De eetcultuur in Frankrijk: een netwerk van (on)geschreven regels

Gastschrijfster

De eerste keer dat ik me echt realiseerde in hoeverre de Franse eetcultuur ingebed is in het dagelijkse leven was de keer dat ik mijn dochter als lunch een tosti voorschotelde. ‘Lekker en snel klaar’ dacht ik nog. Mijn dochter, toentertijd rond de 7 jaar, dacht daar heel anders over en merkte fijntjes op dat dát geen ‘echte maaltijd’ was. ‘Hoezo niet, wat is er mis met een tosti?’ Nou, een heleboel bleek dus.  

Als je in Frankrijk woont kom je niet onder de eetcultuur uit. Deze bestaat uit een netwerk van geschreven en ongeschreven regels, met een finesse waar je U tegen zegt. Voor de gemiddelde Fransman is eten heel erg belangrijk en ze besteden er veel tijd en geld aan. Als buitenlander krijg je geheid te maken met deze eetcultuur; er is geen ontkomen aan.

Wereld - eetcultuur
Foto’s Aimee – complete maaltijd in restaurant overdag

Hoogtepunt van de dag

De middagmaaltijd is de belangrijkste maaltijd van de dag en is meestal een warme maaltijd bestaande uit meerdere gangen. Dit wordt letterlijk met de paplepel ingegeven en overal, in het gezin, op scholen en op de werkvloer, wordt hier aan meegedaan. Zo serveert de schoolkantine altijd een driegangenmenu bestaande uit een voor-, hoofd-, en nagerecht, geserveerd met brood en water. Zo’n maaltijd bestaat bijvoorbeeld uit rauwkost vooraf, aansluitend een pasta en een stuk fruit of yoghurt toe. 

In bedrijven is het niet ongewoon dat een lunchpauze anderhalf tot twee uur duurt. Dat is nog eens wat anders dan ons half uurtje met een broodje kaas. Tussen twaalf en twee gaan collega’s met elkaar naar de kantine of naar een restaurant om daar uitgebreid te eten. Ook kent Frankrijk veel foodtrucks, bakkers en andere plekken waar ze complete menu’s verkopen voor tijdens de middag. 

Wereld - eetcultuur
ontbijt op een terrasje

Maaltijdpolitie: niet spotten met de eetcultuur

De middagmaaltijd is dus de belangrijkste maaltijd van de dag. Het ontbijt en de avondmaaltijd daarentegen zijn veel minder uitgebreid. Het ontbijt bestaat hooguit uit een koffie, of (chocolade)melk met een stuk brood, croissant of pain au chocolat. De avondmaaltijd die over het algemeen pas rond zeven uur ’s avonds wordt gegeten is eenvoudig en bestaat vaak uit een salade, soep, een stuk pizza of wat kliekjes uit de koelkast die nog over zijn. Een vriendin van mij kookt in de middag altijd extra en zet alles wat over is van de middagmaaltijd in de koelkast. Haar kinderen en man pakken dan ’s avonds wat als ze nog trek hebben. Er wordt door haar dan ook niet meer gekookt. 

Ik heb ooit mijn dochter een croissant en een pain au chocolat meegegeven als lunch voor school. Ze zouden op schoolreisje gaan en in de brief die ik kreeg stond dat je iets te eten mee moest geven voor in de pauze. Het leek me wel makkelijk en mijn dochter vond dat lekker dus ik dat ging mee in het lunchpakket. Na school was mijn dochter helemaal overstuur want de lerares had háár er op aan gesproken dat een croissant en een pain au chocolat toch echt géén lunch was. De maaltijdpolitie liet van zich horen.

Wereld - eetcultuur
zoetigheid bij de bakker

Het vieruurtje voor kinderen

Een ander belangrijk moment op de dag waarop veel Fransen iets eten is rond een uur of vijf als de kinderen uit school komen en honger hebben. Le gouter bestaat vooral uit zoetigheden: suiker wordt niet geschuwd! Muffins, koekjes, brood met Nutella. Het hoort er allemaal bij, aangevuld met een (yoghurt) drankje.  Zo houden de kinderen het in ieder geval vol totdat de ouders uit het werk zijn en er ‘s avonds (laat) nog wat gegeten wordt. 

De eerste keer dat ik voor een ‘gouter’ werd uitgenodigd voelde als een mijlpaal in mijn Franse leven. Het betekende sowieso dat ik en mijn dochter ergens thuis uitgenodigd werden en dat is al speciaal op zich. Maar ook dat ik er nu echt bij hoorde in het dagelijkse Franse ritme. Ik had echter geen idee wat het inhield en hoe laat we dan moesten komen. Na veel dubben en twijfelen heb ik het maar gewoon gevraagd wat de bedoeling was en zo wist ik voortaan ook welke plaats ‘le gouter’ in de Franse eetcultuur heeft. 

Behalve een eetcultuur, uiteraard ook een drinkcultuur

Naast de (on)geschreven wetten rondom de maaltijden speelt er ook van alles rondom drinken. Wat je wanneer drinkt is een hele puzzel. Zo drinken Franse koffie ’s ochtends vroeg (bij het ontbijt) of na de middagmaaltijd, maar bijvoorbeeld niet rond 11 uur zoals ik dat in Nederland kende. Koffie geldt ook als afsluiter van de maaltijd. Als je bijvoorbeeld in een restaurant koffie neemt brengen ze vaak meteen de rekening, want ze gaan er vanuit dat je niks anders meer neemt. 

Een andere regel, die zelfs bij de wet is vastgelegd, is dat je altijd recht hebt op gratis (kraan)water en brood bij de maaltijd. Het is dan wel belangrijk dat je om een ‘karaf’ water vraagt en niet om een fles. Daarnaast wordt verwacht dat je het brood dat wordt gebracht niet meteen opeet, maar bewaart tot de maaltijd is gebracht. Mocht je je toch niet hebben kunnen inhouden? Brood bijvragen is wel ook gratis 😊  

Gedurende de afgelopen negen jaar in Frankrijk is voor mij een wereld open gegaan qua Franse eetcultuur en hoe geraffineerd de ongeschreven regels door de hele maatschappij heenlopen. Mocht je net in Frankrijk wonen, onthoudt dan in ieder geval: een tosti is geen echte maaltijd en een croissant is geen lunch! 

Hoe is de eetcultuur in de het land waar jij woont? 

Over dit Wereldwijf: Gastschrijver

De Wereldwijven nodigen ook gastschrijvers en gastfilmers uit om zo nu en dan hun inspirerende verhalen te delen. Deze verhalen of videos gaan over onderwerpen die nauw aansluiten bij onze zoektocht naar authenticiteit, echtheid, diepgang en verbinding. Lees mee en laat je inspireren.