Russetid en Nasjonaldag, de lente start in Noorwegen uitbundig en extreem!

Buiten ligt een laag stuifmeel en een verdwaald hoopje sneeuw. Er klinkt gedreun uit een voorbijrijdende Russebus, gevuld met jongeren in rode of blauwe overalls. Winkels zijn volop rood-wit-blauw gekleurd. De Noorse lente is begonnen.

Drie weken lang, met name ‘s-nachts, tot aan 17 mei gaat het door: ronkende dreunende feestbussen met jongeren die binnenkort afstuderen en vieren dat ze 13 jaar op school gezeten hebben. Zij genieten en ik lig wakker van de herrie. Lang leve het parkeerterrein van de plaatselijke supermarkt die in deze weken blijkbaar dienst doet als ‘stop-feest-hang-‘and-whatever-plek’.

Vieze overalls

Traditioneel heb je de Blåruss oftewel de jongere met een blauwe overall (economische opleiding) en de Rødruss (algemene opleiding). Naast deze twee traditionele kleuren is er nog een aantal kleuren voor andere beroepsrichtingen. Het schijnt dat de speciale russedress zeventien dagen lang niet gewassen mag worden en als ik moet geloven wat er allemaal in die bussen en daarbuiten gebeurt, kunnen ze na deze periode waarschijnlijk rechtop staan.

Deze russedress gaat gepaard met een pet met hieraan een lang touw. Aan dit touw zitten knopen, de zgn. russeknuter. Hoe meer knopen, des te meer respect je geniet. Deze knopen verdien je door allerlei bijzondere opdrachten te doen; een hamburger opeten in twee happen, seks ‘outdoors’ of bijvoorbeeld een biertje drinken met twee tampons in je mond. Het klinkt als een ontgroening.

Nu mag ik drinken!

De jongeren verplaatsten zich in feestbussen oftewel een Russebil of Russebus. Zeker geen goedkope aanschaf en vaak wordt deze met een aantal jongeren tezamen bekostigd en versierd. Niet elke ouder omarmt deze russetid. Dit is niet zo’n vreemd gegeven het feit dat de meeste van deze jongeren de 18-jarige leeftijd hebben bereikt en nu ‘legaal’ alcohol mogen gaan drinken. Over de jaren heen is de feestende russetid in toenemende mate decor geworden van ongeregeldheden en geweld.

“Heb alsjeblieft geen seks op rotondes en loop niet naakt over bruggen.”

Vorig jaar rond deze tijd verscheen er een artikel op de Nederlandse NOS site over een opmerkelijke oproep van de Noorse Rijkswaterstaat aan de scholieren: “heb alsjeblieft geen seks op rotondes en loop niet naakt over bruggen”. Men hoopte met deze oproep de jongeren af te laten zien van deze traditie. Ik haal dit artikel er vaak bij als men hier weer begint over het liberale Nederland waar in hun ogen seks en drugs op iedere hoek van de straat te krijgen is. In ieder geval is de russetid voor de Noorse jongeren een kennismaking met veel alcohol en seks. 

En dit dus voor de examens…

Iedere russ heeft een speciale russekort met naam, foto en een bepaalde tekst erop. Deze kaartjes worden door de jongere schoolkinderen verwoed verzameld en ze maken er een wedstrijd van wie de meeste kaartjes heeft. De teksten boeit ze niet. Mocht je nu denken dat dit feestgebeuren plaatsvindt ná het examen, dan heb je het mis. De eindexamens starten pas na de russetid.   

Nasjonaldag op 17 mei overstijgt Koningsdag

Op de nationale feestdag 17 mei komt er een einde aan de russetid en kan iedereen weer rustig slapen. Deze 17 mei is one-of-a-kind en ik heb nog nooit zoiets gezien anders dan in een film die zich afspeelt begin 20^e eeuw. Op ‘syttende’ Mai vieren de Noren de dag waarop in 1814 de Grondwet ondertekend werd en dit feest is qua aankleding best bijzonder. 

Met onze Nederlandse Koningsdag in het achterhoofd verwachtte ik een zelfde hyggelige (gezellige) boel met veel bier en rommelmarkten. Gezien al het Noorse rood-wit-blauw en de bijzondere kledingstijl in de winkels, in de weken voor 17 mei, kon dit bijna niet missen. 

Na het nachtelijke kabaal van de russetid, is het op 17 mei lekker vroeg wakker worden door tig kanonschoten. Mijn hardloopidee leek een goed plan totdat ik aan het einde van de straat zelf deelgenoot werd van optochten in klederdracht en fanfares. Overal waar ik keek, jong en oud uitgedost in Noorse klederdracht, de zgn. Bunad. De russ-jongeren daargelaten, zij liepen enigszins versuft in de inmiddels bekende russedress mee. Verder geen enkele uitzondering. Mijn sportieve klederdracht viel niet geheel in de smaak en mijn vlaggetjes in de bloempot waren een slap aftreksel van de groots opgezette festiviteiten en aankleedstijl van de rest van het dorp en inwoners.  

Dit is overduidelijk: feest

Dat het feest is op 17 mei is overduidelijk. Net zoals op de Nederlandse Koningsdag is ook de koninklijke familie in Oslo aanwezig en zwaaien zij vanaf het balkon van het koninklijk paleis de menigte toe. Het is met name een dag voor de kinderen met optochten, spelletjes en veel ijs en hotdogs. Op deze dag mogen de kinderen zoveel ijs eten als zij willen. 

Maar hoe fantastisch is het dat je een heel land zo gek krijgt om uitgedost in een bunad de straat op te gaan. Het nationalisme viert hoog tij op deze dag en de trotsheid waarmee de Noor de bunad draagt is mooi. Een bunad wordt tegenwoordig gezien als een statussymbool en komt alleen bij speciale gelegenheden uit de kast. Niet zo verwonderlijk want de kosten van een echte bunad variëren tussen de € 2.000 en € 10.000! Ondanks dat er ook betaalbare ‘neppers’ in de winkels hangen, zal ik mij ook dit jaar niet in een bunad hijsen. Mocht er ooit een frivolere variant op de markt komen, zoals de tiroler jurk, dan ben ik om. 

Hipp hipp hurra for Syttende Mai!