Leestip! Alle kneuzen wonen in de Creuse – Vluchten naar Frankrijk

Medio zomer ontvingen de Wereldwijven het digitaal recensie-exemplaar van Alle kneuzen wonen in de Creuse – Vluchten naar Frankrijk van Marian van Nispen. Bovendien, mochten we een aantal vragen voorleggen aan Marian zelf. Een intrigerende boektitel en kans waar wij natuurlijk geen nee tegen zeiden. We gingen ervoor zitten en leefden al snel mee met Co en Anna die op zoek zijn naar een tweede thuis in Frankrijk. Zou de titel van het boek de inhoud onmiddellijk weggeven?

Al lezend borrelden natuurlijk ook onze vragen naar boven voor auteur Marian. Nieuwsgierig? Lees kort waarover het boek gaat, wie TV producent en schrijfster Marian is en wat haar aanmoedigde om dit boek überhaupt te schrijven. 

Alle kneuzen wonen in de Creuse in het kort

Na een druk en gestresst leven in Nederland vestigen Co en Anna zich op het Franse platteland in de Creuse, midden tussen de koeienboeren en een Internationaal mengelmoesje mede-emigranten. Terwijl Co en Anna hun leven proberen op te bouwen, komen ze regelmatig in contact met deze buurtgenoten en leren een aantal van zeer dichtbij kennen. Ze worden, soms tegen wil en dank, deelgenoot van de meest bizarre verhalen. Uitgekotst, gevlucht, aan de drank, ziek, mishandeld en soms moederziel alleen, proberen de emigranten hun leven te leven.

Alle kneuzen wonen in de Creuse neemt de lezer mee in de bijzondere levens en achtergronden van deze mensen. En ja, ook in die van Co en Anna. Confrontaties met buurtgenoten, het enerverende jachtseizoen en de cultuurverschillen laten zien hoe het echt is om te emigreren.

Ik Vertrek

Deed de naam Marian van Nispen een belletje bij je  rinkelen? Dan kan dat zeker kloppen! Zij is namelijk bekend van het programma Ik Vertrek dat alweer vele jaren kijkers aan de buis gekluisterd houdt (en sommigen zelfs doet besluiten de sprong naar het buitenland te maken).

In 2004 werd Marian gevraagd om een tv-programma te ontwikkelen over Nederlanders die vertrokken naar het buitenland. Je raadt het, dat werd Ik Vertrek. Na vijf jaar deelgenoot te zijn geweest van de doldwaze capriolen van de deelnemers, gaf Marian het stokje door aan een volgende generatie televisiemakers. Maar haar fascinatie voor het opnieuw beginnen in een ander land bleef. Sterker nog, in 2016 vertrok zij samen met haar man definitief naar Frankrijk, naar het onbekende platteland van de Creuse. En ondanks alle hindernissen, met vallen en opstaan, is terugkeren naar Nederland geen optie meer. De Creuse is hun thuis geworden.

Marian, wie zijn hoofdpersonen Anne & Co in Alle kneuzen wonen in de Creuse? 

Marian, je bent zelf jarenlang betrokken geweest in het wel en wee van Nederlanders voor wie het buitenland lonkte. In dit programma komen dromen uit en vallen ze regelmatig ook in duigen. Ook heb je veel programma’s gemaakt die verschillende sociaal ongemakkelijke kanten van onze Nederlandse samenleving laten zien. Al die ervaringen zijn voldoende stof voor een boek waarin hoofdpersonen Anne & Co in hun zoektocht naar dé plek in Frankrijk opmerkelijke landgenoten ontmoeten. Zelf heb je ook je thuis in Frankrijk gevonden. In het materiaal dat ik heb ontvangen van je uitgever lees ik nergens dat dit boek autobiografisch is. Wie zijn Anne & Co? 

Marian: “Co en Anna zijn mijn partner Ab en ikzelf. Het zijn geen fictieve personen; Ab en ik bestaan echt en de verhalen uit mijn boek zijn waarachtig gebeurd. De buurtgenoten waar wij mee te maken kregen, leven hier werkelijk hun – vaak – bizarre leven. Dus ja, het boek is autobiografisch. Weliswaar geanonimiseerd, want ik wilde niet dat de verhalen herleidbaar waren tot de verschillende individuen. Zoals je zelf al zegt: sommige mensen maken een zooitje van hun leven. Ab en ik zijn een open boek, van ons mag iedereen alles weten. Nou ja, bijna alles dan. Maar dat hoeft niet zo te zijn voor de andere mensen die voorkomen in mijn boek. Of Ab en ik tot die kneuzen uit de Creuse behoren, mag de lezer zelf beoordelen.”

Hoe kwam dit boek tot stand? 

Het boek leest alsof het in één adem is geschreven: vlot, visueel en met vlijmscherpe humor. Ik ben erg benieuwd naar jouw schrijfproces.

Marian: “Op een avond, zo’n twee jaar geleden, zaten Ab en ik verbijsterd na te praten over wat ons die dag nou weer overkomen was. Als het een speelfilm was geweest, zou je het als kijker haast niet geloven. Toch is dat de realiteit waar wij hier in de Creuse bijna dagelijks mee te maken hebben.” 

“Vanuit mijn lange werkervaring als tv-maker ben ik gewend om me te verdiepen in het ‘waarom mensen zijn wie ze zijn, waarom ze doen wat ze doen en waarom ze zeggen wat ze zeggen’. Ik ben nieuwsgierig en vraag door. Dus dat ging ik ook hier doen. Daarnaast ben ik gewend om in beelden te denken om een verhaal te vertellen. Een verhaal met een kop en een staart. Wanneer je een tv-programma maakt, heb je een camera bij de hand die alles zo goed mogelijk vastlegt. Maar dan nog kun je de werkelijkheid niet honderd procent zuiver vertellen in reality-beelden. Een geschreven verhaal biedt die mogelijkheid wel. En die constatering leidde tot het schrijven van mijn eerste boek.”

“De winters in de Creuse zijn lang, koud en vaak nat, en het leven speelt zich dan voornamelijk binnen af, bij de warmte van de loeiende houtkachel. Dus voor mij was dat de uitgelezen periode om deze verhalen op papier te zetten. En tijdens het beschrijven van onze eigen emigratieperikelen, rolden de verhalen over onze buurtgenoten vanzelf uit mijn pen, alsof ik op dat moment alles opnieuw beleefde. Inmiddels ben ik begonnen aan mijn tweede boek over onze ervaringen als pleegouders voor Jeugdzorg Nederland. Het vertelt de verhalen van zo’n twintig jongeren, tussen de 12 en 18 jaar, die voor kortere of langere tijd bij ons hebben gewoond, in Nederland en ook hier nog steeds in Frankrijk.”

Is mijn vermoeden van de besloten boodschap, of wijze raad, in dit boek aan de lezer juist?

De verschillende kleurrijke personages die Anne & Co ontmoeten maken best een zooitje van hun leven, en ik vermoed dat dat niet anders was toen ze nog in Nederland woonden. Lees ik daarin terecht of onterecht een boodschap voor de lezer dat ‘het gras niet groener is bij de buren?’

Marian: “Het gras is zo groen als je het zelf maakt. Dat is het eerste wat bij me opkomt als je me die vraag stelt. Wij hadden, ik door onze ervaringen met tv-programma’s als Ik vertrek en Ab door zijn eerdere emigraties naar Frankrijk en Duitsland, een redelijk beeld van wat ons te wachten zou staan. En we waren goed voorbereid; we namen Franse les van te voren in Nederland, we hadden genoeg geld achter de hand om een eigen huis te kopen en te verbouwen, we hadden ons werk zo geregeld dat wij dat vanuit Frankrijk konden doorzetten en we wisten wat we wilden en vooral wat we niet meer wilden. Zo zijn we het avontuur ingestapt.”

“En ja, er zijn dingen die meevallen en dingen die ontzettend tegenvallen. Bij ons ging ook niet alles van een leien dakje en moesten we regelmatig onze verwachtingen en plannen bijstellen. De Franse levenswijze kent vele charmes, die we zeker zijn gaan waarderen en waar we onderdeel van zijn geworden. Maar de voor de Fransen ongelofelijk belangrijke jaarlijks terugkerende jacht, heeft er op een gegeven moment bij Ab en mij behoorlijk ingehakt. Toen heb ik me ook afgevraagd: waar zijn we aan begonnen. Uiteindelijk hebben we die ’strijd’ gewonnen en de jagers blijven uit onze directe omgeving.” 

“Natuurlijk is het gras niet groener bij de buren, want onze paarden grazen inmiddels in het groenste gras uit de weide omgeving.”

Hoe anders is wonen in de Creuse, op het Franse platteland?

De Wereldwijven is vooral ook een platform van en door geëmigreerde Nederlandse vrouwen en onze eigen verhalen komen voort uit een nieuwsgierigheid naar andere culturen met eigen waarden, normen en gebruiken. Wat zie jij als het grootste verschil tussen wonen in een Nederlands of Frans dorp? 

Marian: “Zo’n negen jaar geleden had Nederland ons weinig meer te bieden. We waren het zat om geleefd te worden door onze (werk-) agenda’s, druk druk druk druk, veel werken om veel te verdienen om een nog duurdere auto te kunnen kopen, zodat de buurman scheel zou kijken van jaloezie. Het leven was er te druk, te gestresst, er was te weinig ruimte om ons heen ook al woonden we  in een klein dorp, we stonden dagelijks uren in de file, er was licht- en luchtverontreiniging, de vele mensen om ons heen kregen een steeds korter lontje en zo kan ik nog wel even doorgaan.”

“Dus zijn we In 2016  geëmigreerd naar de Creuse, het groene hart van Frankrijk. En hier voelen we ons thuis. Als we boodschappen gaan doen in het marktstadje zo’n zes kilometer verderop en we komen vijf auto’s tegen, dan zeggen we tegen elkaar: “Wat is het druk vandaag!” De enige files die we hier tegenkomen worden veroorzaakt door een kudde koeien die over de weg door de boer naar een weiland een stukje verderop wordt gedreven. We hebben een heerlijk ruim huis, een immense schuur, een grote tuin en een nog grotere moestuin, waar we zo ongeveer het hele jaar van leven. We kunnen ’s nachts eindelijk weer de sterren zien. Er vliegen niet meer onafgebroken vliegtuigen boven onze hoofden. Onze paarden hebben meer dan voldoende ruimte om rustig hun ding te kunnen doen. We leven ons eigen leven, op onze voorwaarden en zonder dat een overvolle agenda ons leven dicteert. Regelmatig vraag ik aan Ab: “Wat is het eigenlijk voor dag vandaag?”

Het boek bestellen?

Nieuwsgierig? Hier kun je naar een inkijk-voorproefje maar veel leuker is om het hele boek te lezen. Bestel snel en eenvoudig via Boekscout.nl, maar natuurlijk is het boek ook verkrijgbaar bij iedere erkende Nederlandse boekhandel.