360 met de Wereldwijven: hoe #BOOS zijn wij?

Het programma #BOOS van Tim Hofman heeft een aantal weken geleden de beerput in Hilversum open getrokken. Ook in de VS blijven de schandalen zich al jaar na jaar opvolgen: van het misbruik in de turnwereld tot de vergrijpen in Hollywood. Of wat te denken van de structurele groeps-verkrachtingen in India? Die berichten staan ons nog altijd op het netvlies.

We kunnen er niet omheen, #metoo is een systematisch mondiaal maatschappelijk probleem. De Wereldwijven zijn benieuwd naar de grote #metoo schandalen in de landen waar onze eigen wereldwijven wonen. Waar zien zij machtsmisbruik van meisjes en vrouwen in een afhankelijke positie? Is er oog voor in de samenleving of… blijven ogen gesloten?

Amerika kijkt vol afschuw 

De Wereldwijven in de Verenigde Staten hebben vol verbazing naar de uitzending van #BOOS gekeken. Verbazing ging al snel over in afschuw. De bewoordingen over de heren in kwestie waren niet mals en er was veel lof over de moedige stap van alle vrouwen die hun verhaal voor de camera durfden te vertellen.

Een aantal zit zelf in het mediavak en herkent het gevaarlijke spel van machtsmisbruik. Met name als je als ‘groentje’ je start maakt in media-landschap. Of dat nu achter de camera is, of als jonge journalist en verslaggever. Er is ongewenste intimidatie en machtsmisbruik op alle fronten, niet alleen seksueel. Overigens, ook door vrouwelijke collega’s. 

Over de reactie van John de Mol op de uitzending hebben ze een eensgezinde reactie: “als hij zich hier met dezelfde energie en passie op stort zoals hij in zijn werk doet, kan het weleens voor verandering gaan zorgen. Niet alleen bij Talpa maar veel breder.” Mooie gedachte en hint, maar we vrezen dat John dit artikel nooit leest…

Sex als ruilmiddel in Dominica

Marieke in Dominica laat weten dat er heel veel mis is op het eiland, maar helaas vooral onzichtbaar. Ze vertelt dat het vaak mannen bij de overheid zijn, maar ook bijvoorbeeld in de kerk, die misbruik maken van hun machtspositie om kinderen te misbruiken. Ze worden nooit ontslagen; in het meest gunstige geval worden ze overgeplaatst. Iedereen houdt elkaar de hand boven het hoofd.

Marieke: “Onvoorstelbaar misschien in Nederland, maar regelmatig worden minderjarige meisjes zwanger van buschauffeurs. Sex wordt hier ook als ruilmiddel gebruikt. ‘Ik betaal jouw rekeningen, maar dan moet jij …’ . Het rechtssysteem functioneert slecht tot niet. Ik ken een verhaal van een meisje van negen dat werd verkracht en in het ziekenhuis door vier (!) mannelijke artsen werd onderzocht.”

“Na 5 jaar kwam de zaak uiteindelijk voor het gerecht. De rechter vroeg haar of ze nog wist wat ze die dag als ontbijt had gegeten en natuurlijk wist ze dat niet. Zijn antwoord was, “hoe kun je dan nog weten wat er die dag gebeurd is.” 

“Klein positieve noot, er worden stapjes gezet, maar er is een lange adem voor nodig. Op alle fronten is nog heel veel werk aan de winkel.” Marieke voegt toe, “homoseksualiteit is hier bij wet nog steeds strafbaar. In de regio zie je dat dat op andere eilanden langzaam verandert en dat gaat bij ons ook komen. Met mijn stichting hoop ik een kleine bijdrage te leveren aan een betere wereld op ons kleine eiland, door de kinderen in onze programma te leren dat het anders kan en moet. En ook hoe je dat dan kunt doen want als dit je ‘normaal’ is en je niets anders kent, is het lastig om die cirkel te doorbreken.”

Oostenrijkse blik op borsthoogte

Bonny woont in Oostenrijk, dat binnen Europa toch ook nog altijd bekend staat als een ‘machocultuur’. Zij merkt dat er in het bergland van Oostenrijk nog wel eens wat handtastelijkheden uitgedeeld worden, met name door de oudere garde. “Ik praat over de groep 60/70-plus. Een hand op je billen of heupen en borsten die uitgebreid bekeken worden. Dat soort dingen. Mannen van een generatie jonger doen dat niet meer, maar die kijken weg.”

“Vrouwen zetten het meestal weg met een snerend grapje als ‘krijg je thuis niet genoeg?’ Dat werkt zo la-la”, vertelt Bonny. Ze vervolgt, “over grovere sexuele intimidatie of overtredingen, hoor ik hier weinig. De overtreffende trap dan wel weer: moord en grof geweld op vrouwen in een relatie. Dat ligt vaak in de jaloeziesfeer, ‘je bent van mij en waag het je niet naar die ander te kijken’.”

#metoo

Homoseksueel, talentvol en kwetsbaar in Israël

Alette belicht dat in Israël ook een andere groep veelvuldig te maken krijgt met seksueel misbruik. “Momenteel heeft het onderwerp in Israël in ieder geval veel aandacht want er is onlangs een man naar voren gekomen die heeft deelgenomen aan een talentenjacht.”

“Deze kandidaat is geswaffeld door een mannelijke homoseksuele presentator, dezelfde die het Eurovisie songfestival heeft gepresenteerd.”

“Deze presentator heeft een ontzettende machtspositie in de ogen van velen. Zo is hij hoofd model van één van de grootste, zo niet het grootste, brillenmerk – Carolina lemke – en is hij in meerdere reclames constant aanwezig. Ook is hij, naast deze bekende talentenjacht, presentator van Ninja Israël. Welke kandidaat zou niet het gevoel hebben dat een man met zoveel bekendheid veel voor je kan betekenen?”

Daarnaast benadrukt Aletta dat wat velen met haar ook vinden: “ik denk dat #metoo ook een beweging moet zijn voor mannen. Er zijn ontzettend veel mannen die ‘droppies, snoesjes en nerds’ waren in hun pubertijd maar die, nu ze ouder zijn, over zich heen laten lopen door hun vrouw/vriendin. Misschien niet fysiek, maar wel mentaal worden ze helemaal afgebrand.”

Sierra Leone: de Vagina Monologen

Patricia is na een aantal jaren in Sierra Leone weer terug in Nederland. “Oh ik weet gewoon niet waar ik moet beginnen. Ik heb te veel gezien, gehoord en meegemaakt. In ontwikkelingslanden, maar net zo goed in Nederland”, vertelt ze. “Mijn werk in de seksuele- en reproductieve gezondheidszorg maakt misschien dat mijn beeld gekleurd is (op de negatieve manier), maar toch denk ik dat het echt zo erg is als ik denk.”

“Je bent”, vertelt ze verder, “als meisje of vrouw nergens gevrijwaard van mogelijk misbruik (seksueel of niet). Maar, je bent als jongen of man óók niet gevrijwaard van de druk om je als een echte man te gedragen en dat leidt weer tot allerlei vormen van vrouwonvriendelijk gedrag. Op alle fronten is dus nog veel werk aan de winkel.”

De Vagina Monologen
Foto: Wikipedia (poster) De Vagina Monologen

Hoe schrijnend situaties ook voor velen zijn in Sierra Leone, toch herinnert Patricia zich de bijzondere lichtpuntjes die hoop geven nog goed. “Een aantal jaren geleden werden ook in Sierra Leone voor het eerst ‘de Vagina Monologen’ opgevoerd. Een groep dappere meiden nam de toeschouwers mee in hoe het is om vrouw te zijn in dit land.”

“Van de verwachtingen die aan je worden gesteld als je een klein meisje bent (lief, onwetend, weinig noten op je zang), tot de puberteit (lastig worden gevallen door leeftijdsgenoten, ooms, mannen op straat, etc.), naar het leven als ‘vrouw van’ (het enige recht is het aanrecht, vreemdgaande partners en meer).”

“Natuurlijk was één en ander gechargeerd en hadden veel van deze meiden op het toneel dit zelf waarschijnlijk minder meegemaakt dan leeftijdgenoten die niet dezelfde educatie mogelijkheden hadden gehad dan zij. Maar, het was één van de eerste keren dat ik Sierra Leoners op zo’n openlijke manier over vrouwelijke seksualiteit en de problemen die meisjes en vrouwen ondervinden, hoorde praten. Het is heel belangrijk om meer awareness te creëren (vooral onder mannen) en zo belangrijk om aan vrouwen te laten weten dat ze niet alleen zijn.”

Als het regent in Kenia huilt niet alleen de hemel

Angela heeft lange tijd in Kenia gewoond en gewerkt en veel meegemaakt. Eén voorval is haar altijd bijgebleven. “We bouwden sanitaire voorzieningen voor basisscholen. Toen ik en mijn collega samen met een vrouwelijke afgevaardigde van het Mombasa County Ministerie wegreden bij een school op vrijdagmiddag, regende het. Ze zei, ‘shit, it rains… poor girls’. Mijn collega vroeg wat ze daarmee bedoelde en ze antwoordde:

“Door de regen op de stalen dakplaten, is het gekerm en gegil niet te horen van de meisjes die op vrijdagmiddag seksueel worden misbruikt (lees: verkracht) door leraren, omdat ze ‘stout’ geweest zouden zijn.”

Angela: “Ze bracht het bijna als een voldongen feit. Wel weten, maar stilzwijgen en wegkijken. Hetzelfde geldt voor The Voice. Er zijn steeds meer geluiden dat medewerkers het al jarenlang wisten, maar hun ogen sloten en de kaken op elkaar hielden. Het lijkt ‘algemeen goed’ te zijn geworden om ervoor weg te lopen en te doen alsof er niets gebeurt. Want wat is het belang van praten als het jou niet betreft?”

“Wat John de Mol, en ander mediabazen, ook beweren als het gaat om een ‘cultuuromslag’ te bewerkstelligen, een nieuwe cultuur kun je niet implementeren. Cultuur is juist datgene dat door mensen samen wordt gecreëerd. Daar kan geen protocol, handboek of productiebijbel iets aan veranderen. Dat kunnen alleen mensen samen doen en dat begint aan de basis, waaronder de opvoeding.”

Over dit Wereldwijf: De Wereldwijven

De Wereldwijven vertellen verhalen die inspireren, verbinden en in beweging brengen voor een tolerante, duurzame en gender-gelijke wereld.