Yvonne belandde in een Libische cel: “Ik had geen idee waarom ik er zat.”

2020 was voor velen een uitdagend jaar en ook ik kan met volle overtuiging niet anders zeggen: ‘Yep ook voor mij!’ Het is het jaar waarin mijn vader is overleden, ik bommen heb overleefd, in Libië in de cel ben beland en opnieuw werd gedeporteerd naar Nederland…

Het leven kan opeens hele andere wendingen nemen. Mijn verhaal is lang, ingewikkeld en divers. Waar te beginnen? Toen ik net in Nederland aankwam, was mijn bloeddruk flink gestegen en wilden mijn spieren niet functioneren. Ik had kokhals neigingen, een onregelmatige ademhaling en enorme huilbuien. Mijn haar viel uit en ik heb er zelfs over nagedacht om mijn hoofd maar kaal te scheren. Inmiddels ben ik hier nu een tijdje maar mijn hart en bezit zijn nog steeds in Libië. Dagelijks ben ik bezig met het herstel van mijn gezondheid en probeer ik mij een weg te banen naar de toekomst.

En hoewel mijn gezondheid in de afgelopen maanden enorm is verbeterd, blijft er toch elke keer weer een ‘randje’ dat zorgt voor heftige confrontaties met mijzelf. Ik word nog steeds moe wakker en kan me niet goed concentreren. Alles wat in mijn hoofd en hart zit, komt er van tijd tot tijd via mijn lichaam uit. Maar ik heb nog maar een enkele keer een huilbui. En af en toe stijgen mijn bloeddruk en spierspanning maar mijn haar begint gelukkig weer voller te worden.

In een Libische cel

Ik was al eens eerder in een cel beland in Libië. In 2017 kwam ik, terwijl de politie mijn papieren controleerde, terecht op een vrouwenafdeling met meer dan zestig vrouwen. Ik had een cel van anderhalf bij vier meter voor mijzelf. In de gang verderop zaten veel ISIS vrouwen opgesloten, rondom mij waren kleine en grote cellen met meerdere vrouwen. Het waren voornamelijk Libische vrouwen die om verschillende reden vast zaten. Jonge meiden die door hun familie waren aangegeven voor gebruik van wiet of alcohol, vrouwen die alcohol/drugs verkochten, moeders die auto’s stalen voor geld om boodschappen te doen. Vrouwen die berouw hadden, maar ook vrouwen die het zo weer zouden doen. Er zat ook een Russische vrouw die Libiërs had vermoord die een rol hadden gespeeld bij de afzetting van Khadaffi.

Nu werd ik, twee jaar later weer opgesloten. Als ik naar de reden van mijn opsluiting vroeg, kreeg ik als antwoord dat er niets aan de hand was. Alles was goed… Het waren orders van hogerhand maar ik hoefde niet bang te zijn. Wie en waarom, dat weet ik nog steeds niet en tot op heden zoek ik naar antwoorden.

Van Tripoli naar Madrid?

Na eerst een week onschuldig vastgehouden te zijn op een kantoor van de inlichtingendienst in Tripoli, werd ik naar het vliegveld van Misrata gebracht. Dezelfde ochtend was het vliegveld van Tripoli namelijk hevig gebombardeerd. Vanuit Misrata zou ik naar Madrid vliegen. Eerder was mij verteld dat ik op het vliegveld een afspraak zou hebben met de minister van Binnenlandse Zaken.

Een week eerder was ik naar het politiebureau gegaan om te onderzoeken hoe ik een afspraak zou kunnen regelen met de minister van Binnenlandse zaken. Een officier van de inlichtingendienst in Mistrata had namelijk eerder al mijn papieren, computer en telefoon in beslag genomen voor onderzoek. Nadat een andere officier mij een maand later een Libische ID kaart wilde geven, zodat ik mij kon legitimeren wanneer dat nodig was, kreeg ik mijn paspoort van hem terug onder de voorwaarde dat ik per direct Misrata zou verlaten.

Een vriend, bij wie ik in zijn familie huis woonde en die mij geholpen had bij het terugkrijgen van mijn identiteitspapieren, werd vanaf dat moment ook bedreigd door de inlichtingendienst. Tot op heden wordt hij geregeld in de stad staande gehouden en wordt alles onderzocht. Een deel van zijn werk, zoals het vastleggen van de situatie van migranten of andere kwetsbaren in de omgeving, kan hij daardoor nu niet doen. Vaak werkt hij daarvoor samen met de Libische forensische afdeling en af en toe met internationale NGO’s.

Een afspraak met de minister

Mijn afspraak met de minister had als doel om kennis te maken en te bekijken of en hoe de situatie van de vriend verbeterd kon worden. De minister is namelijk eindverantwoordelijk voor de officier die tot op heden nog papieren van mij in bezit heeft en het de vriend lastig maakt zonder duidelijke reden. Ikzelf had immers net een legale verblijfsvergunning gekregen en de vriend hielp mij alleen maar omdat hij wist dat ik niets verkeerd had gedaan.

De stad Madrid heb ik uiteindelijk niet gezien. Zonder enig bezit, geld en totaal overstuur, vroeg ik de douane daar om hulp.

Op hun vraag waarom ik daar was, kon ik alleen geen antwoord geven. Na overleg, heeft men mij dan ook weer terug gebracht in het vliegtuig naar Libië. Waar menig agent met verbazing, maar ook met plezier mij weer heeft opgevangen. Alleen hadden zij ook de verplichting Tripoli te rapporteren dat ik terug was. Wat als resultaat had, dat de volgende dag men mij weer naar Tripoli bracht.

Gevangen en gedeporteerd

Geïsoleerd en zonder toilet (een afgeknipte waterfles deed dienst als WC) zat ik daar en ik had geen idee waarom of wat nu de bedoeling was. Wel wist ik dat de bewakers goede mannen waren die hun werk deden en naar eer en geweten het juiste deden (ze brachten, toen ik er om vroeg, bijvoorbeeld een mooie dikke matras). Mijn belangrijkste bezigheden in mijn cel waren liggen, zitten, lopen in een cel van drie bij drie meter en af en het zingen van kinderliedjes uit mijn jeugd of andere liedjes die ik kende.

Mijn uitje van de dag was het loopje naar de wc en/of de douche. Na maanden werd ik ineens op het vliegtuig naar Wenen gezet en gedeporteerd naar Europa.

Tot op heden heb ik de werkelijke reden van mijn uitzetting nog niet gehoord. De verklaringen over mij die ik van de Libische ambassade kreeg, lijken te komen van de officier die mij en mijn Libische vriend in diskrediet bracht. Hij vertrouwt mij niet, treineert het proces en lijkt helaas ook dingen te verzinnen. Zoals het verhaal dat men mij op verboden terrein heeft gesignaleerd buiten Covid lockdown tijd. Beide zijn compleet verzonnen argumenten. Juist die onjuistheid en onrechtvaardigheid maken het voor mij moeilijk om goed te herstellen. Zeker ook omdat mijn vriend in Libië nog steeds gehinderd en bedreigd wordt.

Het komt goed

Mijn leven in Libië kende de nodige uitdagingen, maar ondanks dat ik in de cel zat, vind ik het nog steeds moeilijk om te zeggen dat Libië gevaarlijk was voor mij. Ik heb het namelijk nooit zo ervaren. Zelfs niet in de cel. Mijn grootste gevaar in Libië is eigenlijk dat ik ondanks alle legale papieren toch weer het land ben uitgezet en dat ik verbannen wordt van mijn eigen hart en de mensen waar ik om geef.

Maar met de hulp van de mooie mensen om mij heen hier en 3000 kilometer verderop, komt mijn energie grotendeels terug en zie ik voorzichtig ook een nieuw pad. Mijn bestemming is nog onbekend maar het vertrouwen is daar. Ik heb de bevestiging dat ik als individu weet wie ik ben en waar mijn kracht zit, maar ook mijn zwakheden. Ik ken de waarden die voor mij van belang zijn en durf er weer voor te gaan. De uitdagingen erken ik.

Het is voor mij een bijzonder jaar geworden waarin ik veel geleerd heb over mijzelf en anderen en ook al heeft het mij veel energie gekost, het komt goed!

Over dit Wereldwijf: Yvonne Snitjer - Libië

Salaam Aleikum, mijn naam is Yvonne Snitjer en ben een gelukkige vrouw. Levend met de nodige uitdagingen, maar met de kennis te zijn omringt met zes miljoen prachtige en zeer behulpzame mensen in Libië. Ik leer graag van hen, maar deel tegelijk graag mijn kennis als verandermanager met hen. Met de focus op de mens. Tenslotte geloof ik daar in.