Als Indische Hollander in Maleisië ben ik nu drie culturen rijk!

Esmeralda Kraft van Ermel

Skye - Maleisië

4 juli 2020

Daar sta ik dan als Indisch meisje in Maleisië. Hoe had ik ooit kunnen denken dat ik iets zou herkennen? Alles wat op Indisch lijkt, is het niet. Zelfs dingen die hetzelfde heten, zijn totaal anders…

Ik ben Indisch. Geboren in Gouda groeide ik op als Indische kaaskop. Toen ik jong was zei ik altijd dat ik opgroeide tussen twee culturen. Zo voelde dat ook. Buitenshuis leefde ik in de Nederlandse cultuur en thuis was het de Indische cultuur.

Indorock en een lege fles op de wc

In huis hadden wij veel Indische en Indonesische gebruiken. Zo hadden wij altijd een lege fles op de wc, de bottle tjebok om je te wassen na elk wc-bezoek. We aten met de rechterhand en niet met de linkerhand, want dat was onrein. Oma kreeg altijd gelijk of ze dat nu had of niet en mocht als eerste het eten opscheppen. Verjaardagen waren geen statische kringgesprekken met één stukje taart, leverworst en kaas, maar feesten met rijsttafels en Indorock die keihard uit de speakers galmde. Soms werd er zelf muziek gemaakt en gezongen. En altijd werd er gedanst door jong en oud.

Op mijn 16e ging ik voor het eerst naar Indonesië op vakantie. Het gevoel dat ik kreeg toen ik uit het vliegtuig stapte in Jakarta, de geuren en de warmte, ik kan het jaren later nog zo voor de geest halen.

Het enige wat ik uit kon brengen op die vliegtuigtrap was:

“Ik ben nu echt thuis! Dit is wat ik gemist heb al die 16 jaren! Mijn andere thuis!”

In Jakarta vond ik mijn complete zelf en begreep toen pas hoe ik mij mijn hele leven tot dan toe ‘anders’ had gevoeld. Waarom ik telkens moest uitleggen dat ik dingen deed zoals ik gewend was en waar die gewoontes vandaan kwamen. En ik begreep dat ik niet leefde tussen twee culturen, maar met twee culturen.

Indische Hollander

In 2004 emigreerde ik voor de eerste keer naar Indonesië. Daar kon ik heel veel terugvinden van mijn Indische cultuur en de Indonesische opvoeding. Maar ook van mijn Hollandse door de sporen in de geschiedenis, die ook mijn geschiedenis is. Het eten, de manier van praten en de taal maakten het mijn tweede thuis.

En toch bekroop mij hetzelfde gevoel als tijdens mijn jeugd in Nederland. Het was niet compleet. Ik miste de Nederlandse cultuur. Ik merkte hoe Hollands ik was in mijn gedrag, denken en doen. Het voelde alsof ik uit twee culturen besta die ik in geen enkel ander land tegelijkertijd kan vinden. De Indische cultuur is een mix van de Indonesische en in mijn geval de Nederlandse cultuur. Er is geen Indisch land maar zolang als de generatie Indo’s bestaat, leeft ook de Indische cultuur.

In Kuala Lumpur is alles anders

Inmiddels woon ik al weer een aantal jaar in Kuala Lumpur, Maleisië. Toen ik hier heen emigreerde vanuit Nederland, besefte ik heel goed dat ik zowel Nederland als een stukje Indisch land gedag zei. Ik begreep dat ik die mix nergens anders zou kunnen vinden dan in Nederland. Maar ik hoopte wel een stukje Indonesische cultuur in Maleisië te vinden. De taal zou vast hetzelfde zijn en het eten ook. Ik had bovendien al gezien dat de benaming van gerechten hetzelfde was.

Maar niets was minder waar. Alles waarvan ik dacht dat het een Indonesisch tintje had, was anders.

Het Indonesische cendol bijvoorbeeld. Dat is een drankje in een groot glas bestaande uit slierten groen gekleurde rijstemeel, kokosmelk en palmsuiker. Het is mijn hele leven al mijn favoriete drankje, zeker als mijn mama het maakt. Dus eenmaal in Kuala Lumpur zag ik het op het menu staan en ik dacht: “Yes, dat wil ik, oh heerlijk!” Het water liep me al in de mond en ik kreeg gelijk dat thuisgevoel totdat het werd opgediend. Een grote soepkom werd voor mijn neus gezet. Vol met een enorme berg rode bonen, een beetje rijstemeel slierten drijvend in kokosmelk. Bovendien was het geen drankje, maar een toetje.

Een Indische duim

Ik voelde me ontworteld, niet alleen door dat drankje, maar ook de taal was net een beetje anders. In het Indonesisch bestaat het woord gampang wat makkelijk betekent. Ik dacht dat dat in het Maleisisch ook zo zou zijn, maar mijn driver adviseerde mij dat nooit meer te gebruiken. Het was een zeer lelijk beledigend woord. Ik spreek nu voor de zekerheid maar gewoon Engels.

Juist op het moment dat ik een beetje melancholisch werd van het gevoel dat ik mijn twee culturen kwijt was, ontmoette ik in Kuala Lumpur een hoogblonde Hollandse meid. “Ben jij Indisch?” vroeg ze. “Ik heb ook Indisch bloed. Kun jij je duim ook 90 graden naar achter doen?” Compleet verrast door deze ontmoeting, liet ik haar mijn achterover slaande duimen zien, “Ja!!! Jij hebt ook de Indische duim! Jij bent ook echt Indisch!”, riep ze dol enthousiast.

De verrijking van drie culturen

Het voorval herinnerde me er aan wat ‘Indisch zijn’ inhoudt. Indisch zijn is hoe je praat, wat je eet, de gewoonten, de gebruiken. Indisch zijn is de jive dansen op Indo-rock muziek, de lege fles op de wc, heel veel tantes en ooms hebben en achterover slaande duimen. Indisch zijn is twee culturen rijk zijn en behouden. Ik ben mijn twee culturen niet kwijtgeraakt in Maleisië. Dit is wie ik ben. Ik heb mijzelf meegenomen naar Maleisië en mag mij hier verrijken met nog een cultuur!

Over dit Wereldwijf: Skye - Maleisië

Skye - Maleisië
Apa kabar? Ik ben Esmeralda Kraft van Ermel een Indisch meisje uit Gouda. Na mijn studie Bestuurskunde ben ik via Midlum, Gouda, Jakarta en Assen in Kuala Lumpur (KL) beland. Sinds 2013 geef ik daar NT2 les aan de lokale bevolking. Daarnaast schrijf ik voor de Nederlandse vereniging Maleisië. Ik houd van de diversiteit die de smeltkroes van culturen in KL mij laat zien en ervaren.