Femke is Boeddhist en geeft yogales in Texas. Maar hoe ‘zen’ is ze zelf eigenlijk?

Femke Struiksma

De Corona-crisis dwingt ons om de confrontatie met onszelf aan te gaan. Femke voert in Texas praktijk als docent yoga en Boeddhisme. Ze kijkt in de spiegel en vraagt zich af: hoe ‘Zen’ ben ik eigenlijk zelf?

Tijdens de eerste yogales van dit jaar vroeg ik mijn studenten om een kwaliteit te kiezen die zij in hun meditatiebeoefening centraal zouden stellen. Doel van deze exercitie is om een zogenaamde sankalpa te kiezen, een authentieke grondhouding waarmee je jezelf en de wereld tegemoet treedt. Die grondhouding ontwikkel je vervolgens in hoofd en hart, totdat het een natuurlijk onderdeel van je gedrag wordt.

The Land of the Free?

De meesten kozen voor woorden als ‘vrede’, ‘kalmte’ of ‘vriendelijkheid’. Zelf koos ik voor viveka­ –onderscheidend vermogen – dat vanuit Boeddhistisch perspectief zoveel betekent als het cultiveren van mentale stabiliteit en rust, zodat je vervolgens in staat bent om je omstandigheden vanuit een evenwichtig, ethisch perspectief te beoordelen en daar dan ook op verstandige wijze naar te handelen. Ik koos dat woord bewust. Stukje zendingsdrang. Enerzijds omdat het uiteindelijke doel van yoga en Boeddhisme is om – vanuit compassie – kritisch denkvermogen te ontwikkelen om zo inzicht te bereiken (en dus niet relaxen of afvallen). Anderzijds omdat onderscheidend vermogen in Amerika een schaars goed is.

Het is voor vrije Nederlanders moeilijk te bevatten hoezeer deze samenleving wordt geterroriseerd door verzuiling, religieus fundamentalisme en andere vormen van geweld.

In ‘the land of the free’ is iedereen bang: kritische vragen worden nauwelijks gesteld, moeilijke onderwerpen angstvallig vermeden.

De Amerikaanse volksaard lijkt chronisch opgewekt, maar direct onder de oppervlakte schuilen ingehouden woede, schaamte en machteloosheid. In mijn werk probeer ik daar wat aan te doen door mensen op een meer gebalanceerde manier naar hun omstandigheden, hun overtuigingen en naar elkaar te laten kijken. Met wisselend succes, maar dat terzijde.

Dat was in januari…Nu is het april

Inmiddels zit ik vier weken thuis. Mijn gezin past zich moeiteloos aan. We zijn productief, werken volgens een goed dagritme en zetten de tv zoveel mogelijk uit. De vrijgekomen tijd besteden we aan elkaar. We genieten van de tuin, onze hobbies en bereiden ons voor op de komst van een nieuwe baby. Ik klop mijzelf op de borst dat we het zo goed doen. Maar wij hebben makkelijk praten.

Als mijn man ’s avonds toch het nieuws aanzet, word ik voor het eerst in dagen weer geconfronteerd met Donald Trump en zijn corrupte gevolg. Ik ben meteen geagiteerd, word fysiek onpasselijk als ik denk aan de hoeveelheid menselijk leed die dit veroorzaakt. Hufters!’, vloek ik tegen de tv. ‘Hoe dom ben je, als je dit nog steunt? Het wordt tijd dat we hier weggaan!’

‘Stel je niet aan’, plaagt mijn man. ‘Wat heb jij hier nou voor last van?’. Daar heeft hij een punt, maar daar gaat het nu niet om. Ik loop briesend naar mijn studeerkamer en zet mijn laptop aan.

Reliepropaganda en Namasté

Op Facebook zie ik het bericht van een een vrouw van rond de 60 die vaak naar mijn lessen komt. Ze deelt een bericht van een oerconservatief Christelijk platform waarin een bekende pastoor de gemeenschap oproept om Trump niet te bekritiseren, maar om voor hem te bidden. Want hij is onze president dus we moeten hem onvoorwaardelijk blijven steunen. Bij mij werkt dit soort relie-propaganda als een rode lap op een stier, zij is het er roerend mee eens.

Hallo onderscheidend vermogen, denk nou eens na! Ik onderdruk de neiging om die gedachte aan de comment section toe te voegen. Niet zij, maar ik moet bij mijzelf te rade gaan. Ik ken deze vrouw. Ze is niet dom en ook niet onverschillig. Ze heeft haar leven lang geprobeerd om deugdzaam te leven, volgens de conservatieve waarden die haar met de paplepel zijn ingegoten. Zij ziet at some level ook wel in dat het wringt. En dat Trump alles is wat zij als mens verafschuwt. Ik heb hier op gestemd, wat zegt dat over mij? Maar ze beschikt niet over de woorden, vaardigheden of het sociale vangnet om die interne worsteling een plaats te geven. Dus klampt ze zich vast aan haar basis: gebed. Wat zou jij doen als je in haar schoenen stond?

Vanuit een bevoorrechte positie is het makkelijk over anderen praten. De kracht van viveka – onderscheidend vermogen – komt pas echt tot wasdom als je het beoefent vanuit compassie. Alleen dan ben in staat om onderscheid te maken tussen een oordeel en een veroordeling en kun je daadwerkelijk bijdragen aan een duurzame oplossing. Geen sine cure, ook niet voor een ‘beroepsboeddhist’. Namaste.


Foto’s: Femke Struiksma

Over dit Wereldwijf: Femke Struiksma - Taiwan

Femke Struiksma - Taiwan
Femke woont sinds november 2020 in Taipei (Taiwan). Daarvoor woonde en werkte ze vier jaar in Houston (USA). Als oprichtster van Dutch Dharma ontwikkelt ze yoga-, mindfulness en meditatietrainingen voor volwassenen, kinderen en scholen. Ze schrijft erover voor diverse media. Voor De Wereldwijven schrijft ze elke maand een Boeddhistische reflectie op het thema van de maand.