Het Myanmar dilemma: Susanne blijft er ondanks alle misstanden wonen…

Myanmar…Ik woon en werk nu bijna vier jaar in dit bijzondere maar enorm gecompliceerde land. Vrienden of collega’s uit Nederland stellen veel en vaak vragen en uiten hun kritiek: ‘Waarom woon je in dat land waar de mensenrechten geschonden worden. Er is een genocide gepleegd. Het is er vast niet veilig’. Het zijn allemaal veelgehoorde commentaren.

Blijven of vertrekken?

Ik ontken dit allemaal niet natuurlijk. Maar het ligt voor mij een stuk gecompliceerder. Amnesty International rapporten bewijzen de schendingen tegen de Rohingya en ook de massagraven aangericht door Moslim guerrilla’s in Rakhine state zijn werkelijkheid. Dat is vreselijk en valt niet te ontkennen. En toch wil ik uitleggen waarom wij, ondanks kritiek en problemen, in Myanmar geloven. Waarom ik van mening ben dat het beter is om te blijven dan om uit protest te vertrekken of boycotts in te stellen. Want wat zouden we ermee bereiken als de internationale gemeenschap zich zou terug trekken? Dan kunnen we geen enkele steun meer verlenen of invloed uitoefenen op het fragiele democratische proces wat hier van start is gegaan. Als je weggaat, kun je alleen nog van buitenaf druk uit oefenen.  Ik denk dat je daar vaak minder mee bereikt.

Verandering en leiderschap

Ik geloof juist in change from within. Na jaren afgesloten te zijn geweest van de wereld, heeft de gemiddelde leidinggevende in Myanmar een tamelijk beperkt wereldbeeld. Ambtenaren op verschillende overheidsafdelingen lopen erg achter wat betreft communicatie-, leiderschap- en managementvaardigheden. Het is bovendien enorm hiërarchisch. Directeuren die al twintig jaar aan het hoofd van een department staan, hebben nauwelijks beslissingsbevoegdheid en worden behandeld als kinderen. Alle communicatie gaat nog per brief en fax en het internet is beperkt tot het privégebruik van Facebook. Het contact met en de kennis van de buitenwereld is dus minimaal. Het stimuleren van een open mind en daadwerkelijk leiderschap is hier enorm belangrijk. Als management trainer krijg ik veel kansen om hier mijn steentje aan bij te dragen.

Van beperkt wereldbeeld naar open blik 

In de trainingen die ik aan de overheid van Myanmar geef, hebben we het over feedback, empowerment en situationeel leiderschap. Door zelfreflectie, open discussies en groepswerk introduceren we moderne management technieken. Zo stimuleren we een open mind en introduceren we een cultuur waarin plaats is voor gesprek en hoor en wederhoor. Men vindt het super interessant. ‘Voor het eerst in jaren zijn we professionals, geen kinderen in een schoolklasje’, hoor ik vaak terug van mijn trainees. ‘Eindelijk krijgen we de kans ons te uiten’.

En dit soort feedback is voor mij overtuigend: In Myanmar hebben ze juist onze open blik nodig. Vertrekken is dus de slechtste optie.