Omgekeerde cultuurschok ontmoet onvoorwaardelijke liefde

Na elf jaren Maleisië keerde ik met mijn kinderen terug naar Nederland. Ik had me voldoende ingelezen over de ‘omgekeerde cultuurschok’ (ja, ook een onderwerp dat op dit platform regelmatig voorbij komt!) en besloot dus om Nederland als een nieuw land te omarmen in plaats van mijn thuisland. Zo had ik de minste kans om een reverse culture shock te krijgen. De realiteit bleek anders.

Na de eerste wittebroodsweken, sijpelde de werkelijkheid binnen en kon ik er niet omheen: de omgekeerde cultuurschok is praktisch onvermijdelijk als je lang in het buitenland hebt gewoond

Over the moon

Wat was het heerlijk om weer terug in Nederland te zijn. Na ruim vijf jaar niet in Nederland te zijn geweest en 11 jaren in Kuala Lumpur te hebben gewoond. We konden onze lol niet op en aten kroketten, patat, frikandellen, vla en drop. Geen zoet brood en vleesbeleg zonder azijnsmaak. Echte mayonaise en slagroom. Dat kan je alleen in Nederland vinden.

De lucht is ook zo lekker fris. Koud dat wel, maar gezonde frisse lucht. Je kan de frisheid ruiken. Geen haze of hitte die op je drukt. De vogels fluiten en je kunt ongestoord wandelen zonder iemand, een aap, killer bee of slang tegen te komen.

Direct of onbeleefdheid?

De eerste realiteitcheck dat ik niet immuun bleek voor de omgekeerde cultuurschok kwam toen ik op zoek ging naar de lenzen die ik altijd in Kuala Lumpur kocht. Ik liep bij een opticien binnen en de verkoper vroeg hoe lang ik in KL had gewoond. Gevolgd door een grote lach: “Ja, ik kijk van die video’s over buitenlanders. Zo grappig hoe onhandig ze dan zijn. Ik heb nog geen filmpjes gekeken over mensen zoals jullie, waar jullie vandaan komen. Die zijn vast erg grappig.” Ik wist gewoon niet wat ik hoorde. Ik was met stomheid geslagen. De lenzen had ik daar gelaten.

De tweede kwam toen ik een compleet bed kocht, inclusief de montage. Van tevoren had ik nog gevraagd of het door het trapgat zou passen. “Ja hoor mevrouw, anders lossen we het wel ter plekke op.” Op de dag van levering kregen ze de lattenbodem niet door het trapgat naar boven. Het matras werd in alle mogelijke figuren gevouwen om boven te krijgen. Dat lukte nog wel. Maar de lattenbodem? “Nou mevrouw, die lattenbodem past er niet door. Dus u bent zelf verantwoordelijk om het boven te krijgen. U moet het via het raam tillen en dat mogen wij vanwege de Arbo wet niet doen dus u moet een paar sterke mannen zoeken. Onze tijd zit erop. Succes ermee, dag.”

Vreemde eend

Ik liep ook vaak tegen onbegrip aan [red: ook een veelgenoemd aspect van de omgekeerde cultuurschok]. Als ik bijvoorbeeld over mijn leven in Kuala Lumpur vertelde, en dat we een zwembad hadden en een driver die echt een vriend was geworden, werd dat opgevat als opschepperij. “Toe maar hoor, een driver, ja natuurlijk ik heb ook een buschauffeur. ” Zo bedoelde ik dat natuurlijk helemaal niet. Herken jij het?

Wanneer je emigreert dan kom je vaak in een community terecht waar je met open armen wordt ontvangen. Ook door de lokale bevolking. Mensen zijn gelijk je vrienden, want ze weten hoe het is om in een vreemd land zonder familie of vrienden te zijn. Ook weten ze door ervaring dat vrienden maar kort blijven. Dus de vriendschappen zijn gelijk diepgaand en intens.

Terug in Nederland voel ik me echter een vreemde eend in de bijt. Het was net of de tijd had stil gestaan, terwijl alles ook was veranderd. Hoewel mijn leven zich grotendeels in het buitenland had afgespeeld, kreeg ik toch opmerkingen als: “Dat wist je van tevoren dat het hier koud is.” En: “Alsof je nog nooit in Nederland bent geweest, ben je nu nog niet gewend na zes maanden?”

Piraten vertragen de boel

Nee, het liep dus toch niet helemaal zoals ik het had gepland. Mijn grootste frustratie was dat onze spullen in plaats van vier weken er uiteindelijk vier maanden over deden om vanuit vanuit Kuala Lumpur naar Rotterdam te verschepen. De reden? Het oorlogsconflict in het Suez kanaal en de piraterij aldaar. Alles was vertraagd. Het huis was nog niet af, de gordijnen kwamen pas met de boot van Sinterklaas aan en onze spullen dus ook. Wellicht heb ik iets te veel piratenfilms gekeken, maar ik zag gewoon steeds het beeld voor me van piraten met een zwaaiend zwaard en daaraan één van mijn jurken.

Toen onze spullen eindelijk arriveerden, moest het meeste via het raam het huis in worden gehesen. Ook nu was het trapgat te smal voor brede verhuismannen en dozen samen. Waar een normaal gezin vaak één of twee grote containers hebben, had ik maar een kleine. Toch kwamen de verhuizers vast te zitten in huis met het lossen van mijn container. “Mevrouw, we moeten stoppen. De container is half leeg en uw huis te klein. U heeft anderhalf keer een tiny house. Dit hebben we nog nooit meegemaakt, zo’n klein huis. We moeten nu uitpakken,” zei één van de mannen. Aan het einde van de dag stonden alle kamers vol: van de grond tot aan het plafond met dozen.

Tropische koukleum

Nog steeds denk ik dat het wel minstens twintig jaar gaat duren eer ik weer gewend ben aan de Nederlandse kou. Een winterslaap houden was aantrekkelijk. Ik heb het nog overwogen. In plaats daarvan besloot ik elke dag te wandelen maar wel mèt beenwarmers, thermokleding en daaroverheen nog meer lagen. Dit is nogal wat als je jaren alleen in een jurkje op blote voeten rond hebt gelopen…

Het is nu inmiddels lente en langzaamaan begin ik te ontdooien. De Nederlandse cultuur zal nooit echt wennen maar ons leven is verrijkt met een internationale en Maleisische cultuur erbij. We begrijpen nu na een aantal maanden dat Nederlanders echt direct zijn maar dat dat niet perse onbeleefd is bedoeld. Dat mensen vaak een grapje maken, dat in Azië juist heel onbeleefd is, hier een manier is om juist contact te maken.

Onvoorwaardelijke liefde

Ik kan het alleen maar bevestigen nu ik het zelf heb ervaren: de omgekeerde cultuurschok is wel heftiger dan de algemene cultuurschok wanneer je emigreert. Gelukkig hebben we ons ook hier omringd met liefdevolle mensen en lopen de dagelijkse dingen inmiddels weer gewoon.

Remigreren is niet alleen een heel nieuw leven opbouwen, maar het is ook een totaal leven achter laten. In de onverwachte vertragingen van onze start in Nederland, hebben mijn ouders hun leven en huis opengesteld voor ons. In alle fasen van de reverse culture shock (en daarna) die we de afgelopen maanden doormaakten zijn zij een ware steun geweest.

Mijn dank is groot voor die onvoorwaardelijke liefde van hen.

Meer weten over de omgekeerde cultuurschok of reverse culture shock? Je leest hier een mooie verzameling blogs over dit onderwerp.