Ook in Amman zit het geluk in een pak hagelslag

Terwijl ik check welke cafeetjes er open zijn tijdens ramadan zodat ik tijdens het schrijven van dit stukje een cappuccino kan drinken, waait er een briesje, maar de broeierige hitte laat zich al voelen.

Vier verschillende werelden

We wonen met zijn viertjes in Amman, Jordanië. Maar toch ook niet. We wonen in een zelf gecreëerde miniwereld met elementen uit Europa, Afrika en het Midden-Oosten. Of beter gezegd: vier verschillende werelden. Ieder voor zich manoeuvreren we ons door de eigenaardigheden die dit leven met zich meebrengt. Hannah spreekt al een aardig woordje Arabisch en salueert plechtig als ergens de tonen van het Jordaanse volkslied klinken. Thirza tekent de Jordaanse vlag, vergeet steeds hoe de Nederlandse eruit ziet en vraagt vaak of ze terug mag naar Burundi omdat ze haar kat en vriendinnetjes daar heeft achtergelaten.

Third Culture Kids

Het vormen van een identiteit in den vreemde is een ingewikkeld proces en ik kan hen daar maar ten dele bij helpen. Mijn eigen jeugd was heel anders dan die van mijn kinderen. Ik leerde pas op mijn elfde voorzichtig een paar woordjes Engels en had jarenlang hetzelfde beste vriendinnetje. De wereld die ik kende was klein en vertrouwd, wat daarbuiten lag sprak tot de verbeelding maar bleef op afstand. Hoe anders is dat voor mijn kinderen. Jong als ze zijn spreken ze al drie talen, hebben vrienden op vier continenten en een paspoort vol stempels. Third Culture kids worden ze genoemd, opgroeiend binnen de cultuur van hun ouders, het land waarin ze wonen en de internationale gemeenschap.

Nederlands als geheimtaal

Vol bewondering bekijk ik hoe mijn dochters groeien en zich ontwikkelen in een wereld die voortdurend in beweging is. De verhuizing van Burundi naar Jordanië -nu ruim een jaar geleden- viel zwaar. Ze moesten opnieuw een plekje veroveren in een land waarvan ze de cultuur niet kennen en de taal niet spreken; dat was niet vanzelfsprekend, maar het is wel gelukt. Op school en bij hun vrienden zien en leren ze nu dingen waar ik geen weet van heb. Beide meisjes hebben voor zichzelf een wereld opgebouwd waar ik niet bij kan. Precies zoals het hoort.

Tegelijkertijd is er ook de cocon van ons gezin, met Nederlands als een soort geheimtaal -alleen voor ons- waarmee we de wereld om ons heen omschrijven en leren begrijpen. Het leven dat we hier leiden is een groot avontuur met een scala aan mogelijkheden, verrassingen en geen tijd voor sleur. In de weekenden bezoeken we het historische Petra, dwalen we door de woestijn van Wadi Rum of dalen we af naar het diepste punt van de aarde om in het zoute water van de dode zee te dobberen.

Wat ik mijn kinderen wil meegeven is dat ze overal vrienden kunnen maken; dat we niet allemaal hetzelfde zijn, maar wel hetzelfde nastreven. Ik wil dat ze leren dat het altijd waardevol is om naar elkaar te luisteren en van elkaar te leren. Ook als dat eng lijkt, want dat is het soms best.

Afscheid nemen

Third Culture Kids zoals de mijne worden vaak allerlei fantastische eigenschappen toegekend. Zo zijn ze flexibel, ruimdenkend, empathisch en vaak tweetalig. En dat klopt natuurlijk allemaal. Maar er is ook een keerzijde. Kinderen die veel verhuizen en opgroeien in een land waar ze te gast zijn, weten vaak niet goed waar ze thuishoren en kunnen door een gebrek aan stabiliteit moeite hebben anderen te vertrouwen. Ze moeten al vroeg leren omgaan met afscheid nemen; een verdriet dat aan dit leven verbonden is.

Geluk zit in een pak hagelslag

Op internet lees ik dat kinderen nergens zo gelukkig zijn als in Nederland. Terwijl ik uitzoek waar dat aan ligt, slaat de twijfel toe. Maak ik het mijn kinderen niet te moeilijk? Moet ik ze niet simpelweg omringen met de onvoorwaardelijke en herkenbare liefde van vrienden en familie in Nederland. Worden mijn kinderen wel zelfstandig genoeg nu ze opgroeien in een land waar je met de auto naar een playdate gaat, veel vriendjes hun nanny’s de baas zijn en alles krijgen wat hun hartje begeert, terwijl buiten op straat vluchtelingen bedelen om een aalmoes. Kunnen ze ooit nog aarden in Nederland?

Dan zie ik dat het geluk van Nederlandse kinderen ook uit een pak hagelslag komt. En daar heb ik er toevallig nog een van in de kast staan. In een zweterig Amman, midden in de ramadan, eten twee Nederlandse meisjes een boterhammetje van de Duitse bakker, rijkelijk bestrooid met hagelslag. Ze smikkelen ervan. Gelukkig.

Jojanneke Spoor
Meer lezen over opvoeden in het buitenland? Klik dan hier!