Gezondheid in Libië: mensen leren te durven vertrouwen

Gezondheid, het is het grootste goed van de mens. Misschien niet eens je eigen gezondheid, maar ik durf met enige zekerheid te zeggen dat de gezondheid van je dierbaren mogelijk nog sterker telt. Net als in de rest van de wereld, is gezondheid ook in Libië een groot goed. Echter, helaas is die bij velen verre van goed.

Zo is niet alleen het aantal mensen met diabetes, maar ook de angst om diabetes patiënt te worden, enorm toegenomen. Ook het aantal mensen met vitiligo neemt toe. Niet verwonderlijk als je weet dat deze huidziekte zich vaak ontwikkelt in combinatie met stress. In alle leeftijden is een toename van mensen met vitiligo te zien. Verder komt hartfalen steeds vaker voor en, mondjesmaat, durven mannen te vertellen dat ze kampen met erectieproblemen. Veel van deze fysieke gezondheidsproblemen kunnen gekoppeld worden aan psychische druk.

Tien jaar dictatuur

Libië heeft heel veel conflicten gekend die trauma’s bij de bevolking hebben veroorzaakt. Iedere inwoner kan zonder uitdaging meerdere persoonlijke trauma’s benoemen. Libië, komend uit een dictatuur, is nu na tien jaar nog altijd niet stabiel te noemen. Gezondheid is voor de bevolking een enorme uitdaging. Ik heb er mijn deel van meegekregen want mijn kunde ligt bij mentale gezondheidszorg en psyche-sociale ondersteuning. Libië kent weinig tot geen psychische zorg en heeft met zoveel uitdagingen te kampen, dat ieder beetje dat je mensen bijstaat al ‘goed’ is.

Gezondheid in Libië
Foto’s: Yvonne Snitjer

Vertrouwen hebben, geeft rust

Ik probeer dan ook zo veel mogelijk mijn steentje bij te dragen door vooral zichtbaar te zijn. Ik luister en laat zien dat ik me op mijn gemak voel. Die zichtbaarheid geeft mensen vaak al een stukje rust en vertrouwen. Ik kan ze vertellen wat ook de mogelijke risico’s zijn van hun klachten, hoe het ziektebeeld kan verlopen maar hen ook vertellen dat ze niet bang hoeven te zijn. Dat men vertrouwen mag hebben, en dit echt niet naïef is. Deze benadering (voeg daar aan toe dat ik als buitenlander in Libie ben), heeft heel vaak een positief effect op de algehele gezondheid.

De bouw van een verzorgingshuis

Alleen mijn aanwezigheid is zeker niet voldoende, er moet echt wel meer gebeuren. Momenteel werk ik aan het plan om een verzorgingshuis te bouwen in samenwerking met enkele Libiërs. De financiering is nog niet rond maar het doel is een huis van de grond te krijgen waar men niet alleen rust krijgt, maar ook energie en vertrouwen. Rust geeft de ruimte voor meer zelfkennis en mensen durven zelfs weer te dromen. Ik wil mensen leren om handen en voeten te geven aan de problemen en oplossingen te vinden voor de uitdagingen die ze hebben. Behalve een tehuis om mentaal tot rust te komen, en depressies te voorkomen, zal er ook praktische hulp beschikbaar zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan hulp bij het vinden van werk. Er zijn echt mogelijkheden in Libië.

Gezondheid in Libië
Yvonne: deze patiënt is omringt met diens liefdevolle familie maar krijgt niet de juiste hulp.
Dit harde beeld toont hoe groot de nood is voor juiste behandeling van mensen met zeer ernstig psychische problemen.

Psychische zorg

In de loop der jaren heb ik via ontmoetingen en workshops het effect gezien wat zelfkennis en zelfvertrouwen, kan doen voor mensen. In Libië is depressiviteit een groot probleem. Het is echt een volkskwaal. Niet gek natuurlijk voor een land dat zoveel geweld en leed heeft doorstaan. Vaak gaat depressie in combinatie met PTSD en verslavingen. Zo heb ik een keer een man ontmoet die op bed lag met zijn voet aan een ketting, puur voor zijn eigen veiligheid en zijn omgeving. Letterlijk dus aan zijn bed gekluisterd. Dat is keihard, terwijl familie en vrienden dit doen omdat ze enorm bezorgd zijn. Dit trieste voorval had te maken met een compleet gebrek aan psychische zorg.

Langzaam proces

Het inzicht dat psychische zorg broodnodig is, komt maar langzaam op gang. Voor mentale en psyche-sociale ondersteuning is namelijk ook wederzijds vertrouwen nodig en in een land dat jarenlang verscheurd was, is dat is een langzaam proces. Mensen wisten niet meer wie ze wel of niet konden vertrouwen. Altijd leven met de angst dat je zomaar opgepakt kon worden. Er is nog veel heling nodig. Heling van het vertrouwen hebben in zichzelf en in de ander. Er is zoveel verlies geleden en angst gedragen. Het is misschien bijna niet voor te stellen, maar ik ken iemand die jaren de telefoon van zijn broer bij zich hield. Een broer die vermist raakte tijdens de revolutie in 2011. Die telefoon heeft hij altijd opgeladen, in de hoop op een telefoontje dat antwoord geeft. Je weet tenslotte nooit…

Over dit Wereldwijf: Yvonne Snitjer - Libië

Salaam Aleikum, mijn naam is Yvonne Snitjer en ben een gelukkige vrouw. Levend met de nodige uitdagingen, maar met de kennis te zijn omringt met zes miljoen prachtige en zeer behulpzame mensen in Libië. Ik leer graag van hen, maar deel tegelijk graag mijn kennis als verandermanager met hen. Met de focus op de mens. Tenslotte geloof ik daar in.