Het is niet alles ‘Curadise’ onder de tropenzon

Maureen Korver

Huiselijk geweld komen we overal ter wereld tegen, ook op Curaçao. Op het eiland hebben we het opvanghuis Nihaila House, dat vrouwen opvangt die direct hulp nodig hebben. Het is vernoemd naar Nihaila Jeandor-Grigorie, die in 2011 vermoord werd door haar man. Om meer te weten te komen over de situatie op het eiland heb ik een gesprek gehad met mevrouw Jeanne Henriquez, de huidige voorzitter van Nihaila House.

Jeanne Henriquez was bovendien tot kort geleden ook nog bestuurslid (maar nog altijd lid) van Aliansa, een organisatie die opkomt voor slachtoffers van huiselijk geweld. Hieronder een relaas van haar visie op het probleem huiselijk geweld op Curaçao.

Welke hulp bieden jullie?

Nihaila House biedt verschillende soorten hulp aan”, vertelt Jeanne Henriquez. “Voor vrouwen die hulp nodig hebben is een actieplan en een zorgteam beschikbaar, mits zij daar toestemming voor geeft. Er zijn vrouwen die ambulant hulp krijgen, maar ook vrouwen die in code rood zitten en in het opvanghuis verblijven wanneer de situatie thuis te gevaarlijk is. Binnen het opvanghuis krijgen slachtoffers coaching, maar ze krijgen ook externe hulp.”

“Zo is er begeleiding van een psycholoog, juridische bijstand bij een scheiding of hulp bij het aanvragen van een paspoort. In alle begeleiding, die erop gericht is dat vrouwen leren niet weer in eenzelfde situatie te belanden, is positiviteit belangrijk. Dit is nodig om vooruit te komen en om niet enkel negatief te denken over jezelf en je omgeving. Dit kan erg moeilijk zijn als je een negatief zelfbeeld hebt.”

“Daarnaast is er veel aandacht voor de financiële onafhankelijkheid van de vrouwen. In de eerste plaats voor het verwerkingsproces, maar natuurlijk ook om op eigen benen leren te staan. Een baan is er niet alleen om geld te verdienen, het werkt ook therapeutisch. Helaas is het vinden van werk niet altijd even makkelijk. In Nederland kun je in zo’n situatie geholpen worden bij het vinden van een woning, scholing en werk. Op Curaçao is dat niet het geval.”

Kansen voor vrouwen en kinderen

Jeanne Henriquez vertelt dat het opvanghuis samenwerkt met verschillende Nederlandse instanties en sommige vrouwen (die de code rood hebben) zelfs de kans krijgen om naar Nederland te emigreren. “Ook vanwege veiligheidsredenen”, benadrukt ze, “want het eiland is klein.”

“Helaas zijn er vaak kinderen betrokken bij situaties van huiselijk geweld en opgroeien in een gezin waar sprake is van geweld, roept heftige emoties op. Ze zien en horen geweld en worden geconfronteerd met de gevolgen ervan. Ook als kinderen zelf niet geslagen worden, kunnen ze de klappen die hun moeder ontvangt, ervaren als klappen die ze zelf krijgen.”

“Kinderen die veel agressie zien kunnen behoorlijk getraumatiseerd raken en krijgen daarom samen met hun moeder begeleiding in het opvanghuis. Het belangrijkste is dat zij zich weer veilig kunnen voelen. Daarnaast is er voor de kinderen onderwijs binnenshuis beschikbaar.”

Wat zijn de belangrijkste oorzaken?

Jeanne Henriquez: “er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor huiselijk geweld op Curaçao. Gender-socialisatie is er één van. Iedere cultuur heeft gender-gerelateerde normen en verwachtingen. Soms zitten die verwachtingen erg diepgeworteld, zoals ook binnen de toch wel machocultuur op het eiland. Het niet voldoen aan die verwachtingen kan leiden tot geweld.”

“Verslavingen aan bijvoorbeeld drugs of alcohol leiden, zoals in zoveel andere landen, ook tot relationeel geweld. Een verslaving kan een mens helemaal veranderen. Dat kan zijn op het moment van gebruik, of wanneer een gevoel van onmacht optreedt over de situatie waarin de verslaafde beland is, en waarbij de partner het dan moet ontgelden.”

“Verder komt inter-generationele agressie steeds vaker voor. Op Curaçao wonen drie generaties immers vaak onder één dak. De pandemie heeft de situatie er nog lastiger op gemaakt omdat reeds bestaande spanningen nog hoger kunnen oplopen als mensen continue veel op elkaars lip zitten.”

“Tenslotte kunnen we de factor armoede, als gevolg van veelal een gebrekkige opleiding, op het eiland zeker niet uitvlakken. Daarnaast ontbreekt het voor deze groep aan goede en/of voldoende hulpverlening om uit de armoede-situatie te ontsnappen. Dit bij elkaar kan resulteren in gewelddadig gedrag thuis.” 

Hoe groot is het probleem vrouwenmishandeling op Curaçao?

“Helaas is er geen betrouwbaar percentage te noemen als het gaat om geweld tegen vrouwen, omdat alle instanties hun eigen registratiesysteem gebruiken”, maakt mevrouw Henriquez duidelijk. “Het opvanghuis, slachtofferhulp, het OM en de politie, ze hebben allemaal hun eigen manier van registreren. De overheid zou moeten werken aan een eenduidig registratiesysteem, zodat er een betrouwbaar beeld komt.”

“De politie krijgt zo’n zes zaken per week als het gaat om mishandeling thuis. Het opvanghuis drie of vier per week. Laatstgenoemden hebben dan nog geen aangifte gedaan bij de politie. Daarnaast zijn er ook veel slachtoffers onder ongedocumenteerden, die niet naar de politie kunnen gaan.”

“Een ander probleem op het eiland is mensenhandel. Hulporganisaties krijgen deze vrouwen -veelal slachtoffers van seksuele mishandeling- niet te zien. En dan zijn er nog de vrouwen die hun situatie nooit naar buiten zullen brengen. Hun omgeving heeft misschien een vermoeden, maar dit vermoeden wordt niet bevestigd, om welke reden dan ook.”

“Behalve dat we geen betrouwbaar percentage kunnen noemen”, gaat ze door, “is er ook geen exact inwoneraantal te noemen omdat er naast de 135.000 officiële inwoners tienduizenden illegalen zijn uit Zuid-Amerika en andere Caribische eilanden. We vermoeden dat Curaçao 160.000 inwoners heeft.”

Dus politieke aandacht is hard nodig?

Jeanne Henriquez: “de overheid lijkt weinig oog te hebben voor het belang van een opvanghuis en het probleem vrouwenmishandeling in het algemeen. Waar in Nederland de ‘Blijf-van-mijn-lijfhuizen’ subsidie krijgen van de overheid, moet Nihaila House het doen met donaties van particuliere derden. Naast die subsidie geeft de overheid in Nederland ook duidelijk aan waar een opvanghuis aan moet voldoen. Nihaila House streeft naar een soortgelijke structurele aanpak, omdat je dan een veel betere controle hebt.”

“Het zou fijn zijn”, besluit mevrouw Henriquez, “als de politiek erkent hoe ernstig het probleem is en hiervoor beleid gaat uitzetten. Er moet veel meer samengewerkt worden om de problemen te verminderen. Samenwerking tussen wijken, scholen, overheid, het Caribisch gebied en Nederland. Met zo’n geïntegreerde samenwerking zouden we al een eind verder komen.”

Over de hoofdfoto bij dit artikel:

Toen we de foto lieten maken, vroeg ik me af of lachen op de foto niet wat ongepast was bij zo’n zwaar beladen onderwerp. Maar mevrouw Henriquez zei:

“In het opvanghuis wordt een sfeer gecreëerd van positief denken, want zelfs in de moeilijkste omstandigheden kun je nog steeds lachen.”

Dat laatste vind ik een mooie gedachte om mee te eindigen.

Over dit Wereldwijf: Maureen Korver - Curaçao

Hi, ik ben Maureen Korver en ik woon sinds juli 2019 op Curaçao. Sinds 1994 werk ik als docent en ook hier op Curaçao geef ik Nederlands en Engels op een Havo/VWO. Daarnaast mijn eigen lessen, Nederlands aan volwassenen. Ik kom hier nog steeds dingen tegen waarvan ik denk: wow, daar wil ik over schrijven! Vooral op het gebied van onderwijs, de natuur, cultuurverschillen, manier van leven en armoede. Voldoende reuring op dit kleine eilland.