 graden Celsius. Na het ontbijt worden boodschappen gedaan op de markt, gevolgd door de bereiding van de lunch voor de schoolgaande kinderen. Er wordt geveegd, geboend, geschrobd en gewassen. De kleintjes worden verzorgd en als een vrouw een handeltje drijft, gaat ook dat gewoon door. Tegen de avond, als menigeen lamlendig van de hitte aan het aftellen is naar het breken van de vast, zijn de vrouwen alweer druk met de voorbereidingen van de avondmaaltijd. Een groot deel van de dag hebben ze met een lege maag doorgebracht in verleidelijke etensgeuren.

Ontheffing

Voor mij geen vastenregime. Sinds Ibrahim me een keer net op tijd kon opvangen omdat mijn bloedsuikerspiegel door een slechte planning te laag geworden was, is het nooit meer een vraag geweest: Ibrahim vast, ik niet.
Als ik thuis aan de avondmaaltijd zit, breekt hij met Moslim-vrienden en -familie elders in de stad het vasten. Samen kijken ze terug op de uitdagingen van de warme dag die achter ze ligt. Koud water en een paar dadels zijn de grootste beloning die ze zich kunnen wensen. Gegeten wordt er pas als de dorst gelest is.

De laatste loodjes

Met het Suikerfeest in zicht, begon ook voor mij het aftellen. De laatste week was zoals elk jaar een uitdaging: het aantal spontane bezoekers op kantoor stijgt. Terloopse opmerkingen in de trant van ‘het feest nadert’ resulteren vrijwel altijd in de opmerking dat er geen geld is voor het feest. Hoe ik ook probeer met mededogen naar de vragenstellers te kijken, het lukt me niet altijd.
‘Maakt het uit wat een ander ervan vindt als je geen nieuwe kleren aan hebt?’ ‘Neem genoegen met kip in plaats van koe.’ ‘Vorig jaar vond je het een geweldig idee om elke maand wat bij me te sparen. Volgende maand toch maar mee beginnen?’
‘Waarom ben je ook niet naar Nederland gegaan?’, vraagt Ibrahim terwijl hij na een blik op het scherm van zijn telefoon met een zucht de zoveelste oproep wegdrukt.

Ontlading

De achterliggende dagen werden alom gekenmerkt door een opbouwende spanning en grote bedrijvigheid: haren werden gevlochten, speciale gerechten voorbereid, het vleesmes geslepen en koeien geslacht. Dat er ook tijdens het Suikerfeest veel kookuren zijn, zal de pret vandaag niet drukken. Iedereen is vrij. Meisjes en vrouwen bundelen hun krachten. Er klinkt muziek en er wordt hartelijk gelachen. Overvloedige hoeveelheden vlees en nieuwe kleren doen de herinneringen aan de uitdagingen van de vastenmaand vervagen.

Bijna feest!

Voor mij is er aan de rustige atmosfeer een eind gekomen. Ik moet weer wennen aan alle geluiden om me heen. Vandaag kom ik het erf niet af. Tegen de vleesgeuren, afgeschraapte huiden en met een beetje pech nog een hoeveelheid vers bloed of druipend vlees is mijn groenten-minnende maag niet opgewassen.
Mijn feest begint morgen als ik na een maand weer samen met Ibrahim van een maaltijd geniet en na het eten nog even gezellig met hem kan napraten.


Lees hier meer verhalen over hoe Nederlandse vrouwen Ramadan ervaren in het land waar ze wonen

Over dit Wereldwijf: Monique Teggelove - Mali

Monique Teggelove - Mali
I-ni-tilé, ik ben Monique. Na jaren over de wereld gereisd te hebben, woon en werk ik sinds 2010 in Mali, waar ik samen met Ibrahim Papillon Reizen run. Met hart en ziel organiseren we reizen in West-Afrika met win-win voor klanten en lokale bevolking. Mali is een bron van inspiratie en verwondering; me uitdagend met open-mind naar de wereld te kijken. Naast reizen (organiseren), wandel ik graag. Ik schreef het boek Mijn Camino. Voor De Wereldwijven schrijf ik over mijn leven in Mali en omstreken.