Pakistan, van terroristisch land tot de beste reisbestemming van de wereld

Toen het Amerikaanse TV-station in 2019, vlak voor de uitbraak van het Covidvirus, Pakistan tot de beste toeristenbestemming uitriep, was het even schakelen. Niet voor ons. We zijn wel wat gewend. Samen met mijn dochter Naomi (18) woon ik sinds 2015 in Pakistan.

Naomi heeft in haar buikzak meer van de wereld gezien dan welke Nederlandse baby. Pakistan is het mooiste land van de wereld, zeggen we al jaren. Van de journalistiek heb ik na 25 jaar wel genoeg. Samen hebben we Rural Travel Pioneers opgezet, community toerisme. We laten je de ‘weg van de snelweg plekjes’ zien en je maakt kennis met de meest vriendelijke mensen op aarde.

Pakistan
Foto’s: Wilma van der Maten

Gevaarlijk volgens mijn moeder, een ‘eitje’ voor mijn dochter

Woedend was mijn moeder destijds toen we vanuit Jakarta naar Islamabad vertrokken. Wist ik wel dat ik niet alleen naar het gevaarlijkste land ter wereld ging, maar ook het meest vrouw onvriendelijke? Ze betichtte me ervan een slechte moeder te zijn. Ik sleurde mijn kind mee naar het land van de modderhutten, ezels en gesluierde vrouwen. Want dat zijn de beelden die de Nederlandse tv uitzendt als het over Pakistan gaat.

Haar advies ging oor in en oor uit. We woonden al eerder vijf jaar in India aan de andere kant van de grens. Waar ik vanuit New Delhi voor het NOS-journaal heel Zuid Azië versloeg. Naomi kende Pakistan. Tijdens de overstromingen van 2010 vloog ik even een dag vanaf het ondergelopen land land terug naar India om haar op te halen. Haar vader zat elders vast. De klus was nog lang niet geklaard. We misten elkaar te veel. De school vond het geweldig. Of ik alle kinderen niet kon meenemen. Naomi liep met een camera achter me aan om straks de beelden van weggespoelde dorpen aan haar klas te laten zien.

Sinds ze een baby was, zat ze in zak voor me en brabbelde ze gezellig mee tijdens een live verslag voor de radio. Ze pikte in een vluchtelingenkamp als kleuter tot groot ontzet van de kinderen hun zelfgemaakte bal in en zat ooit op schoot bij een rebellenleider in Atjeh. Naomi is een wereldburger. Pakistan is voor haar een ‘eitje’.

Terreur en Taliban

Toen we hier kwamen wonen, kocht ik een autootje en karden we gezellig overal heen. We zagen boeddhistische stoepa’s, oude forten, wandelden door de heuvels en doken zomers de meren en rivieren in. Zonder chauffeur of gewapende mannen op het dak reden we vrolijk rond.

We ontkennen niet de jaren van terreur. De aanslagen op drukke markten, scholen en gebedshuizen speelden zich ver van de Pakistaanse hoofdstad Islamabad af. In Lahore, waar goede vrienden wonen, dansten hun kinderen als er weer een bomexplosie was. Dan hoefden ze die dag niet naar school. Ik kon mijn tranen niet inhouden tijdens de interviews met ouders die hun kinderen verloren tijdens het bloedbad dat de Taliban aanrichtten op een school in Peshawar in 2017. Meer dan 150 kinderen en hun onderwijzers kwamen om.

We hebben het gevaar nooit onderschat. Er waren dagen dat we ook in Islamabad een telefoontje van school kregen. Of ik ogenblikkelijk Naomi wilde komen halen. Code rood was afgegeven. Het teken van gevaar. Door de jaren heen raakte ik gewend aan de scherpschutters op het dak boven de school die zelf ouders onder vuur hielden. Tijdens het speelkwartier liepen ze om de kinderen heen. Die tijd is voorbij en hebben we achter ons gelaten.

Empowerment en emancipatie

En is Pakistan zo vrouwonvriendelijk? Als je de verhalen in de westerse media over eerwraak leest, vrouwen die door hun familie levend worden begraven, gestenigd of in brand gestoken dan is dat wel een conclusie. Het huiselijk geweld is volgens de statistieken bijna het hoogste van de wereld. Daarentegen werkt het laagst aantal vrouwen, nog geen vijf procent. En zie je in conservatieve gebieden nauwelijks vrouwen op straat. Mijn vriendinnen beamen de achtergestelde positie van vrouwen in het patriarchaat Pakistan. “Wij hebben harder moeten knokken voor onze positie dan jij.” Alleen negatieve verhalen leiden nergens toe.

Vrouwen empowerment kost tijd. Pakistan telt heel wat interessante vrouwen. Zo interviewde ik vorige week de eerste vrouwelijke mountaineer, Samina Bag, die alle hoogste bergen van de wereld beklom. Haar eerste berg (6000 meter) deed ze op gympies en in een geleende Parka. Ze is een rolmodel voor andere meiden. Die haar bestormen met mails. Hoe word je een bergbeklimmer? Ze heeft in haar bergdorp een mountaineer school opgezet. Waar meisjes uit het hele land een zomer leren klimmen. Met toestemming van de ouders die eveneens onder de indruk zijn van nationale heldin Samina.

Pakistan kent de beste dokters, wetenschappelijk onderzoeksters, piloten, scherpschutters, ceo’s. Het groepje groeit gestaag. De school waar mijn dochter naar toe gaat, is weliswaar een privé school, maar wel van Pakistaanse origine waar ze in het Engels een internationaal programma volgt. Het onderwijs is pittig. Haar onderwijzers bijzonder streng.

Gastvrijheid en vriendschap

Door de jaren heen zijn we van het land gaan houden. Als we terugkeren van een bezoek aan Nederland zijn we thuis. De ouders van vrienden hebben ons geadopteerd. Mijn vriendinnen zijn zussen, mijn vrienden broers. Ik mag de hele dag binnen komen ploffen. Er zijn geen agenda’s waarin tot volgend jaar de afspraken zijn vastgelegd. Eten is er de hele dag. Als ik op reis ga, geef ik vaak behalve aan benzine geen cent uit. Ik moet blijven eten. Ik moet blijven slapen. Denk niet dat je zo maar weg komt.

Ik ben een wereldreiziger. In al die jaren heb ik nergens een volk ontmoet dat je zo spontaan met open armen opvangt. Ze stellen niet de vragen waarom ik als vrouw alleen ben of als mijn dochter mee is, zij ‘zwart’ is en ik wit. Mijn religie, cultuur of gender doen er niet toe. We eten gezellig samen. Ze accepteren mij in hun cultuur als een verloren dochter. Als ik thuis problemen heb, is er altijd een oom, neef of goede vriend van ‘mijn broer’ die me uit de sores komt helpen.

Pakistanen weten wat relaxen is

Ik mis mijn moeder, mijn vriendinnen, Hollandse kaas en een borrel buiten op het terras. Alcohol is in Pakistan officieel verboden. Maar de meeste vrienden hebben wel een lekker flesje klaar staan.

De journalistiek heb ik grotendeels vaarwel gezegd. Van het reizen en de bezoekjes in de dorpen in het groen heb ik mijn werk gemaakt. Covid gooit even roet in het eten. Als straks het virus in kracht afneemt, gaan we weer op stap. Bomen planten, kamperen, bootje varen, visjes barbecueën, forten beklimmen of lekker op de charpai, houten en jute bed, hangen. Chai, thee met heel veel verse buffelmelk, slurpen. Want de Pakistanen zijn de beste en langste slapers van de wereld. Die weten nog eens wat relaxen is.

Over dit Wereldwijf: Wilma van der Maten - Pakistan

Hi, Ik ben Wilma van der Maten (1964) en werkte na mijn studies journalistiek en antropologie jarenlang op verschillende redacties van Nederlandse radiostations. Tot ik in 1991 voor de NOS naar Indonesië samen met mijn partner destijds vertrok. Samen adopteerden we de drie maanden oude baby Naomi. Na 25 jaar journalistiek heb ik een toeristenbedrijf in Pakistan opgezet. Sustainable village toerisme waarmee vooral de lokale economie van het dorp wordt gesteund.