Ik lees kinderboeken in het Swahili – en dat is geen Jip en Janneke taal…

Om mijn Swahili een beetje op te vijzelen ben ik begonnen met het lezen van kinderboeken. Dat leek me een goede manier om kennis te maken met eenvoudig Swahili. Dat klopt inderdaad maar een bijeffect was ook dat ik inzicht kreeg in wat kinderen hier mee krijgen: Verkrachting, diefstal en bedrog…

Hoe anders is het in Nederland, waar kinderverhalen een moraal hebben, bijna altijd vrolijk eindigen, en de schrijver zich daadwerkelijk inleeft in de wereld van een kind. Lekker stout doen, spannende avonturen beleven. Dat begint al bij Jip en Janneke. Deze boeken gaan over vriendschappen, relaties, dromen, moeilijkheden overkomen. Kinderboeken hebben een boodschap.

Kinderen hebben hier een zwaar leven

Hier in Tanzania is die boodschap hard en rauw. Vaders slaan hun vrouw en verkrachten hun dochters. Moeders slaan hun kinderen. Op school slaat de leraar als een leerling iets niet snapt. Nog een keer uitleggen zou ik zeggen…Het leven van kinderen hier in Tanzania is zwaar en in kinderboeken wordt vooral dat benadrukt.

En in dierenverhalen is het niet minder. Kikker en zijn vriendjes, van Max Velthuis, lijken uiterlijk veel op op Konijn en Krokodil uit een Tanzaniaans kinderboekje voor 5-7 jarigen. Hoe anders is het verhaal: Krokodil en Konijn zijn goede vrienden. Konijn gaat bij Krokodil op bezoek en samen drinken ze bier. Veel bier. Zoveel bier dat Krokodil dronken wordt en in slaap valt. Zijn vriend Konijn pakt de portemonnee van Krokodil en loopt gniffelend weg, ondertussen het geld tellend. Einde verhaal. Echt waar.

Kinderboeken als afspiegeling van de cultuur

Een verhaal voor 10-jarigen en ouder gaat over Neema. Ze is verkracht door haar vader en hij is het huis ontvlucht. Haar moeder is nog altijd bang dat haar vader terugkomt en daarom mag Neema niet alleen thuis blijven. Op een dag gebeurt dat toch en inderdaad, vader komt langs. Hij drogeert Neema en ontvoert haar. De politie komt en weet vader uiteindelijk te pakken te krijgen. Hij gaat naar de gevangenis.

Soms ben ik blij dat er zo weinig gelezen wordt in Tanzania. Wat doet het met een kind als het dit soort verhalen hoort? Hoe kijkt het naar z’n omgeving als iedereen liegt en bedriegt? Wat zijn de belangrijkste lessen?
De boeken zijn een afspiegeling van de Tanzaniaanse cultuur. Een onderzoek van de Verenigde Naties uit 2009 geeft aan dat 78% van de Tanzaniaanse kinderen vóór hun 18de te maken heeft gehad met geweld, fysiek of seksueel. En recenter onderzoek toont aan dat het geweld tegen kinderen alleen maar stijgt.

Cultuur van geweld en liegen

De Daily Mail beschrijft in 2016 een groots wetenschappelijk onderzoek naar eerlijkheid in 159 landen. Hoe eerlijk zijn mensen in verschillende landen van de wereld. Oostenrijk, Nederland en de UK zijn de meeste eerlijke landen op de wereld. Helemaal onderaan, op de allerlaatste plaats, bungelt Tanzania, op de voet gevolgd door Marokko. Individuele eerlijkheid blijkt direct gerelateerd aan corruptie en misbruik van macht.

Verdrietig genoeg geven de kinderboeken dus een heel goed beeld van het werkelijke leven van kinderen hier in Tanzania. En omdat kinderen in de verhalen die zij lezen geen perspectief wordt geboden, geen andere kijk op omgangsvormen, of een manier van samenleven, houden ze de cultuur van geweld en liegen in stand.

Ik moet dus nog even door de zure appel heen. Want als mijn Swahili straks goed genoeg is, ga ik Jip en Janneke vertalen!