Een kopje thee met een stateloze Tibetaan: ‘Besef dat vrijheid niet voor iedereen is weggelegd.’

25 jaar geleden begon hij aan een lange tocht door de bergen en verliet hij zijn alles. Hij liet zijn familie en vrienden achter, zijn huis en zijn land om een toekomst op te bouwen waarin hij zich veilig zou voelen met de hoop om geld te kunnen verdienen voor zijn dierbaren.

Geboren in Tibet. Een gebied wat langere tijd onafhankelijk was maar vanaf 1951 onder China valt. Vanaf 1951 zijn veel Tibetanen gevlucht vanwege het harde regime, wrede martelingen, lange gevangenisstraffen en beperking van religie. Er zijn veel mensen omgekomen door honger en ziekte. Vele Tibetanen zochten hun toevlucht in Nepal.

De barre tocht naar vrijheid

Om in Nepal te komen moet je de Himalaya overbruggen. Dit is een immens gebergte waar veel Tibetanen zijn omgekomen tijdens hun tocht naar vrijheid en veiligheid. Het Chinese leger bemoeilijkte deze verschrikkelijke tocht verschillende keren. Zo zijn er diverse Tibetanen neergeschoten tijdens hun wanhopige reis naar de vrijheid.

Eenmaal aangekomen in Nepal wist hij eerst niet goed wat hij moest. Hij voelde zich alleen, niet begrepen en al helemaal niet welkom. Toch was hij niet alleen, er kwamen steeds meer mensen uit Tibet aan in Nepal. Hij was kapot en kon alleen nog maar bidden. Met z’n allen bidden en doen ze tot op de dag van vandaag nog steeds.

Geen rechten, geen bestaan, geen toekomst

In Nepal wonen op dit moment duizenden Tibetaanse vluchtelingen verdeeld over verschillende kampen. Sommige kampen zijn al meer dan 25 jaar oud en zijn intussen dorpen geworden. 

Tibetanen mogen niet werken en hebben geen rechten in Nepal. Hoe is het leven om staatloos te zijn met een onzekere toekomst? Om officieel niet te bestaan en dus geen rechten te hebben? Hoe voelt het om geen onderdeel te zijn van deze wereld?

Op bezoek bij Tibetaanse vluchtelingen

Ik heb een Tibetaans Vluchtelingenkamp buiten Pokhara bezocht. In dit kamp, genaamd Tashi Palkhiel, wonen ongeveer 1000 Tibetanen. Ze hebben een eigen klooster, een winkeltje en een veilige plek om te wonen. De woningen zijn erg simpel en klein. Ze wonen met veel mensen in deze kleine huisjes en vaak hebben ze ook nog een gastenkamer om toeristen een slaapplek aan te bieden. 

Wat mij opviel is dat ze ontzettend gastvrij zijn en de deur voor iedereen openstaat. Toen ik hier naar vroeg werd mij verteld dat ze weten hoe het voelt om opeens niet meer welkom te zijn in je eigen land, niet meer te mogen leven op een manier zoals jij wilt en dat ze een ander dat nooit toewensen. De deur staat dus altijd open voor iedereen die een plekje nodig heeft.

Het is een leven op zich waar Boeddhisme en veiligheid centraal staan.

Tashi Palkiel ligt op een prachtige plek en ik heb het klooster mogen bezoeken waar ze op dat moment een ceremonie gaven. ‘s Ochtends voor zonsopkomst gaan de eerste monniken naar het klooster voor het ochtendgebed. Dat duurt ongeveer een uur en aansluitend wordt het ontbijt opgediend.

Daarna is er tijd om te spelen en te sporten. Vervolgens gaan de kinderen naar school en de oudere monniken houden zich bezig met het Boeddhisme. Aan het einde van de middag is er opnieuw een ceremonie waar toeristen bij aanwezig kunnen zijn. Het is heel bijzonder en zeker de moeite waard om dit mee te maken. Niet alleen omdat het een geweldige kennismaking is met het Boeddhisme maar ook omdat de giften van toeristen een erg belangrijke inkomstenbron is van dit kamp. De donaties worden gebruikt voor de ziekenverzorging en de gezondheidszorg in Tashi Palkiel.

Verder is er buiten het klooster een overdekte markt waar de Tibetanen hun handwerken verkopen. Sieraden, sjaals en prachtige zilveren kunstwerken kun je hier kopen. Veelal uniek en ook dit is een goede manier om de mensen te supporten in kamp Tashi Palkiel. 

Een kopje thee met een Tibetaanse vluchteling

Intussen woont hij dus al 25 jaar in Tashi Palkiel. Hij heeft veel vrienden verloren tijdens de tocht en weet niet hoe het met zijn vrienden en familie in Tibet gaat. Hij denkt dat ze allemaal niet meer leven en wordt emotioneel terwijl wij er over praten. Het is voor hem niet mogelijk om te reizen omdat hij geen documenten heeft, geen nationaliteit en geen rechten.

We gaan ergens zitten en drinken een kopje thee. Hij kijkt mij recht in de ogen aan en vraagt:

“Ik ben een mens en heb nooit iemand kwaad gedaan. Ik ben opgejaagd, gemarteld, vernederd en door een hel gegaan. Ik heb het ze allemaal vergeven en het enige wat ik wil, is nog leven in vrede. Waarom besta ik niet?”

Ik weet niet wat ik moet zeggen en het leven is opeens zo oneerlijk. Slachtoffer zijn van een politieke situatie en geen kant op kunnen, 25 jaar lang en er is nog geen einde in zicht. Terwijl ik denk aan hoeveel vluchtelingen er op dit moment in de wereld rondreizen, slachtoffer van een oorlog waar ze zelf niets aan kunnen doen, doet hij zijn ketting af. Het is een ketting gemaakt van stenen uit Tibet en geeft het aan mij.

“Neem dit stukje van Tibet mee naar Nederland. Wij overleven hier en hebben een prachtige vredige plek gecreëerd. Wij redden het maar denk aan de mensen die nog op de vlucht zijn en nog geen plek gevonden hebben. Vertel ons verhaal en besef dat vrijheid niet voor iedereen is weggelegd.”

Naschrift: Nog steeds is de situatie erg slecht voor Tibetanen en Oeigoeren. Ze worden weggestopt in kampen, vernederd en mishandeld. Jaarlijks verdwijnen duizenden mensen. Concrete cijfers zijn niet bekend maar volgens verschillende organisaties gaat het richting de miljoen.
Tibetanen en Oeigoeren worden met duizenden camera’s nauwlettend in de gaten gehouden. Er zijn werkkampen waar deze mensen worden heen gestuurd en vaak niet levend uit komen.