Duurzaam besef groeit ook in Libië

Duurzaamheid is een onderwerp dat in elk land geregeld voorbij komt. Een topic dat voor velen leidend is in zijn of haar leven. Ook voor mij is het al jaren een vast onderdeel in mijn leven en iedere aanpak is wat mij betreft dan ook duurzaam.

Als ik anderen help bijvoorbeeld, doe ik dat zo dat tijdens het proces de persoon en/of de groep als eerste zelf verantwoordelijk is. Om vervolgens stap voor stap naar achteren te gaan zodat iedereen zelfstandig met de nodige nieuwe handvatten alleen verder kan gaan. Dit deed ik in Nederland, maar ook in Libië. 

Een breed begrip

Alleen, duurzaamheid is een breed begrip en het wordt tegenwoordig eerder geassocieerd met de aarde en het klimaat. Thema’s die ook in Libië spelen. Ok, meer in de samenleving dan in de politiek want laatste is nog altijd meer bezig met vandaag overleven, dan kijken in de toekomst. Ikzelf houd me bezig met de samenleving en zie dan veel gebeuren. Althans, ik zie dat er veel pogingen worden ondernomen. In de duurzaamheid van die pogingen zitten echter nog grote uitdagingen.

Al jaren verbaas ik mij over de vele ‘overzichten’, die aangeven wat de vervuiling per land is. Hoe komen die peilingen tot stand? Wie maakt ze en wanneer? Libië staat in die overzichten als één van de meest vervuilende landen en dat komt mij vreemd over. Het land is qua grootte de helft van Europa, met een kleine zeven miljoen inwoners en geen industrie. Zouden de enkele olie-, en gasboringen zo vervuilend zijn? Raffinaderijen zijn er niet, of nauwelijks. Dit neemt natuurlijk niet weg dat de verbranding van een laatste restje olie vast niet helpt.

Natuur en milieu
Foto: Osama Thini – Groene Sahara na de regen

Groeiend bewustzijn

Libië kent mooie grote groene oases, die voornamelijk in Oost-Libië te vinden zijn. Grote verrassing zijn de enorm uitgestrekte groene velden in de Sahara na een regenbui (of overstroming). Helaas blijkt uit statistieken dat de laatste veertig jaar, circa 70% van het groen in Libië is verdwenen. In de samenleving is zeker wel een bewustwording, en de problemen die ermee gepaard gaan, aanwezig. Keer op keer zie je initiatieven uitgevoerd om bomen te planten, maar helaas maakt de situatie het een uitdaging om te zorgen dat de bomen het ook volhouden op de langere termijn.

Hoewel velen zelf een tas meenemen als ze brood halen, is het gebruik van plastic tasjes verder nog een normaal gebruik in Libië. Elke boodschap wordt in een plastic tasje gestopt en waarbij zeepproducten zelfs apart worden ingepakt. Voor mij is het elke keer een gevecht, want ik wil geen plastic tasje. Gaat het om een enkel product, dan neem ik het wel in mijn handen mee. Bij meer boodschappen, dan heb ik mijn eigen tas bij mij. Van Libische stof heb ik een nieuwe boodschappentas laten maken (waarmee ik gelijk ook de maker heb kunnen ondersteunen).

Plastic tasjes: krijgen of vragen?

Geregeld probeer ik verandering in de werkwijze van de kassière te brengen en ik krijg iedere keer een mega compliment voor mijn handelen. Door met mensen de praten, heb ik geleerd dat men niet durft te veranderen. Bang dat de klant boos zal zijn om geen tas te krijgen. Kortom, ‘men wil wel, maar…’. Het pijnlijke is dat ook de klant bang is.

Dankzij de vele gesprekken met verschillende winkeleigenaren (en klanten), ontstond het idee om een pamflet op te hangen. Een pamflet waarop staat dat men een plastic tasje vanwege het milieu en duurzaamheid niet automatisch meer zal geven, maar voortaan zal vragen of men er één nodig heeft. Vragen ook aan de klant om een eigen tas mee te nemen. Vervolgens zijn de pamfletten bij diverse adressen op prominente locaties in winkels terecht gekomen.

Om te veranderen is echter meer nodig. In Gadaffi tijd waren er maar enkele verwerkingsfabrieken van afval. Fabrieken die tot op vandaag nog niet heropent zijn. Vuilnis wordt wel opgehaald, om in meeste gevallen elders verbrand te worden of op een grote berg achter te blijven. Tijdens het laatste conflict in 2019/2020 in Tripoli zag je geregeld her en der langs de weg brandjes van afval dat werd verbrand.

Natuur en milieu
Foto: Yvonne Snitjer -Kunstwerk Ajdabya

De lange weg van recycling

Vanuit de Verenigde Naties en enkele ambassades zijn door de jaren heen wel enkele vuilniswagens geschonken, maar is helaas nooit ingezet op het heropenen van het verwerkingsproces van afval. Met als resultaat dat de enkele goede initiatieven van particulieren gelijk te maken krijgen met extreme uitdagingen.

Voor velen ligt de focus voor nu nog op het ophalen van afval en vertoont de keten van recycling nog vele gaten. Zo wordt op sommige locaties oud papier wel opgehaald om het daarna naar Tunesië of Istanbul te brengen voor verdere verwerking. Hetzelfde vindt plaats voor plastic: het wordt opgehaald, schoongemaakt en versnipperd om het vervolgens naar Turkije of Italië te brengen voor hergebruik. Ook voor oud ijzer geldt hetzelfde verhaal.

Los van klimaatverandering, merk ik keer op keer dat de meesten echt wel willen. Er is de wil en inzet als het gaat om de zorg voor de natuur. De vele initiatieven door het hele land laten ook zien dat het gaat om meer dan alleen woorden. Zoals een kunstwerk (hoewel meningen hierover verschillen) in Ajdabya laat zien.

Waar een wil is… is vooruitgang mogelijk!

De grootste uitdaging van verandering is dat vele uitdagingen en obstakels meegenomen moeten worden in het proces. En helaas wordt dit nog niet gedaan. Daarnaast heeft de algemene gezondheidsconditie van de Libiër, die verband houdt met de politieke situatie, ook veel invloed dat verandering niet zo snel gaat. Er heerst veel depressie en ongeloof wat maakt dat een continue aanpak niet zo snel gaat. Het is belangrijk om de aandacht en zorg die er wel is positief en vaak te benoemen om het veranderproces ook echt duurzaam te maken.

Het mooie is dat de weerbaarheid en de volharding van Libiërs extreem groot is. En dat het uiteindelijk allemaal wel duurzaam gaat worden? Daarvan ben ik overtuigd, maar hulp en vertrouwen is nodig.

Over dit Wereldwijf: Yvonne Snitjer - Libië

Salaam Aleikum, mijn naam is Yvonne Snitjer en ben een gelukkige vrouw. Levend met de nodige uitdagingen, maar met de kennis te zijn omringt met zes miljoen prachtige en zeer behulpzame mensen in Libië. Ik leer graag van hen, maar deel tegelijk graag mijn kennis als verandermanager met hen. Met de focus op de mens. Tenslotte geloof ik daar in.