Wereldwijf Mariska in ‘Los van alles’: “Eenvoudig leven is besmettelijk”

Ons eigen wereldwijf Mariska, zeilde bijna vier jaar lang over de wereldzeeën met haar gezin en hield ons op de hoogte van dit avontuur via haar eigen blogs. Zo konden jullie (en wij!) met haar meezeilen naar de bijzondere plekken waar Zouterik, hun zeilboot, het anker uitwierp. Over die tijd op zee en aan wal, schreef ze een boek, Los van alles. Zwerven over de wereldzeeën. Natuurlijk wilden wij weten waarom ze dit boek schreef, wat de lessen voor het gezin en haarzelf zijn, maar ook voor ons – de meereizende lezer.

We belden haar op met vragen en over de belangrijkste lessen in haar recente boek Los van alles. Zwerven over de wereldzeeën. Het werd een boeiend gesprek dat makkelijk uren had kunnen duren. Hieronder een samenvatting en…. jij als lezer maakt kans op een gratis boek!

Avontuur - Los van alles
Hoofdfoto artikel: Zouterik onder zeil – Sylvia Schutz || Foto hierboven: Thuiskomen – René Pop

Mariska, vier jaar zijn jullie op reis geweest, door Covid veel langer dan voorzien. Je moet enorm veel indrukken hebben opgedaan en je hebt je kijk op de wereld vast ook geregeld moeten bijstellen. Als vrouw, als moeder, als dochter van. Alleen al het tempo van (over)leven zal van plek tot plek impact op je hebben gehad, laat staan de natuur en lokale cultuur. 

Welke thema’s speelden een belangrijke rol tijdens jullie reis? Zijn die veranderd sinds jullie weer terug zijn?

We zijn nu ruim een jaar terug in Nederland. Een heleboel is weer enigszins gewend. Het dagelijks programma draaien we bijna weer op de automatische piloot. Maar veel dieperliggende thema’s heb ik meegenomen van boord naar huis. Die hebben voor altijd mijn blik op de maatschappij, de wereld en het leven veranderd. Ik pik er drie uit:

Maakbaarheid bestaat niet – Je kunt plannen wat je wilt, maar het leven doet wat het wil. Je loopt alleen maar genadeloos tegen jezelf aan als je probeert dingen te veranderen waar je geen invloed op hebt. Controle zit juist in durven loslaten.

Echte rijkdom is niet ‘hebben’, maar ‘zijn’ – Is avonturen sparen niet veel fijner dan een dikke bankrekening? Wij hebben tijd doorgebracht met mensen op eilanden die niets bezitten, maar eenvoudigweg gelukkig zijn met een vis uit de zee en een kokosnoot uit een palmboom. Dat geluk is besmettelijk. We vonden het heerlijk. 

De aarde van onze kinderen heeft vandaag onze actie nodig – Als je letterlijk met je voeten in de overstromingen op de Guna Yala eilanden staat of je ziet gletsjers voor je ogen in zee storten, dan kun je je ogen nooit meer sluiten voor klimaatverandering. 

Deze drie thema’s spelen ook na de reis een belangrijke rol in mijn leven. Ik plan niet meer ver vooruit, durf veel meer op mijn intuïtie te vertrouwen. Ik koop zo min mogelijk en als ik wat nodig heb, koop ik het bij de kringloop. En ik ben blij met ons eiland Texel, waar we op vele fronten de circulaire economie omarmen, lokaal proberen te eten en bewust leven.

Avontuur - Los van alles
Foto bezit Mariska: “Jarenlang aten we zo vaak mogelijk wat we met hulp van locals bij elkaar verzamelden.”

Wat heb je over jezelf geleerd in die vier jaar zeilen?

Ik ben mezelf genadeloos tegengekomen. Aanvankelijk strijk je je eigen plooien nog graag glad. Denk je je eigen tekortkomingen nog te kunnen verbergen of goed te praten. Maar als je ruim vier jaar 24 uur per dag met je gezin op een paar vierkante meter bivakkeert, vallen alle filters weg. Je hoort letterlijk iedere poep en scheet van elkaar. Je ziet elkaars beste maar vooral ook slechtste eigenschappen.

Een zeilerswijsheid luidt: één jaar op een boot staat gelijk aan zeven jaren in het gewone leven. Ik omarmde die wijsheid op het moment dat ik haar het hardst nodig had: toen we al ruim 5 weken in quarantaine vast zaten op onze boot voor de kust van Zuid Amerika. We waren allemaal doodongelukkig. Als je zo dicht op elkaars huid zit, kruipen irritaties niet alleen onder je huid. Ze kruipen in je wezen, je ziel. En langzamerhand drijf je dan uit elkaar, ook al zit je met z’n vieren letterlijk in hetzelfde bootje en kun je er niet af. Daar, in Panama, moest ik ernstig in gesprek met mezelf en realiseerde ik me dat doorgaan soms letterlijk betekent dat je gewoon moet blijven ademen, elke dag je ene voet voor de andere moet zetten, impulsen moet inslikken en dat voor alles altijd een oplossing is. 

Dat lijkt een ontzettende open deur, maar dat bleek het niet te zijn voor mij. Dacht ik vroeger dingen naar mijn hand te kunnen zetten, mijn zin door te kunnen drijven of mijn ongeduld te kunnen inzetten om zaken voor elkaar te krijgen, nu besefte ik dat ik moest loslaten en me moest laten drijven door de wind en de mogelijkheden die op dat moment voorhanden waren. Verder vooruitkijken kon niet. Tot er na zestig dagen opgesloten te hebben gezeten een verlossende email kwam van de Polynesische regering dat ze de grenzen weer op een kiertje gingen zetten.

Inmiddels had ik mijn grote les geleerd. Dat inzicht heeft mij later, bij alle uitdagingen die nog zouden volgen, steeds opnieuw geholpen. 

Avontuur - Los van alles
Foto bezit Mariska: “Zodra je ergens op de wereld een kerk bezoekt word je hartelijk welkom geheten.”

In het leven is het heel menselijk om vast te willen houden. Loslaten is een stuk lastiger. Is er een moment geweest tijdens je reis dat je dacht ‘dit ga ik bij thuiskomst in Nederland anders doen’? En… is dat tot dusver gelukt? 

Ja. Er zijn oversteken over de oceaan van wel zes aaneengesloten weken. 42 Dagen geen land in zicht, geen andere levende ziel. Dat doet iets met je dat heel moeilijk is uit te leggen. Het enige dat er op dat moment toe doet zijn wij vieren op dat kleine  bootje, op die onmetelijk grote oceaan met niets dan hemel en sterren boven ons. Het gaf mij het besef dat we onderdeel zijn van de natuur. En dat wij niet zonder de natuur kunnen, maar dat de natuur zonder ons beter af is. 

Nu thuis leef ik veel meer met het ritme van de natuur. Ik herken ook bij mezelf elementen die met de natuur te maken hebben. Het weer, de stand van de maan, de seizoenen. De zomer is heerlijk en die wil je het liefst zo lang mogelijk vasthouden, maar de natuur laat in de herfst ieder jaar opnieuw los. De winter biedt ruimte voor verstilling, verwachting. En iedere lente opnieuw barst het uitbundige leven opnieuw los. Door dit te erkennen, te accepteren, te waarderen en er zelf mee te leven, is loslaten wat zich niet vast laat houden voor mij veel makkelijker geworden. 

Los van alles’ – De titel van je boek is prachtig. Een metafoor voor het leven op een zeilboot met soms dagen, weken aan de horizon niets anders dan water en de lucht. Je moet je letterlijk ‘los van alles’ hebben gevoeld, maar ongetwijfeld maak je je ook ‘los van alles’. Is dat bevrijdend of ook beangstigend? 

Aanvankelijk was dat doodeng. Toen we onze reis gingen voorbereiden, vanaf 5 jaar voor vertrek, had ik juist ontzettend moeite met loslaten. Mijn huis verkopen, Amsterdam achterlaten, bezit weggeven. En het moeilijkst van alles: mijn familie en vrienden loslaten. En dan vooral mijn moeder. Je realiseren dat je elkaar misschien niet meer terugziet (mijn moeder is hartpatiënt en als haar iets zou gebeuren, terwijl wij midden op de Pacific zitten, betekent dat dat we niet op tijd thuis zouden kunnen zijn voor zelfs maar een uitvaart) is het meest beangstigende van alles.

Maar ik heb mijn angsten leren overwinnen door het monster in de ogen te kijken. Als je dichterbij komt, zie je veel dingen beter. En kun je jezelf er ook beter aan ontworstelen. En dan wordt loslaten ineens bevrijdend. Het leven dendert kennelijk gewoon door, ook al zitten wij op het oneindig grote blauw. Het relativeert erg. Nu was ik altijd al wel van het nuchtere soort, maar nu is er helemaal weinig meer dat me van mijn stuk brengt.

Avontuur - Los van alles
Foto bezit Mariska: “En dan ineens blijken de regenbogen nergens zo perfect als op ons eigen Texelse strand alvorens we gaan dippen.”

Jullie zijn nu weer een jaar thuis. Hebben de meiden makkelijk hun plek in de Nederlandse samenleving ingenomen? 

Dat heeft wel een jaar tijd gekost. Eerst moesten alle seizoenen er weer overheen. Linde (nu 17) voegde sociaal makkelijk in op de Havo en tussen leeftijdsgenoten, maar ze heeft een vracht bagage die haar veel volwassener maakt. Ook het hele social media gebeuren, de peer pressure, het altijd maar ‘aan’ moeten staan, maken haar regelmatig overprikkeld. Op de boot was het zoveel rustiger en in balans, we leefden echt met de natuur, het ritme van dag en nacht en het weer. Dat is zo fijn.

Berber moest wennen aan een huis. Ze was twee toen we vertrokken, nu is ze acht. Het concept van verdiepingen en een badkamer was haar vreemd, ze bouwde het liefst hutten onder de keukentafel, ongeveer de speelruimte die ze gewend was. Ook zij stroomde educatief gezien makkelijk in op de basisschool. Maar sociaal was het lastiger om te wennen aan onuitgesproken regels voor kinderen van die leeftijd. Jongens die niet met meisjes spelen, wel of niet uitgenodigd worden op verjaardagsfeestjes, de druk op het schoolplein. Onze dagen verliepen op de boot heel erg op gevoel. En ze speelde met iedereen die voorhanden was. Twee of twaalf, jongen of meisje, Tahitiaan, Hawaiiaan, Surinamer of Spanjaard, op de steiger of in een huis, zwemmend of visjes vangend. 

Inmiddels veronderstellen mensen dat onze meiden wel weer gewend zullen zijn. Maar eigenlijk zijn ze ontwend. Ze hebben hun natuurlijke manier van leven, leren en sociale omgang moeten aanpassen aan de Nederlandse norm. En dat vind ik eigenlijk heel erg. 

Avontuur
Foto bezit Mariska: “De verstilling mis ik het meest nu ik weer thuis ben.”

En jij?

Onze reis heeft me voorgoed veranderd. Aanvankelijk dacht ik ook dat ik weer moest wennen. Maar van wie moest dat eigenlijk? Nu vind ik het fijn en mooi met een afstandje naar de wereld te kunnen kijken. Ik voel me daar goed bij. Alsof mijn innerlijke kompas opnieuw gekalibreerd is. De spiegel waarin ik kijk en waarmee ik naar de wereld kijk is voorgoed veranderd. Vier jaar, twee maanden en acht dagen op een boot over de oceanen zwerven heeft een ander mens van mij gemaakt. 

De eerste drie maanden na terugkomst, bezorgde elke keuze me hoofdbrekens. Op reis hoefden we niet te kiezen. We leefden bij het moment, onze koers werd letterlijk bepaald door de wind en niet door ambities, wensen, agenda’s of verwachtingen van anderen. Dodelijk vermoeiend vond ik het, om weer mee te draaien in ons land met al haar regels, normen en waarden waar we zo los van waren geraakt.

Inmiddels loop ik ook weer ‘in het gareel’, ben ik aan het werk, breng ik de kinderen naar school en doe ik boodschappen. Maar in mij zit dat oceaanmeisje, dat zich voorgoed bevrijd heeft. Ze komt naar buiten als ik ga zwemmen in zee. Daar ben ik mee begonnen op de dag na thuiskomst en dat houd ik nu al ruim een jaar vol. Zo vaak mogelijk per week, in weer en wind, in winter, lente, zomer en herfst. Het houdt me verbonden met de kracht van de zee. 

Tot slot. Voorlopig Nederland of kriebelt er weer wat? 

Ik werd afgelopen week ontzettend verrast door Tjaart en de meisjes die een surprise party voor mijn 50e verjaardag hadden georganiseerd. Van heinde en ver waren vrienden en familie naar Texel gekomen. Mensen die ik voor het laatst in Panama had gezien, in Frans Polynesië, mensen die speciaal uit Engeland waren gekomen. Zo’n bont gezelschap van mensen uit alle windrichtingen! Er heerste een heerlijke vrije vibe die ik onmiddellijk herkende van onze reis. De herinneringen plopten zonder moeite omhoog en ogenblikkelijk wilde ik weer op reis.

Godzijdank hebben we onze boot Zouterik nog. En wonen we op het Wad. Na Oud en Nieuw varen we voor een weekje naar Terschelling, van de zomer willen we naar Noorwegen. We kunnen makkelijk weg met de boot en zijn het zeilen allerminst zat. Als het aan mij lag, vertrokken we morgen weer voor een lange reis. Maar realistisch is om de kinderen nu eerst hier een stabiele periode te laten doorbrengen, hun school af te laten maken. En zelf moeten we gewoon aan het werk, de bodem van de spaarpot was wel bereikt. 

Maar het oceaanwater stroomt nu voorgoed door ons bloed. Vandaag of morgen vertrekken we weer!

Avontuur - Los van alles

Weggeef-actie Los van alles – voor jezelf of iemand anders!

Kan je niet wachten en wil je het boek zo snel mogelijk lezen? Voor €25 kun je Los van alles. Zwerven over de wereldzeeën in de boekhandel of online bestellen. Woon je niet in Nederland? Het is ook als e-book te verkrijgen voor €9,99. Het boek is geen reisverslag, maar een persoonlijk verhaal over durven loslaten en de onzekerheid omarmen. Over varen op wind en intuïtie, over omgaan met onverwachte gebeurtenissen. Wat gebeurt er met een moeder, een partner en een vrouw met een succesvolle carrière wanneer ze loskomt van het vertrouwde patroon van presteren en consumeren?

Lezing van Mariska?

Mariska geeft ook lezingen over haar reis en inzichten. Daarnaast verzorgt ze ook presentaties en inspiratiesessies op maat voor bedrijven en organisaties. Meer informatie op ZijSpreekt of neem rechtstreeks contact op met Mariska via mariska@mariskawoertman.nl.

 

Over dit Wereldwijf: Saskia van Alphen - VS

Hi! Ik ben Saskia en woon sinds kort in San Diego, Californië na jaren in Chicago en Engeland te hebben gewoond. Ik ben fulltime moeder, schrijfster, dichteres en fotografe. Een kinderboekenserie vordert gestaag. Voor De Wereldwijven blog ik over ‘emancipatie’ dat in een ontwikkeld land als de VS nog een lange weg heeft te gaan: seksualiteit, ras, sociaal-, en culturele achtergrond, armoede en geloof.