Orang-oetans in Borneo – Aapjes kijken in het Tanjung Puting National Park

Oktober 2023 – We laten ons anker vallen in de rivier bij Kumai in Borneo, Indonesië, omdat je vanuit hier tochten kunt maken door het Tanjung Puting National Park. In dit reservaat leven Orang-oetans in het wild en kun je ze van nabij bewonderen wat heel bijzonder is. Zoals op bijna iedere plek waar we aankomen, komt er gelijk een bootje met locals naar ons toe, die je proberen in te palmen en hun diensten c.q. producten aan je te verkopen.

Meestal zijn dit de lokale afzetters, waar je dus geen zaken mee wilt doen. En ja, ook deze mannen weten we snel af te poeieren en dat blijkt achteraf inderdaad een goed idee.

Lokaal familiebedrijf

Wij hebben van andere cruisers, die ons voorgegaan waren, de naam van Jenie doorgekregen. We leggen contact via WhatsApp en maken een afspraak voor de volgende dag. Jenie blijkt een man te zijn en hij organiseert al vele jaren boottochten over de Sekonyer rivier door het nationale park. Na de corona periode krabbelt dit familiebedrijf weer langzaam op. Jenie is geboren en getogen in het reservaat: hij is er intens mee verbonden en leidt medewerkers op tot gids of als medewerker op de boten. Zo komen de verdiensten ten goede van de lokale gemeenschap, al is dit dus wel voornamelijk zijn familie. Echter, veel touroperators zijn grotere bedrijven van buiten de regio.

We hebben een driedaagse trip geboekt op een ‘klotok’ boot. Dit zijn houten boten, die over het algemeen een goedkope, ongeïsoleerde chinese motor hebben. Veel herrie maken en vaak kapot gaan, maar zoals gezegd: goedkoop. De boot heeft twee verdiepingen. Op het (overdekte) dek logeren de gasten, in dit geval wij tweeën. Er zijn bedden, een eettafel en op onze boot ook een bankje op het voordek zodat we van het uitzicht kunnen genieten. Op het onderste dek is een eenvoudig, maar functioneel toilet met een douche. Hier wordt gekookt en gestuurd en zijn de slaapplaatsen van de bemanning.

Luxe helemaal voor ons alleen

We worden bij ons eigen schip opgepikt. De boat boy, of bootoppasser, verblijft op ons schip als wij de voederstations bezoeken. Het blijkt een oudere man te zijn. Wij vertrekken met de klotok boot naar de Sekonyer river. Vernoemd naar een Nederlands schip wat daar lang geleden gezonken is. Waarschijnlijk een verbastering van het Nederlandse schoener.

Gids Danny is een jonge enthousiaste knul en een meester in het spotten van wildlife. Hij heeft binnen de kortste keren een wilde Orang-oetan gezien. En ook langstaart makaken en neusapen (proboscis apen). Deze laatsten zijn apen met een vreemde, grote neus. En een witte staart, die wel aan hun lijf geplakt lijkt te zitten. Heel apart.

Orang-oetans & vuurvliegjes

Er zijn drie voederstations voor Orang-oetans op verschillende plekken in het reservaat. Veel Orang-oetans zijn vroeger gevangen geweest en zijn wel gewend aan mensen. De eerste dag gaan we naar het eerste voederstation. Publiek blijft op een afstand kijken terwijl de rangers al roepend naar de voederplek lopen en bananen en ander fruit op het platform gooien. Daarna gaan ze weer opzij.  Er waren al een paar Orang-oetans in de buurt, die op de lekkernijen wachtten. Het komt echter ook wel voor dat ze niet komen, zeker als er veel eten in het oerwoud te vinden is. Eerst komt het hoogste mannetje in rang, die gaat uitgebreid zitten eten. Pas later wagen zich ook anderen op het platform. Geweldig om deze enorme dieren van zo dichtbij te kunnen bewonderen! 

We varen naar onze overnachtingsplaats. Deze plek is uitgekozen omdat er miljoenen knipperende vuurvliegjes tevoorschijn komen als het donker is. Ze zijn echt prachtig! Mannetjes en vrouwtjes geven in een verschillende frequentie licht. Danny vangt er één en zet die op mijn hand. Ze gaat gewoon door met licht geven en vliegt weer weg. Magisch.

Etenstijd voor de orang-oetans

De volgende dag varen we door naar het derde voederstation, dieper in het reservaat. We zien onderweg weer veel apen, prachtige vlinders en mooie vogels. De boot heeft vaak moeite om door de drijvende begroeiing te komen. Ook bij deze voederplaats zien we weer meerdere Orang-oetans. De kleintjes zijn zo schattig! We liggen in een deuk om een gibbon. Deze aap met hele lange armen heeft vroeger gevangen gezeten. Hij is nauwelijks schuw en komt even bananen jatten. De grote Orang-oetan maakt nog een halfslachtige beweging naar hem, maar hij trekt zich er niks van aan. Hilarisch. 

Ook bijzonder om te zien hoeveel fruit met name de vrouwtjes in een keer mee kunnen nemen. Met armen en bekken vol tegelijk en nog een kleintje erbij weten ze in de bomen te klimmen. 

Op de laatste dag worden we wakker naast een paar bomen, waarin een hele familie makaken heeft geslapen. Geweldig om vanuit je bed deze leuke dieren te kunnen zien ravotten. Ze laten zich gewoon vallen en grijpen dan onderweg weer een tak. Bij onze laatste voederplaats blijkt het fruit op te zijn. De rangers zetten grote bakken melk neer en dat verbaast me. De mens is toch het enige zoogdier wat na de kindertijd melk drinkt!? Maar goed, de Orang-oetans vinden het heerlijk. Een kleintje pikt zelfs het hele teiltje mee, maar moet het toch laten vallen. Zo grappig. We hebben genoten van deze tocht.  

Hoofdfoto artikel : Saskia van Alphen – Tanjung Puting NP 2025