Een school in het buitenland kiezen: hoe doe je dat?

Wereldwijven zien natuurlijk veel van de wereld en leren bij iedere nieuwe bestemming aardig wat bij. Of ‘af’, want soms kom je tot nieuwe inzichten. Maar daarover een andere keer. Wij waren dit keer meer nieuwsgierig naar de Wereldkinderen van onze eigen Wereldwijven. Immers, veel van hun leertijd speelt zich af binnen school, maar buitenlandse scholen kennen nogal uiteenlopende systemen en methodes. 

Hoe kom je bijvoorbeeld tot een keuze voor je kinderen als je weet dat je niet op één en dezelfde plek blijft wonen? Kies je dan voor het openbare (lees: publieke) systeem of ga je voor privéscholen? En als je voor Internationaal onderwijs gaat, kies je dan het Amerikaanse, Brits of nog wat anders? We vroegen het een aantal van onze Wereldwijven.

Rapportcijfer in Engeland

Saskia is via Engeland naar de VS verhuisd, maar in de VS verhuisde ze weer van Midwest Amerika (Chicago) naar het zuidelijkste puntje van Californië (San Diego). De aanpassing voor haar destijds jonge kinderen aan het Engels schoolsysteem was achteraf misschien wel de minst ingewikkelde. De grootste uitdaging bleek het vinden van een woning binnen de grenzen van het juiste scholendistrict.

 
“(Basis)scholen in Engeland hebben – net als in Nederland – te maken met een schoolinspectie en ontvangen allemaal rapportcijfers die openbaar gemaakt worden. Als ouder zie je je kind het liefst gaan naar een school met de hoogste scores.”

Echter, waar je woont, bepaalt dus tot welke publieke scholen je toegelaten wordt. Die keuze beperkt zich binnen je district tot één of twee lagere scholen. Als systeem voelt het niet echt OK. Fijn dat scholen door een onderwijsinspectie (net als in Nederland) gevolgd worden, maar hoe vaak blijken de beste scholen in de rijkere buurten te staan? Precies…. Gelukkig kon het gezin van Saskia vertrouwen op een fantastische relocation manager, die hen uiteindelijk letterlijk last-minute toch een heerlijk huis en fijne school bezorgde! 

De kinderen van Karien hebben zeker al vijf schoolsystemen gehad vanwege hun vele verhuizingen. Uiteindelijk is ze tot de keuze gekomen dat het IB curriculum het beste bij haar kinderen past. Zelfs nu ze sinds kort weer in Nederland zijn. Maar voordat ze die conclusie trokken, hebben haar kinderen wel een paar onderwijs-uitstapjes gemaakt… Dat het Brits systeem niet werkte, was al wel snel besloten: gewoon te ouderwets. Dat was vooral zitten en luisteren (in de kleuterklas al!).

Ing Hofman (nu woonachtig in Florida) herkent het patroon van iedere keer weer een nieuwe schoolkeuze moeten maken bij elke verhuizing. “Uiteindelijk”, vertelt ze, “hebben we alledrie gedaan. Dus openbaar (publiek), privé en internationaal. Uiteindelijk ligt het aan de plek waar je gaat wonen, maar voor alle drie de opties, hebben we goede ervaringen. Wel is de keus altijd gestuurd geweest door het IB-onderwijs. Dus als een school dit programma bood, dan gingen de kinderen daar naar school.” 

Welke verschillen hebben jullie ervaren met het Nederlands onderwijs?

Karien bijt de spits af. “Na de Nederlandse school in Singapore was het weer schakelen voor de kinderen op Bali waar ze een tijdje naar de Green School Bali zijn gegaan. Wat een geweldige ervaring was dit: een fantastische locatie met tuinen en dieren! De kinderen hebben er zoveel geleerd over de natuur en duurzaamheid, maar de school was ook echt goed in kinderen hun eigen ‘passie’ te laten ontdekken.

Helaas bleek het middelbaar schoolprogramma minder geschikt voor onze kinderen, die vrij academisch zijn aangelegd. En toen zijn we dus weer teruggegaan naar het IB-onderwijs.” Karien vervolgt, “ondanks dat we inmiddels weer terug zijn in Nederland, volgen de oudste twee dit nog steeds. Ze doen nu het MYP, het middenschool programma van IB, en we hopen dat ze doorgaan voor het IB diploma.”

“We hebben voor IB gekozen ook nu we in Nederland wonen om meerdere redenen. Belangrijkste reden is dat we het curriculum goed vinden, maar zeker zo belangrijk is dat we nu flexibel zijn, mochten we weer naar het buitenland gaan.”

Ing vult aan dat dat besef in verschil van onderwijs misschien ook pas later komt. “Als je vertrekt”, merk ze op, “heb je tenslotte niet echt keus. Of je staat er in ieder geval niet direct zo bij stil.” Saskia beaamt dit: “you go with the flow en hobbelt mee in het onderwijsaanbod wat er is. Tenzij je je kind natuurlijk bewust naar een boarding school stuurt wat niet persé gebonden is waar je als gezin wilt wonen. Maar die keuze heeft voor ons nooit in het lijstje gestaan. Dus als de publieke scholen goed staan aangeschreven, dan tekenen wij ervoor.”

Onderschat bij terugkeer naar Nederland de Nederlandse scholen zelf niet…

Karien, die jaren in het buitenland heeft gewoond en onlangs met haar gezin terugkeerde naar Nederland, weet er alles van. “De omgang op Nederlandse scholen (tussen leerlingen onderling, maar ook leerlingen en docenten) is echt een aanpassing die je als ouder niet moet onderschatten. Die is best hard, en na zoveel buitenlandse schoolervaringen, kan dat voor expat kinderen echt aanpassen zijn. Ik ben zelf kind van expats en heb daar een klein jeugd trauma van overgehouden.”

“Let wel, IB is zeker niet makkelijk onderwijs. Met name mijn oudste zou, denk ik, een meer traditioneel systeem makkelijker vinden omdat hij best moeite heeft met hoe hij nu zijn werk zelf moet plannen en evalueren. Maar in het echte leven worden opdrachten ook niet voorgekauwd dus we denken dat hij er juist wel veel van opsteekt.”

Ing vervolgt, “in de VS is het schoolcurriculum voor kinderen enorm: van art tot sport en van robotics tot muziek. Een kind kan gemakkelijk hele dagen op school zijn en het niveau is hoog en stimulerend. Op de internationale school in Duitsland was dat ook zo, maar dat was dan ook gebaseerd op het Amerikaanse systeem. Alleen Polen viel buiten de boot, maar dat was ook maar een piepklein schooltje.”

…maar ook wisselen van school binnen één land kan verrassingen geven! 

Ook Saskia ervaart dat grote aanbod en goede intergratie van vakken op de middelbare school in de VS. Wel verbaasde het haar dat de verhuizing van een public school van Chicago naar San Diego wederom haar kinderen verplichtte tot het nemen van een test in Engels en Wiskunde. Ze had verwacht dat het publieke schoolsysteem veel meer geïntegreerd zou zijn. Niets was minder waar: een A-score voor math op de Highschool in Chicago werd niet als vanzelfsprekend overgenomen, of gewogen, door de Highschool in San Diego.”

“Iedere scholier bouwt een GPA-waarde op gedurende de vier voor het eindexamen”, legt ze uit. “Die eerste drie jaar Highschool zijn uitermate belangrijk en moeten een stijgende lijn vertonen voor acceptatie bij universiteiten.”

“De GPA-waarde in Chicago bleek anders berekend (gewogen) te worden dan in San Diego… Onze oudste, een junior tijdens de verhuizing en met een uitmuntende GPA score in Illinois, moest zich in Californië wéér waarmaken voor al zijn vakken. Überhaupt met het gemis van zijn vrienden, snap je dat die transitie niet echt makkelijk is geweest. Tel daarbij op de stress van college-applications in de VS (dat is een verhaal apart) en je snapt dat we heel blij voor hem zijn dat hij nu zijn happy place gevonden heeft. Hij studeert nu biochemie in Madison Wisconsin. Een top universiteit en belangrijker, de universiteit van zijn keuze. En ja, ook back to the Midwest….”

Al die veranderingen, hoe houden, of hielden, jullie het Nederlands van je kinderen dan fris? 

Ing vertelt dat ze altijd tijd maakten voor de Nederlandse les. “Toen ze op de publieke school zaten, deden ze Wereldschool naast hun reguliere school. Het is afstandsonderwijs voor Nederlandse kinderen in het buitenland. Ik speelde meerdere weken per week juf en de echte juf keek op afstand mee. Op de internationale school in Duitsland hadden we het geluk dat er genoeg Nederlanders waren en de kinderen Nederlands geïntegreerd op school kregen. Helaas kon de internationale school in Polen dit niet faciliteren en dus werden we weer teruggeworpen op extern onderwijs. De laatste jaren werden we geholpen via het IBID.”

Saskia geeft toe dat ze de jaren in Engeland nog enthousiast met Nederlandse boekjes en tv-series kwam. Met name de avonturen van Stilton werden verslonden. Echter het Nederlands lezen en schrijven, kwam tot een langzame stilstand nadat het gezin gevestigd raakte in de Verenigde Staten. “De kans dat onze drie tieners hier zullen afstuderen en zich settelen, is heel groot”, zegt ze, “en ik besloot hen niet te ‘pesten’ met nog meer curriculum.”

“De tijd zal leren of ze zelf het belang zien van een tweede moedertaal, een keuze die ze ook op latere leeftijd nog kunnen bijspijkeren. Ze spreken en begrijpen het Nederlands alledrie heel goed. Het lezen en schrijven gaat de oudste nog het best af. De basis die hij heeft meegekregen nog net voor ons vertrek naar het buitenland is precies voldoende geweest. Onze jongste leerde lezen en schrijven in het Engels, terwijl haar (eerste) spreektaal het Nederlands was. Ik zeg ‘was’ want dat is nu natuurlijk Engels.”

De tussentijd in Singapore pakte precies goed uit voor de kinderen van Karien. Uit het stijve systeem van Engeland terug naar het Nederlands systeem dankzij de Nederlandse school in Singapore. Jaren die zeker ook leuk waren voor hun peuters en kleuters (want spelend leren!). Karien, “het heeft mijn kinderen ook echt de goede basis in de Nederlandse taal gegeven. Tot we helaas vastliepen in de basisschool. In groep 3 zei de juf van mijn dochter dat ‘ze de stof van het jaar al af had’, en of ik even wilde googlen wat ze nog meer met haar konden doen….”

“Het probleem dat we hebben met het Nederlandse systeem is dat je kind continu de maat genomen wordt met al die Cito toetsen en dan in een hokje wordt gestopt en waar vaak ook nog eens met een extra label bijkomt als je kind hoog sensitief, dyslectisch of hoogbegaafd blijkt. Als je niet in zo’n hokje past of wilt dan loop je vast.”

“Na de Kerstvakantie”, vervolgt ze, “zijn we overgestapt naar PYP, het Primary Programma van IB-onderwijs. Het was een openbaring: het kind wordt vooral met zichzelf vergeleken en moet het beste uit zichzelf halen. Het onderwijs is heel erg breed, en divers.”

Over dit Wereldwijf: De Wereldwijven

De Wereldwijven vertellen verhalen die inspireren, verbinden en in beweging brengen voor een tolerante, duurzame en gender-gelijke wereld.