Locked down or locked out? Leven in de Hongkongse zero-Covid-bubbel

“Ik werd behandeld als nucleair afval,” is hoe een vriend zijn recente terugkomst in Hongkong omschreef. Chek Lap Kok stond altijd bekend als één van de meest efficiënte en prettige luchthavens ter wereld. Nu is het verworden tot één grote Covid-testfaciliteit. Nog steeds efficiënt, maar niet meer zo prettig.

Wie aankomt moet in de verplichte hotel quarantaine: drie weken opgesloten in een kamer waar vaak de ramen niet eens open kunnen. Het is inmiddels een best case scenario. De verhalen over gedwongen opnames in quarantainekampen zijn legio en veel mensen zijn simpelweg niet meer welkom in Hongkong, omdat hun land of vliegmaatschappij op de risicolijst staat.

Verontwaardigde expat gemeenschap

En dat allemaal om krampachtig vast te houden aan het zero-Covid beleid dat moet voorkomen dat het virus zich verspreidt. Hongkong heeft weinig keus. We zijn nu eenmaal een onderdeel van China.

Toch leidt het tot enorme verontwaardiging, zeker in de internationale gemeenschap. Maar ook onder de Hongkongers die zaken, familie of studerende kinderen in het buitenland hebben. Een uurtje scrollen door de Facebook-groep HK Quarantine Support, levert zoveel schrijnende verhalen op dat de tranen je in de ogen springen. Je moet wel erg sterk in je schoenen staan en een hoop geld hebben om nog een vliegtuig richting Hongkong in te kunnen stappen.

En dat is ook precies het beoogde effect van alle maatregelen. Het is een effectief reisverbod. We zitten opgesloten: niet locked down, maar locked out.

Maar hoe ziet de echte Hongkonger het?

Wat minder vaak belicht wordt, is dat de gemiddelde burger die verontwaardiging niet echt deelt. Velen vinden de reisbeperkingen eigenlijk prima. Zolang het virus niet binnenkomt, kunnen ze gewoon doorgaan met hun leven en is er ook geen noodzaak om gevaccineerd te worden. De Hongkongse oudjes zijn kampioen kop in het zand steken. Slechts 30% van de 80-plussers heeft een prik gehaald.

Met argusogen kijkt men naar de laconieke houding tegenover het corona-virus in de Westerse wereld. Hier in Hongkong zijn mondkapjes nog steeds gemeengoed. Niet alleen in het openbaar vervoer, maar ook op straat, in de lift, op kantoor en in de klas. En dat is niet alleen toe te schrijven aan ‘de Aziatische burgerlijke gehoorzaamheid’. Mensen zijn oprecht bang om hun medemens te besmetten.

Wie af en toe een Chinese krant openslaat, merkt zelfs dat het zero-Covid beleid ook als moreel superieur wordt beschouwd. De teneur is dat het Westen de eigen burgers gewoon laat sterven, en men geen respect heeft voor de ouderen en zwakkeren in de samenleving.

Over zich opstapelende problemen en polarisatie

Maar, nu het virus toch is binnen gesijpeld zal blijken of de huidige strategie houdbaar is. De testfaciliteiten barsten inmiddels uit de voegen en ook de quarantainekampen en ziekenhuizen raken vol. Niet met IC-patiënten, maar met mensen die positief getest zijn èn personen die dicht bij besmette mensen in de buurt zijn geweest. Zonder pardon worden ze opgenomen uit voorzorg voor besmettingsgevaar, ook al hebben ze geen klachten. Ondertussen blijven de vaccinatiecijfers onder de oudjes absurd laag, en zolang dat niet verandert is er geen einde in zicht…

Door al deze maatregelen wordt Hongkong steeds meer een stad met verschillende realiteiten. Asia’s World City was altijd een internationale stad waar vrijheid en blijheid hoogtij vierden, maar nu worden culturele verschillen pijnlijk duidelijk. Het vingerwijzen is (ook hier) volop in gang. Of het nu Chinese toeristen, Westerse piloten, Pakistaanse families of Nederlandse (!) hamsters zijn.

Doordat we nu met 7.5 miljoen mensen al twee jaar zitten opgesloten in een gebied kleiner dan de provincie Utrecht, komen ook de zwakheden van de ultieme markteconomie meer naar de oppervlakte. De enorme bevolkingsdichtheid, een schrijnend woningtekort, de afhankelijkheid van gastarbeiders uit de Filipijnen en Indonesië voor ouderenzorg en kinderopvang, èn de belabberde toestand van de parken en openbare ruimten.

Nieuwe spelregels voor Hongkong?

Laten dat nu toevallig ook de vraagstukken zijn die, dankzij de protesten en de strakkere inmenging van China, steeds hoger op de agenda staan. Het wordt een interessante tijd voor Hongkong. In een onderhuids gespannen politiek klimaat en met een progressief kamp dat effectief de mond is gesnoerd, worden in rap tempo ingrijpende beslissingen genomen. Een hoop Hongkongers hebben hun koffers inmiddels gepakt, maar de overgrote meerderheid ondergaat de huidige situatie met bewonderenswaardig geduld.

Het lijkt soms wel alsof de stad niet alleen in een Covid-bubbel zit, maar ook is bedekt onder een sluier van risicomijdend gedrag en afwachtend tot het nieuwe systeem zich heeft uitgekristalliseerd. Lange tijd was wonen en werken in deze stad een beetje als voetballen in het eerste elftal. Er werden volop kansen gecreëerd en het speltempo lag lekker hoog, maar nu staat de rest van de wereld weer op het veld en zitten wij hier (nog steeds) op de reservebank.

Hongkong zal er, net zoals na SARS en de Aziatische crisis, post-Covid sterker uitkomen. Daarover bestaat geen twijfel. Economisch gezien waait de wind uit de goede hoek. Er zijn grootse plannen voor verdere integratie met de Pearl River Delta, en, vanuit China stromen talent, beursnoteringen, investeringen en straks ook weer toeristen toe.

Zal het Hongkong weer voor de wind gaan? Zeker, maar dan wel met nieuwe spelregels.

Hi! Ik ben Ester en woon sinds 1997 in Hongkong. Een fantastisch dynamische stad en ook een handig ‘basecamp’. Voor mijn werk reis ik door heel Azië om samen met lokale bewoners en studenten cultuur en erfgoed in hun buurt in kaart te brengen; hard nodig in steden waar in rap tempo wolkenkrabbers de lucht in schieten!