Ontmoeting aan het einde van de wereld. Ode aan een vriendschap

Al tijden wil ik het verhaal van mijn vriendin Lena vertellen. Nu De Wereldwijven deze maand het thema vriendinnen hebben gekozen, ga ik op zoek naar de woorden.

Deze maand wordt Lena 35 jaar. Ze behoort tot de leeftijdsgroep van mijn dochters. Misschien kunnen we daarom zo goed samen. Toen ik in 2012 op Brava kwam wonen, woonde Lena met haar man en twee zoontjes aan de overkant van de droge rivierbedding. Wij aan de ene kant in ons tweeverdiepingenhuis en zij aan de andere kant in haar provisorische tweekamerwoning. Ze was destijds halverwege de zwangerschap van haar derde kind. Dochtertje Silene is inmiddels zeven jaar en vanaf haar geboorte mijn prinseza, en haar moeder is door de jaren heen een goede vriendin geworden.

Gave

Lena bezit de gave van het woord: als zij een verhaal vertelt dan is het een theatershow. Je ziet het voor je, in real time. Of ze het nu heeft over de mier die ze ooit zag worstelen met een stukje afgeknipte teennagel of over haar ontmoeting met de Kaapverdiaanse minister-president, het is altijd een beeldend verhaal met honderdduizend details én een kop en een staart.

Ja, tegenwoordig ontmoet Lena geregeld ministers en andere interessante mensen. Komt er een delegatie van ’t één of ander naar ons verafgelegen eilandje, dan wordt Lena daarvan verwittigd en uitgenodigd om bij het inhoudelijke programma aanwezig te zijn. Als vertegenwoordigster van ons dorp, maar vooral ook, denk ik, omdat zij als geen ander de noden en leefwijze van de gehele lokale bevolking onder woorden kan brengen. Op een aantrekkelijke, duidelijke manier. Nooit boos of oordelend, maar altijd mild, raak en glashelder.

Persoonlijke kwaliteiten

Lena is ooit op haar 14e van school gegaan, omdat er een bouwproject in het dorp kwam en zij besloot dat ze beter daar een paar centen kon verdienen en bijdragen aan het gezinsinkomen, dan dat ze op school dingen leerde waarmee ze niks kon. De meeste mensen in ons dorp Fajã d’Água leven van oudsher en tot op de dag van vandaag een simpel pluk-de-dag-leven. Er zijn hier geen banen: je vangt je vis, je voert je geit, varken en kip, of je doet de was of een ander klusje voor anderen. Als welkome aanvulling stuurt nu en dan een geëmigreerd familielid een geldwissel of een vat vol spullen.

Van persoonlijke kwaliteiten hangt vervolgens af of je méér met je leven doet dan uitsluitend overleven. En Lena blijkt over bijzondere kwaliteiten te beschikken: ze neemt initiatief, is nergens te beroerd voor, kijkt goed om zich heen en gebruikt haar hersens. Altijd vasthoudend en energiek. Dat geldt ook voor onze relatie: zij wíl mij altijd begrijpen en zo hebben we, dwars door onze verschillen in taal, leeftijd en afkomst, een prima communicatie.

Voorzitter

Toen we een paar jaar geleden een dorpsvereniging oprichtten, met een groepje enthousiastelingen, was Lena daar dus ook bij. En met een klein zetje van mij en de instemming van de anderen heeft Lena de rol van voorzitter op zich genomen. Met verve! Sindsdien is ze die graag geziene gast tijdens officiële bijeenkomsten en bij denktanks. Is er een cursus, ergens op het eiland, dan doet Lena daar aan mee. Van visverwerking tot communicatie, van groepsdynamica tot zelfstandig ondernemerschap.
Zelf geeft ze alle credits aan haar moeder Celeste en aan mij, die ze liefdevol haar tweede moeder noemt: sterke vrouwen die zelf onvermoeibaar vormgeven aan hun leven en door roeien en ruiten gaan als ze iets belangrijk vinden.

Van elkaar leren

Nog altijd leeft Lena haar pluk-de-dag-leven en heeft geen nagel om haar kont te krabben. Ze verkoopt de vis die haar man soms vangt, kookt een grote pan eten als we een schoonmaakdag in ons dorp organiseren, hakt een paar uur per dag steentjes die hier op ’t eiland gebruikt worden bij de bouw, verzorgt haar kinderen, geiten en kippen. Maar ondertussen heeft ze ook weet van andere werelden en levens, houdt politiek en maatschappelijk een vinger aan de pols, en als er op Brava of andere Kaapverdische Eilanden iets speelt, dan wordt zij gebeld door de lokale journalisten voor commentaar.

Ik ben zó trots op haar, en dankbaar dat onze paden elkaar hebben gekruist en we van elkaar hebben mogen leren.


Foto: Marijke Katsburg

Over dit Wereldwijf: Marijke Katsburg - Kaapverdië

Marijke Katsburg - Kaapverdië
Oi, ik ben Marijke en woon sinds 2012 op het kleinste en meest afgelegen Kaapverdische eilandje Brava. Samen met mijn (ook Nederlandse) vriend bestier ik in het vissersdorp Fajã d’Água onze Kaza di Zaza en maken we actief deel uit van de gemeenschap. Als een echte Kaapverdiaan mis ik m’n overzeese familie, houd ik kippen en geiten en probeer ik van elke dag een feestje te maken.